न्यसेत गुल्मान् दुर्गेषु संधौ च कुरुनन्दन ॥
नगरोपवने चैव पुरोद्यानेषु चैव ह ॥
संस्थानेषु च सर्वेषु पुरेषु नगरस्य च ॥
मध्ये च नरशार्दूल तथा राजनिवेशने ॥
प्रणिधींश् च ततः कुर्याज् जडान्धबधिराकृतीन् ॥
पुंसः परीक्षितान् प्राज्ञान् क्षुत्पिपासातपक्षमान् ॥
अमात्येषु च सर्वेषु मित्रेषु त्रिविधेषु च ॥
पुत्रेषु च महाराज प्रणिदध्यात् समाहितः ॥
पुरे जनपदे चैव तथा सामन्तराजसु ॥
यथा न विद्युर् अन्योन्यं प्रणिधेयास् तथा हि ते ॥
चारांश् च विद्यात् प्रहितान् परेण भरतर्षभ ॥
आपणेषु विहारेषु समवायेषु भिक्षुषु ॥
आरामेषु तथोद्याने पण्डितानां समागमे ॥
वेशेषु चत्वरे चैव सभास्व् आवसथेषु च ॥
एवं विहन्याच् चारेण परचारं विचक्षणः ॥
चारेण विहतं सर्वं हतं भवति पाण्डव ॥
nyaseta gulmān durgeṣu saṃdhau ca kurunandana ||
nagaropavane caiva purodyāneṣu caiva ha ||
saṃsthāneṣu ca sarveṣu pureṣu nagarasya ca ||
madhye ca naraśārdūla tathā rājaniveśane ||
praṇidhīṃś ca tataḥ kuryāj jaḍāndhabadhirākṛtīn ||
puṃsaḥ parīkṣitān prājñān kṣutpipāsātapakṣamān ||
amātyeṣu ca sarveṣu mitreṣu trividheṣu ca ||
putreṣu ca mahārāja praṇidadhyāt samāhitaḥ ||
pure janapade caiva tathā sāmantarājasu ||
yathā na vidyur anyonyaṃ praṇidheyās tathā hi te ||
cārāṃś ca vidyāt prahitān pareṇa bharatarṣabha ||
āpaṇeṣu vihāreṣu samavāyeṣu bhikṣuṣu ||
ārāmeṣu tathodyāne paṇḍitānāṃ samāgame ||
veśeṣu catvare caiva sabhāsv āvasatheṣu ca ||
evaṃ vihanyāc cāreṇa paracāraṃ vicakṣaṇaḥ ||
cāreṇa vihataṃ sarvaṃ hataṃ bhavati pāṇḍava ||
Пусть царь размещает отряды в крепостях, на границах, в городских рощах, пригородных садах, во всех местах собраний, в городах и в самом центре, а также в царской резиденции, радость Куру. Затем пусть поставит тайных агентов с видом глупых, слепых и глухих: проверенных, умных людей, способных терпеть голод, жажду и зной. Пусть сосредоточенно расставит агентов среди всех министров, среди трёх видов друзей и среди сыновей; в городе, в стране и у соседних царей их нужно ставить так, чтобы они не знали друг друга. Бык Бхаратов, пусть он узнаёт разведчиков, посланных врагом, на рынках, в местах развлечений, в собраниях, среди нищих, в рощах и садах, на встречах учёных, в домах, на перекрёстках, в собраниях и жилищах. Так мудрый должен с помощью разведки обезвреживать чужого разведчика; всё, что поражено разведкой, Пандава, становится обезвреженным».
a6a46edb4a3c · publicado 20 jun 2026, 18:28:39 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Разведка у Бхишмы — не паранойя, а знание состояния царства. Царь должен видеть свои крепости, дворец, министров, наследников и внешних агентов, потому что невидимое разрушение часто начинается раньше открытой войны.