Mahābhārata
Royal Conduct, Spies, Forts, and the Seven Limbs of Rule (Royal Conduct, Espionage, Forts, and the Seven Limbs of Rule)12.69.32-38
10268 / 15823
Mahābhārata · 12.69.32-38
Devanāgarī

यदा तु पीडितो राजा भवेद् राज्ञा बलीयसा ॥
त्रिधा त्व् आक्रन्द्य मित्राणि विधानम् उपकल्पयेत् ॥
घोषान् न्यसेत मार्गेषु ग्रामान् उत्थापयेद् अपि ॥
प्रवेशयेच् च तान् सर्वाञ् शाखानगरकेष्व् अपि ॥
ये गुप्ताश् चैव दुर्गाश् च देशास् तेषु प्रवेशयेत् ॥
धनिनो बलमुख्यांश् च सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ॥
सस्याभिहारं कुर्याच् च स्वयम् एव नराधिपः ॥
असंभवे प्रवेशस्य दाहयेद् अग्निना भृशम् ॥
क्षेत्रस्थेषु च सस्येषु शत्रोर् उपजपेन् नरान् ॥
विनाशयेद् वा सर्वस्वं बलेनाथ स्वकेन वै ॥
नदीषु मार्गेषु सदा संक्रमान् अवसादयेत् ॥
जलं निस्रावयेत् सर्वम् अनिस्राव्यं च दूषयेत् ॥
तदात्वेनायतीभिश् च विवदन् भूम्यनन्तरम् ॥
प्रतीघातः परस्याजौ मित्रकाले ऽप्य् उपस्थिते ॥

Transliteración (IAST)

yadā tu pīḍito rājā bhaved rājñā balīyasā ||
tridhā tv ākrandya mitrāṇi vidhānam upakalpayet ||
ghoṣān nyaseta mārgeṣu grāmān utthāpayed api ||
praveśayec ca tān sarvāñ śākhānagarakeṣv api ||
ye guptāś caiva durgāś ca deśās teṣu praveśayet ||
dhanino balamukhyāṃś ca sāntvayitvā punaḥ punaḥ ||
sasyābhihāraṃ kuryāc ca svayam eva narādhipaḥ ||
asaṃbhave praveśasya dāhayed agninā bhṛśam ||
kṣetrastheṣu ca sasyeṣu śatror upajapen narān ||
vināśayed vā sarvasvaṃ balenātha svakena vai ||
nadīṣu mārgeṣu sadā saṃkramān avasādayet ||
jalaṃ nisrāvayet sarvam anisrāvyaṃ ca dūṣayet ||
tadātvenāyatībhiś ca vivadan bhūmyanantaram ||
pratīghātaḥ parasyājau mitrakāle 'py upasthite ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
यदा तु पीडितः राजाyadā tu pīḍitaḥ rājāкогда же стеснён царь; подавлен
भवेत् राज्ञा बलीयसाbhavet rājñā balīyasāбудет царём более сильным; противником
त्रिधा तु आक्रन्द्य मित्राणिtridhā tu ākrandya mitrāṇiтогда трояко воззвав к друзьям; союзникам
विधानम् उपकल्पयेत्vidhānam upakalpayetпусть устроит меру; план
घोषान् न्यसेत मार्गेषुghoṣān nyaseta mārgeṣuселения пастухов пусть разместит на дорогах; станы
ग्रामान् उत्थापयेत् अपिgrāmān utthāpayet apiи деревни пусть поднимет; переселит
प्रवेशयेत् च तान् सर्वान्praveśayet ca tān sarvānи введёт их всех; переместит
शाखा नगरकेषु अपिśākhā nagarakeṣu apiдаже в малые города; укрепления
ये गुप्ताः च एवye guptāḥ ca evaкоторые защищённые именно; охраняемые
दुर्गाः चdurgāḥ caи труднодоступные; укреплённые
देशाः तेषु प्रवेशयेत्deśāḥ teṣu praveśayetместа, в них пусть вводит; переселяет
धनिनः बल मुख्यान् चdhaninaḥ bala mukhyān caбогатых и вождей войска; сильных
सान्त्वयित्वा पुनः पुनःsāntvayitvā punaḥ punaḥумиротворив снова и снова; уговорив
सस्य अभिहारम् कुर्यात् चsasya abhihāram kuryāt caи унос урожая пусть сделает; эвакуацию
स्वयम् एव नर अधिपःsvayam eva nara adhipaḥсам именно владыка людей; царь
असंभवे प्रवेशस्यasaṃbhave praveśasyaпри невозможности ввода; перемещения
दाहयेत् अग्निना भृशम्dāhayet agninā bhṛśamпусть сильно сожжёт огнём; уничтожит
क्षेत्र स्थेषु च सस्येषुkṣetra stheṣu ca sasyeṣuи в посевах, стоящих в полях; на нивах
शत्रोः उपजपेत् नरान्śatroḥ upajapet narānлюдей врага пусть подговаривает; склоняет
विनाशयेत् वा सर्वस्वम्vināśayet vā sarvasvamили пусть уничтожит всё имущество; запасы
बलेन अथ स्वकेन वैbalena atha svakena vaiзатем своей силой именно; войском
नदीषु मार्गेषु सदाnadīṣu mārgeṣu sadāна реках и дорогах всегда; путях
संक्रमान् अवसादयेत्saṃkramān avasādayetпереправы пусть осаживает; разрушает
जलम् निस्रावयेत् सर्वम्jalam nisrāvayet sarvamвсю воду пусть выпускает; осушает
अनिस्राव्यम् च दूषयेत्anisrāvyam ca dūṣayetа неосушаемую загрязняет; портит
तदात्वेन आयतीभिः चtadātvena āyatībhiḥ caс нынешними и будущими мерами; перспективами
विवदन् भूमि अनन्तरम्vivadan bhūmi anantaramспоря за соседнюю землю; пограничную
प्रतीघातः परस्य आजौpratīghātaḥ parasya ājauотражение другого в бою; врага
मित्र काले अपि उपस्थितेmitra kāle api upasthiteдаже когда время союзника наступило; помощи
Traducción

Когда царь стеснён более сильным царём, он должен трояко воззвать к друзьям и устроить план. Пусть размещает пастушьи селения на дорогах, поднимает деревни и вводит всех людей в малые укреплённые города. Богатых и вождей войска, снова и снова успокоив, нужно вводить в защищённые и труднодоступные места. Сам владыка людей должен уносить урожай, а если невозможно переместить его, сильно сжечь огнём. В посевах, стоящих на полях врага, он должен подговаривать людей или уничтожать всё имущество своей силой. На реках и дорогах пусть разрушает переправы, выпускает всю воду, а ту, которую нельзя выпустить, загрязняет. Споря за соседнюю землю, он должен учитывать и нынешнее, и будущее: отражение врага в бою нужно готовить даже тогда, когда наступило время союзной помощи».

Versión

c2d274757ed0 · publicado 20 jun 2026, 18:28:39 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con