कूर्मकुक्कुटवक्त्राश् च शशोलूकमुखास् तथा ॥
खरोष्ट्रवदनाश् चैव वराहवदनास् तथा ॥
मनुष्यमेषवक्त्राश् च सृगालवदनास् तथा ॥
भीमा मकरवक्त्राश् च शिंशुमारमुखास् तथा ॥
मार्जारशशवक्त्राश् च दीर्घवक्त्राश् च भारत ॥
नकुलोलूकवक्त्राश् च श्ववक्त्राश् च तथापरे ॥
आखुबभ्रुकवक्त्राश् च मयूरवदनास् तथा ॥
मत्स्यमेषाननाश् चान्ये अजाविमहिषाननाः ॥
ऋक्षशार्दूलवक्त्राश् च द्वीपिसिंहाननास् तथा ॥
भीमा गजाननाश् चैव तथा नक्रमुखाः परे ॥
गरुडाननाः खड्गमुखा वृककाकमुखास् तथा ॥
गोखरोष्ट्रमुखाश् चान्ये वृषदंशमुखास् तथा ॥
महाजठरपादाङ्गास् तारकाक्षाश् च भारत ॥
पारावतमुखाश् चान्ये तथा वृषमुखाः परे ॥
कोकिलावदनाश् चान्ये श्येनतित्तिरिकाननाः ॥
कृकलासमुखाश् चैव विरजोम्बरधारिणः ॥
व्यालवक्त्राः शूलमुखाश् चण्डवक्त्राः शताननाः ॥
आशीविषाश् चीरधरा गोनासावरणास् तथा ॥
स्थूलोदराः कृशाङ्गाश् च स्थूलाङ्गाश् च कृशोदराः ॥
ह्रस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषिताः ॥
गजेन्द्रचर्मवसनास् तथा कृष्णाजिनाम्बराः ॥
स्कन्धेमुखा महाराज तथा ह्य् उदरतोमुखाः ॥
पृष्ठेमुखा हनुमुखास् तथा जङ्घामुखा अपि ॥
पार्श्वाननाश् च बहवो नानादेशमुखास् तथा ॥
तथा कीटपतंगानां सदृशास्या गणेश्वराः ॥
नानाव्यालमुखाश् चान्ये बहुबाहुशिरोधराः ॥
kūrmakukkuṭavaktrāś ca śaśolūkamukhās tathā ||
kharoṣṭravadanāś caiva varāhavadanās tathā ||
manuṣyameṣavaktrāś ca sṛgālavadanās tathā ||
bhīmā makaravaktrāś ca śiṃśumāramukhās tathā ||
mārjāraśaśavaktrāś ca dīrghavaktrāś ca bhārata ||
nakulolūkavaktrāś ca śvavaktrāś ca tathāpare ||
ākhubabhrukavaktrāś ca mayūravadanās tathā ||
matsyameṣānanāś cānye ajāvimahiṣānanāḥ ||
ṛkṣaśārdūlavaktrāś ca dvīpisiṃhānanās tathā ||
bhīmā gajānanāś caiva tathā nakramukhāḥ pare ||
garuḍānanāḥ khaḍgamukhā vṛkakākamukhās tathā ||
gokharoṣṭramukhāś cānye vṛṣadaṃśamukhās tathā ||
mahājaṭharapādāṅgās tārakākṣāś ca bhārata ||
pārāvatamukhāś cānye tathā vṛṣamukhāḥ pare ||
kokilāvadanāś cānye śyenatittirikānanāḥ ||
kṛkalāsamukhāś caiva virajombaradhāriṇaḥ ||
vyālavaktrāḥ śūlamukhāś caṇḍavaktrāḥ śatānanāḥ ||
āśīviṣāś cīradharā gonāsāvaraṇās tathā ||
sthūlodarāḥ kṛśāṅgāś ca sthūlāṅgāś ca kṛśodarāḥ ||
hrasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣitāḥ ||
gajendracarmavasanās tathā kṛṣṇājināmbarāḥ ||
skandhemukhā mahārāja tathā hy udaratomukhāḥ ||
pṛṣṭhemukhā hanumukhās tathā jaṅghāmukhā api ||
pārśvānanāś ca bahavo nānādeśamukhās tathā ||
tathā kīṭapataṃgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥ ||
nānāvyālamukhāś cānye bahubāhuśirodharāḥ ||
«С черепашьими и петушиными ликами, с заячьими и совиными лицами, с ослиными и верблюжьими ликами, с кабаньими лицами; с человечьими и бараньими ликами, с шакальими лицами, страшные, с макара-ликами, с дельфиньими лицами; с кошачьими и заячьими ликами, длинноликие, о Бхарата, с мангустовыми и совиными ликами, и псоликие, иные; с мышиными и мангустовыми ликами, с павлиньими лицами, с рыбьими и бараньими ликами, иные, с козьими, овечьими, буйволиными ликами; с медвежьими и тигриными ликами, с барсовыми и львиными лицами, страшные, со слоновьими ликами, и крокодилоликие, иные; с ликами Гаруды, носорого-ликие, с волчьими и вороньими лицами, с коровьими, ослиными, верблюжьими ликами, иные, с кошачьими лицами; с огромными животами, ногами и членами, звездоокие, о Бхарата, с голубиными лицами, иные, и быколикие, иные; с кукушечьими ликами, иные, с ястребиными и куропачьими лицами, с ликами хамелеона, в незапятнанных одеждах; со змеиными ликами, копьеликие, яростноликие, столикие, ядозубые, в лохмотьях, со змеиными покровами; толстобрюхие и худотелые, толстотелые и худобрюхие, короткошеие, большеухие, разными змеями украшенные; в шкуры слонов одетые, и в чёрные шкуры антилоп, с лицами на плечах, о великий царь, и с лицами на животе; с лицами на спине, на челюсти, и с лицами на голенях, с лицами на боках, многие, с лицами в разных местах; и насекомым и мошкам подобноликие владыки сонмов, с разными змеиными ликами, иные, многорукие и многоглавые».
05343f5b5b32 · publicado 20 jun 2026, 16:35:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Перечень обличий вбирает едва ли не всё живое: лики птиц и зверей, рыб и гадов, и даже лица на плечах, спине, голенях. Сказание словно собирает в воинство Сканды весь сонм творения во всём его многообразии. Знаменательно, что божественная рать составлена не из единообразных красавцев, а из всех форм бытия: служение высшему делу открыто всякой твари, и в этом — широта замысла, не отвергающего ничего сущего.