संजय उवाच
यस्मिन् महास्त्राणि समर्पितानि; चित्राणि शुभ्राणि चतुर्विधानि ॥
दिव्यानि राजन् निहितानि चैव; द्रोणेन वीरद्विजसत्तमेन ॥
महारथः कृतिमान् क्षिप्रहस्तो; दृढायुधो दृढमुष्टिर् दृढेषुः ॥
स वीर्यवान् द्रोणपुत्रस् तरस्वी; व्यवस्थितो योद्धुकामस् त्वदर्थे ॥
आनर्तवासी हृदिकात्मजो ऽसौ; महारथः सात्वतानां वरिष्ठः ॥
स्वयं भोजः कृतवर्मा कृतास्त्रो; व्यवस्थितो योद्धुकामस् त्वदर्थे ॥
शारद्वतो गौतमश् चापि राजन्; महाबलो बहुचित्रास्त्रयोधी ॥
धनुश् चित्रं सुमहद् भारसाहं; व्यवस्थितो योत्स्यमानः प्रगृह्य ॥
आर्तायनिः समरे दुष्प्रकम्प्यः; सेनाग्रणीः प्रथमस् तावकानाम् ॥
स्वस्रेयांस् तान् पाण्डवेयान् विसृज्य; सत्यां वाचं तां चिकीर्षुस् तरस्वी ॥
तेजोवधं सूतपुत्रस्य संख्ये; प्रतिश्रुत्वाजातशत्रोः पुरस्तात् ॥
दुराधर्षः शक्रसमानवीर्यः; शल्यः स्थितो योद्धुकामस् त्वदर्थे ॥
आजानेयैः सैन्धवैः पार्वतीयैर्; नदीजकाम्बोजवनायुबाह्लिकैः ॥
गान्धारराजः स्वबलेन युक्तो; व्यवस्थितो योद्धुकामस् त्वदर्थे ॥
तथा सुतस् ते ज्वलनार्कवर्णं; रथं समास्थाय कुरुप्रवीर ॥
व्यवस्थितः कुरुमित्रो नरेन्द्र; व्यभ्रे सूर्यो भ्राजमानो यथा वै ॥
दुर्योधनो नागकुलस्य मध्ये; महावीर्यः सह सैन्यप्रवीरैः ॥
रथेन जाम्बूनदभूषणेन; व्यवस्थितः समरे योद्धुकामः ॥
स राजमध्ये पुरुषप्रवीरो; रराज जाम्बूनदचित्रवर्मा ॥
पद्मप्रभो वह्निर् इवाल्पधूमो; मेघान्तरे सूर्य इव प्रकाशः ॥
तथा सुषेणो ऽप्य् असिचर्मपाणिस्; तवात्मजः सत्यसेनश् च वीरः ॥
व्यवस्थितौ चित्रसेनेन सार्धं; हृष्टात्मानौ समरे योद्धुकामौ ॥
ह्रीनिषेधा भरता राजपुत्राश्; चित्रायुधः श्रुतकर्मा जयश् च ॥
शलश् च सत्यव्रतदुःशलौ च; व्यवस्थिता बलिनो योद्धुकामाः ॥
कैतव्यानाम् अधिपः शूरमानी; रणे रणे शत्रुहा राजपुत्रः ॥
पत्री हयी नागरथप्रयायी; व्यवस्थितो योद्धुकामस् त्वदर्थे ॥
वीरः श्रुतायुश् च श्रुतायुधश् च; चित्राङ्गदश् चित्रवर्मा स वीरः ॥
व्यवस्थिता ये तु सैन्ये नराग्र्याः; प्रहारिणो मानिनः सत्यसंधाः ॥
कर्णात्मजः सत्यसेनो महात्मा; व्यवस्थितः समरे योद्धुकामः ॥
अथापरौ कर्णसुतौ वरार्हौ; व्यवस्थितौ लघुहस्तौ नरेन्द्र ॥
बलं महद् दुर्भिदम् अल्पधैर्यैः; समाश्रितौ योत्स्यमानौ त्वदर्थे ॥
एतैश् च मुख्यैर् अपरैश् च राजन्; योधप्रवीरैर् अमितप्रभावैः ॥
व्यवस्थितो नागकुलस्य मध्ये; यथा महेन्द्रः कुरुराजो जयाय ॥
saṃjaya uvāca
yasmin mahāstrāṇi samarpitāni; citrāṇi śubhrāṇi caturvidhāni ||
divyāni rājan nihitāni caiva; droṇena vīradvijasattamena ||
mahārathaḥ kṛtimān kṣiprahasto; dṛḍhāyudho dṛḍhamuṣṭir dṛḍheṣuḥ ||
sa vīryavān droṇaputras tarasvī; vyavasthito yoddhukāmas tvadarthe ||
ānartavāsī hṛdikātmajo 'sau; mahārathaḥ sātvatānāṃ variṣṭhaḥ ||
svayaṃ bhojaḥ kṛtavarmā kṛtāstro; vyavasthito yoddhukāmas tvadarthe ||
śāradvato gautamaś cāpi rājan; mahābalo bahucitrāstrayodhī ||
dhanuś citraṃ sumahad bhārasāhaṃ; vyavasthito yotsyamānaḥ pragṛhya ||
ārtāyaniḥ samare duṣprakampyaḥ; senāgraṇīḥ prathamas tāvakānām ||
svasreyāṃs tān pāṇḍaveyān visṛjya; satyāṃ vācaṃ tāṃ cikīrṣus tarasvī ||
tejovadhaṃ sūtaputrasya saṃkhye; pratiśrutvājātaśatroḥ purastāt ||
durādharṣaḥ śakrasamānavīryaḥ; śalyaḥ sthito yoddhukāmas tvadarthe ||
ājāneyaiḥ saindhavaiḥ pārvatīyair; nadījakāmbojavanāyubāhlikaiḥ ||
gāndhārarājaḥ svabalena yukto; vyavasthito yoddhukāmas tvadarthe ||
tathā sutas te jvalanārkavarṇaṃ; rathaṃ samāsthāya kurupravīra ||
vyavasthitaḥ kurumitro narendra; vyabhre sūryo bhrājamāno yathā vai ||
duryodhano nāgakulasya madhye; mahāvīryaḥ saha sainyapravīraiḥ ||
rathena jāmbūnadabhūṣaṇena; vyavasthitaḥ samare yoddhukāmaḥ ||
sa rājamadhye puruṣapravīro; rarāja jāmbūnadacitravarmā ||
padmaprabho vahnir ivālpadhūmo; meghāntare sūrya iva prakāśaḥ ||
tathā suṣeṇo 'py asicarmapāṇis; tavātmajaḥ satyasenaś ca vīraḥ ||
vyavasthitau citrasenena sārdhaṃ; hṛṣṭātmānau samare yoddhukāmau ||
hrīniṣedhā bharatā rājaputrāś; citrāyudhaḥ śrutakarmā jayaś ca ||
śalaś ca satyavrataduḥśalau ca; vyavasthitā balino yoddhukāmāḥ ||
kaitavyānām adhipaḥ śūramānī; raṇe raṇe śatruhā rājaputraḥ ||
patrī hayī nāgarathaprayāyī; vyavasthito yoddhukāmas tvadarthe ||
vīraḥ śrutāyuś ca śrutāyudhaś ca; citrāṅgadaś citravarmā sa vīraḥ ||
vyavasthitā ye tu sainye narāgryāḥ; prahāriṇo māninaḥ satyasaṃdhāḥ ||
karṇātmajaḥ satyaseno mahātmā; vyavasthitaḥ samare yoddhukāmaḥ ||
athāparau karṇasutau varārhau; vyavasthitau laghuhastau narendra ||
balaṃ mahad durbhidam alpadhairyaiḥ; samāśritau yotsyamānau tvadarthe ||
etaiś ca mukhyair aparaiś ca rājan; yodhapravīrair amitaprabhāvaiḥ ||
vyavasthito nāgakulasya madhye; yathā mahendraḥ kururājo jayāya ||
Санджая сказал: «Сын Дроны, стремительный и доблестный махаратха, искусный и быстрорукий, с твёрдым оружием, кулаком и стрелой, стоит, желая сражаться ради тебя: в него героем Дроной, лучшим из дваждырождённых, вложены великие, дивные, светлые, четырёх видов и божественные астры. Тот сын Хридики, житель Анартов, махаратха и лучший из Сатватов, сам Бходжа Критаварман, знаток оружия, тоже стоит, желая сражаться ради тебя. Крипа, сын Шарадватa, Гаутама, о царь, великосильный воин, сражающийся многими дивными астрами, взял свой огромный мощный лук и готовится к бою. Артаяни Шалья, неколебимый в битве, первый вождь твоего войска, оставив своих племянников Пандавеев и желая исполнить данное слово, стоит ради тебя: он неприступен, равен Шакре силой и прежде обещал Аджаташатру в бою ослабить блеск сына суты. Царь Гандхары со своим войском и конями из Синдху, гор, речных мест, Камбоджи, Ванаю и Бахлики стоит, желая сражаться ради тебя. Так же твой сын, о герой Куру, взошёл на колесницу огненно-солнечного цвета и стоит, друг Куру, о владыка людей, сияя словно солнце в безоблачном небе. Великодоблестный Дурьодхана среди слоновьих отрядов, с лучшими героями войска, на колеснице, украшенной золотом, готов сражаться в битве. Среди царей этот лучший из мужей сияет в золото-пёстрой броне, словно чистый огонь с малым дымом и как солнце, проступающее между тучами. Также Сушена с мечом и щитом в руках, твой сын, герой Сатьясена, и Читрасена стоят вместе, радостные духом и желающие сражаться. Царевичи Бхаратов, удержанные стыдом, Читраюдха, Шрутакарман, Джая, Шала, Сатьяврата и Духшала, сильные, стоят, желая боя. Владыка Кайтавьев, царевич, гордый доблестью, убивающий врагов в каждой битве, со стрелами, конями, слонами и колесницами стоит ради тебя. Герой Шрутаюс, Шрутаюдха, герой Читрангада, Читраварман и другие лучшие люди в войске - ударники, гордые и верные слову - стоят. Великий Сатьясена, сын Карны, стоит в битве, желая сражаться; и ещё двое достойных сыновей Карны, быстрорукие, о владыка людей, опираются на большое, труднопробиваемое для малодушных войско и готовы биться ради тебя. С этими главными и другими лучшими воинами безмерной мощи царь Куру стоит среди слоновьих рядов ради победы, словно Махендра».
923bef681193 · publicado 20 jun 2026, 3:27:55 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Санджая перечисляет оставшихся как сияющую, ещё грозную силу, но этот блеск окружён уже сказанной правдой о гибели. Выжившие стоят не в начале победы, а на краю последнего расходования кшатрийской энергии.