Mahābhārata
Ghaṭotkacamāyābhagadattarakṣaṇam (Ghatotkacha's Illusion and the Kurus' Retreat)6.60.1-8
5663 / 15823
Mahābhārata · 6.60.1-8
Devanāgarī

संजय उवाच
ततो भूरिश्रवा राजन् सात्यकिं नवभिः शरैः ॥
अविध्यद् भृशसंक्रुद्धस् तोत्त्रैर् इव महाद्विपम् ॥
कौरवं सात्यकिश् चैव शरैः संनतपर्वभिः ॥
अवाकिरद् अमेयात्मा सर्वलोकस्य पश्यतः ॥
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ॥
सौमदत्तिं रणे यत्तः समन्तात् पर्यवारयत् ॥
तथैव पाण्डवाः सर्वे सात्यकिं रभसं रणे ॥
परिवार्य स्थिताः संख्ये समन्तात् सुमहौजसः ॥
भीमसेनस् तु संक्रुद्धो गदाम् उद्यम्य भारत ॥
दुर्योधनमुखान् सर्वान् पुत्रांस् ते पर्यवारयत् ॥
रथैर् अनेकसाहस्रैः क्रोधामर्षसमन्वितः ॥
नन्दकस् तव पुत्रस् तु भीमसेनं महाबलम् ॥
विव्याध निशितैः षड्भिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ॥
दुर्योधनस् तु समरे भीमसेनं महाबलम् ॥
आजघानोरसि क्रुद्धो मार्गणैर् निशितैस् त्रिभिः ॥
ततो भीमो महाबाहुः स्वरथं सुमहाबलः ॥
आरुरोह रथश्रेष्ठं विशोकं चेदम् अब्रवीत् ॥

Transliteración (IAST)

saṃjaya uvāca
tato bhūriśravā rājan sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ ||
avidhyad bhṛśasaṃkruddhas tottrair iva mahādvipam ||
kauravaṃ sātyakiś caiva śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
avākirad ameyātmā sarvalokasya paśyataḥ ||
tato duryodhano rājā sodaryaiḥ parivāritaḥ ||
saumadattiṃ raṇe yattaḥ samantāt paryavārayat ||
tathaiva pāṇḍavāḥ sarve sātyakiṃ rabhasaṃ raṇe ||
parivārya sthitāḥ saṃkhye samantāt sumahaujasaḥ ||
bhīmasenas tu saṃkruddho gadām udyamya bhārata ||
duryodhanamukhān sarvān putrāṃs te paryavārayat ||
rathair anekasāhasraiḥ krodhāmarṣasamanvitaḥ ||
nandakas tava putras tu bhīmasenaṃ mahābalam ||
vivyādha niśitaiḥ ṣaḍbhiḥ kaṅkapatraiḥ śilāśitaiḥ ||
duryodhanas tu samare bhīmasenaṃ mahābalam ||
ājaghānorasi kruddho mārgaṇair niśitais tribhiḥ ||
tato bhīmo mahābāhuḥ svarathaṃ sumahābalaḥ ||
āruroha rathaśreṣṭhaṃ viśokaṃ cedam abravīt ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
संजय उवाचsaṃjaya uvācaSanjaya said; Sanjaya spoke
ततः भूरिश्रवा राजन्tataḥ bhūriśravā rājanthen Bhurishravas, O king; after that, Bhurishravas
सात्यकिम् नवभिः शरैःsātyakim navabhiḥ śaraiḥSatyaki with nine arrows; Shaineya with nine shafts
अविध्यत् भृशसंक्रुद्धःavidhyat bhṛśasaṃkruddhaḥpierced him, greatly enraged; struck him in fury
तोत्त्रैः इव महाद्विपम्tottraiḥ iva mahādvipamas with goads a great elephant; as if with hooks, an elephant
कौरवम् सात्यकिः च एवkauravam sātyakiḥ ca evathe Kaurava; Satyaki too; and Satyaki, the Kaurava
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥwith arrows of even joints; with well-jointed arrows
अवाकिरत् अमेयात्माavākirat ameyātmācovered him, immeasurable in spirit; covered him with arrows
सर्वलोकस्य पश्यतःsarvalokasya paśyataḥbefore the eyes of the whole world; while all looked on
ततः दुर्योधनः राजाtataḥ duryodhanaḥ rājāthen King Duryodhana; after that, Duryodhana
सोदर्यैः परिवारितःsodaryaiḥ parivāritaḥsurrounded by his brothers; encircled by his kin
सौमदत्तिम् रणे यत्तःsaumadattim raṇe yattaḥSaumadatti, ready in battle; Bhurishravas in the fight
समन्तात् पर्यवारयत्samantāt paryavārayatshielded him from every side; protected him on all sides
तथा एव पाण्डवाः सर्वेtathā eva pāṇḍavāḥ sarvelikewise all the Pandavas; and all the Pandavas
सात्यकिम् रभसम् रणेsātyakim rabhasam raṇethe fierce Satyaki in battle; the impetuous Shaineya
परिवार्य स्थिताः संख्येparivārya sthitāḥ saṃkhyesurrounding him, stood in the battle; encircled him in the fight
समन्तात् सुमहौजसःsamantāt sumahaujasaḥfrom every side, mighty in strength; from all around, great in spirit
भीमसेनः तु संक्रुद्धःbhīmasenaḥ tu saṃkruddhaḥBhimasena, enraged; Bhima in fury
गदाम् उद्यम्य भारतgadām udyamya bhārataraising his mace, O Bharata; lifting his club
दुर्योधनमुखान् सर्वान्duryodhanamukhān sarvānall led by Duryodhana; Duryodhana and the rest
पुत्रान् ते पर्यवारयत्putrān te paryavārayatsurrounded your sons; encircled your sons
रथैः अनेकसाहस्रैःrathaiḥ anekasāhasraiḥwith thousands of chariots; with many thousands of rathas
क्रोधामर्षसमन्वितःkrodhāmarṣasamanvitaḥfilled with anger and impatience; full of fury
नन्दकः तव पुत्रः तुnandakaḥ tava putraḥ tuNandaka, your son; your son Nandaka
भीमसेनम् महाबलम्bhīmasenam mahābalammighty Bhimasena; powerful Bhima
विव्याध निशितैः षड्भिःvivyādha niśitaiḥ ṣaḍbhiḥpierced him with six sharp; struck him with six pointed
कङ्कपत्रैः शिलाशितैःkaṅkapatraiḥ śilāśitaiḥarrows fletched with kanka feathers, whetted; sharpened arrows
दुर्योधनः तु समरेduryodhanaḥ tu samareDuryodhana, in battle; Duryodhana in the fight
भीमसेनम् महाबलम्bhīmasenam mahābalammighty Bhimasena; powerful Bhima
आजघान उरसि क्रुद्धःājaghāna urasi kruddhaḥstruck him in the chest, enraged; in fury struck him in the chest
मार्गणैः निशितैः त्रिभिःmārgaṇaiḥ niśitaiḥ tribhiḥwith three sharp arrows; with three pointed shafts
ततः भीमः महाबाहुःtataḥ bhīmaḥ mahābāhuḥthen mighty-armed Bhima; after that, the strong-armed one
स्वरथम् सुमहाबलःsvaratham sumahābalaḥonto his own chariot, exceedingly strong; mighty, onto his ratha
आरुरोह रथश्रेष्ठम्āruroha rathaśreṣṭhammounted, the finest chariot; climbed onto the excellent ratha
विशोकम् च इदम् अब्रवीत्viśokam ca idam abravītand said this to Vishoka; spoke to his charioteer Vishoka
Traducción

Sanjaya said: “Then, greatly enraged, Bhurishravas struck Satyaki with nine arrows, O king, as one goads a great elephant. And Satyaki, immeasurable in spirit, covered the Kaurava with well-jointed arrows before the eyes of the whole world. Then King Duryodhana, surrounded by his brothers, shielded Saumadatti, who stood ready in the battle, from every side. Likewise all the mighty Pandavas surrounded the fierce Satyaki and stood around him in the fight. Enraged Bhimasena, raising his mace, O Bharata, surrounded all your sons led by Duryodhana with thousands of chariots, filled with anger and impatience. Your son Nandaka, full of fury, pierced mighty Bhimasena with six sharp, whetted arrows fletched with kanka feathers. And Duryodhana, in the battle, enraged, struck mighty Bhimasena in the chest with three sharp arrows. Then the mighty-armed and exceedingly strong Bhima mounted his own finest chariot and said this to Vishoka.”

Versión

2bb614e38119 · publicado 17 jul 2026, 21:22:45 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con