भीष्म उवाच
विषये काशिराजस्य ग्रामान् निष्क्रम्य लुब्धकः ॥
सविषं काण्डम् आदाय मृगयाम् आस वै मृगम् ॥
तत्र चामिषलुब्धेन लुब्धकेन महावने ॥
अविदूरे मृगं दृष्ट्वा बाणः प्रतिसमाहितः ॥
तेन दुर्वारितास्त्रेण निमित्तचपलेषुणा ॥
महान् वनतरुर् विद्धो मृगं तत्र जिघांसता ॥
स तीक्ष्णविषदिग्धेन शरेणातिबलात्कृतः ॥
उत्सृज्य फलपत्राणि पादपः शोषम् आगतः ॥
तस्मिन् वृक्षे तथाभूते कोटरेषु चिरोषितः ॥
न जहाति शुको वासं तस्य भक्त्या वनस्पतेः ॥
निष्प्रचारो निराहारो ग्लानः शिथिलवाग् अपि ॥
कृतज्ञः सह वृक्षेण धर्मात्मा स व्यशुष्यत ॥
bhīṣma uvāca
viṣaye kāśirājasya grāmān niṣkramya lubdhakaḥ ||
saviṣaṃ kāṇḍam ādāya mṛgayām āsa vai mṛgam ||
tatra cāmiṣalubdhena lubdhakena mahāvane ||
avidūre mṛgaṃ dṛṣṭvā bāṇaḥ pratisamāhitaḥ ||
tena durvāritāstreṇa nimittacapaleṣuṇā ||
mahān vanatarur viddho mṛgaṃ tatra jighāṃsatā ||
sa tīkṣṇaviṣadigdhena śareṇātibalātkṛtaḥ ||
utsṛjya phalapatrāṇi pādapaḥ śoṣam āgataḥ ||
tasmin vṛkṣe tathābhūte koṭareṣu ciroṣitaḥ ||
na jahāti śuko vāsaṃ tasya bhaktyā vanaspateḥ ||
niṣpracāro nirāhāro glānaḥ śithilavāg api ||
kṛtajñaḥ saha vṛkṣeṇa dharmātmā sa vyaśuṣyata ||
Бхишма сказал: «Во владении царя Каши, из деревень выйдя, охотник, ядовитую стрелу взяв, охотился за дичью. Там, на мясо жадный охотник, в великом лесу, невдалеке оленя увидев, наложил стрелу. Той неотразимой стрелою, дрогнувшей у цели, великое лесное дерево было пронзено — охотником, оленя там убить желавшим. Оно, острым ядом смазанной стрелою сильно поражённое, сбросив плоды и листья, к усыханию пришло. На том дереве, так ставшем сухим, в дуплах долго живший, не оставляет попугай жилища — из преданности тому древу. Без движения, без пищи, изнурённый, с ослабшим голосом, благодарный, вместе с деревом, праведный, он иссыхал».
bc40f276045d · publicado 20 jun 2026, 19:20:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Притча завязывается случайным злом: ядовитая стрела, метившая в оленя, поражает дерево, и оно сохнет. И вот чудо — попугай, выросший в его дупле, не покидает гибнущего древа из преданности и благодарности (kṛtajña), иссыхая вместе с ним. Знаменательно, что верность благодетелю явлена в бессловесной птице: сострадание и благодарность не есть достояние одного человека и одной касты, но добродетель, доступная всякой душе.