Sanat-kumāra
महेशस्तत्करं गृह्य प्राह मा साहसं कृथाः ॥ पार्वतीवचनं सर्वं प्रियं मम न चाप्रियम्
ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किंचिदिष्यते ॥ ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतोऽभवद्ध्वरिः
हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः ॥ अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
पूजार्थमप्यहं गच्छे मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ तच्छ्रत्वा शंकरो देवः स्मित्वा प्राह वपीश्वरम्
कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद ॥ को गुरुः कश्च मंत्रस्ते कीदृशं पूजन तथा
एवं वदति देवैशे हनुमान्नीतिसंयुतः ॥ वेपमानसमस्तांग स्तोतुमेवं प्रचक्रमे
नमो देवाय महते शंकरायामितात्मने ॥ योरिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः
योगगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः ॥ वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः
ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातॄणां गुरवे नमः ॥ अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनां पतये नमः
अंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निचक्षुषे ॥ सुभृङ्गराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियस्य ते
बृहतीपूग पुन्नागचपकादिप्रियाय च ॥ नमस्तेऽस्तु नमस्तेऽस्तु भूय एव नमोनमः
शिवो हरिमथ प्राह मा भैषीर्वद मेऽखिलम् ॥ ततस्त्यक्त्वा भयं प्राह हनुमान् वाक्यकोविदः
शिवलिंगार्चनं कार्यं भस्मोद्ध्वूलितदेहिना ॥ दिवा संपादितैस्तैयैः पुष्पाद्यैरपि तादृशैः
देव विज्ञापयिष्यामि शिवपूजविधिं शुभम् ॥ सायंकाले तु संप्राप्ते अशिरःस्नानमाचरेत्
maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ || pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam
mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiṃcidiṣyate || omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto'bhavaddhvariḥ
hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ || arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā
pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi || tacchratvā śaṃkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram
kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada || ko guruḥ kaśca maṃtraste kīdṛśaṃ pūjana tathā
evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ || vepamānasamastāṃga stotumevaṃ pracakrame
namo devāya mahate śaṃkarāyāmitātmane || yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ
yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ || vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ
dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ || aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ
aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe || subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te
bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca || namaste'stu namaste'stu bhūya eva namonamaḥ
śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me'khilam || tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ
śivaliṃgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā || divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ
deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham || sāyaṃkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret
«Махеша, схватив его руку, сказал: «Не твори дерзости. Слово Парвати всё мне мило, и не немило. Мне немилое, о Хришикеша, творить ты желаешь ли?» «Ом» сказав, владыка Хари затем стал молчащим. Хануман затем изъявил богу это слово: «Прошу бескорыстно: и моё обетное почитание — ради почитания и я пойду; меня отпустить изволь». То услышав, бог Шанкара, улыбнувшись, сказал владыке обезьян: «Кого почитание? Или где почитание? Что цветок, что лист — скажи. Кто наставник, и какая мантра твоя, и каково почитание?» Когда так говорит владыка богов, Хануман, наделённый благонравием, со всеми дрожащими членами начал так славить: «Поклон богу великому Шанкаре, безмерному душою; йогину и подателю йоги, наставнику йогинов — поклон. Достижимому йогою богу, владыке знающих — поклон; владыке вед — тебе, владыке богов — поклон. Созерцанию, достижимому созерцанием, наставнику созерцающих — поклон; о восьмиобразный, поклон тебе; владыке связанных — поклон. Отцу, Трёхокому, имеющему глазами луну, солнце и огонь; любящему бхрингараджу, дурман и цветок дроны — тебе; бархат и орех, любящему пуннагу, чампаку и прочее — поклон тебе да будет, поклон тебе да будет, снова поклон, поклон». Шива затем сказал Хари: «Не бойся, скажи мне всё». Затем, оставив страх, сказал Хануман, искусный в речи: «Почитание лингама Шивы должно совершать имеющим тело, осыпанное пеплом, днём, собранными тогда же цветами и прочим, такими же. О бог, изъявлю благой чин почитания Шивы: когда наступит вечер, да совершит он омовение без головы...»
8559f44b2d8a · publicado 5 sept 2026, 12:49:32 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Шива останавливает занесённую руку одним доводом: «Слово Парвати всё мне мило и не немило; мне немилое творить ты желаешь ли?» Оскорблённый защищает оскорбившую, и защищает не милостью, а тем, что просто не считает себя оскорблённым. Ревнителю нечего возразить, и он умолкает.
Просьбу Ханумана уйти на своё почитание Шива встречает не позволением, а допросом: кого почитаешь, где, каким цветком, каким листом, кто наставник, какая мантра. Шесть вопросов подряд — проверка не благочестия, а понимания: обряд, о котором не можешь ответить, не твой.
Хануман начинает с дрожью, и начинает не с ответа, а с гимна. И в гимне, среди «владыки вед» и «наставника йогинов», названы бхрингараджа, дурман, цветок дроны, пуннага и чампака. Тот, кого просят объяснить почитание, сперва вспоминает, какие цветы любит тот, кого почитает.