Sanātana
माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् ॥ तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः
नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुंदपुष्पैः सकुंकुमैः ॥ रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च
धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च ॥ पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः
पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः ॥ सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बंधुभिः सह
इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् ॥ प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा
ढुंढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुंडव्रतं स्मृतम् ॥ ललिताव्रतमित्यन्यैः शांतिव्रतमथापरैः
स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने ॥ भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दंतिनः सदा
चतुर्थ्यां फाल्गुने मासि ढुंढिराजव्रतं शुभम् ॥ तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः
गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः ॥ तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः
सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः ॥ द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये
यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् ॥ सांगारका वा विप्रेंद्र सा विशेषफलप्रदा
सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च ॥ विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः
māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam || tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ
naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kuṃdapuṣpaiḥ sakuṃkumaiḥ || raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca
dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca || payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ
pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ || saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ baṃdhubhiḥ saha
idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam || prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā
ḍhuṃḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṃḍavrataṃ smṛtam || lalitāvratamityanyaiḥ śāṃtivratamathāparaiḥ
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune || bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddaṃtinaḥ sadā
caturthyāṃ phālgune māsi ḍhuṃḍhirājavrataṃ śubham || tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ
gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ || tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ
sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ || dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye
yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk || sāṃgārakā vā vipreṃdra sā viśeṣaphalapradā
sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca || vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ
«В светлую чатуртхи магхи — непревзойдённый обет Гаури: в неё должна быть почтена Гаури, соединённая с сонмами йогинь, — мужами и в особенности женщинами: цветами кунда с шафраном, на красной нити, красными цветами, также лаком, куреньями и светильниками, приношениями с патокой и с имбирём, молоком и молочной кашей, солью и зеленью. И должны быть почтены незовдовевшие женщины, а также весьма прекрасные брахманы; ради возрастания благоденствия должно давать и должно вкушать вместе с роднёю. Этот обет Гаури, о брахман, возращающий благоденствие и здоровье, должен совершаться ежегодно женщинами, а также мужами. Иными назван он обетом Дхундхи, некоторыми помнится как обет кунды, иными — как обет Лалиты, другими же — как обет умиротворения. Омовение, даяние, джапа, хома — всё, совершённое в неё, о муни, бывает стократ умноженным милостью Бивненосного, всегда. В чатуртхи месяца пхальгуны — благой обет Дхундхираджи: накормив брахманов кунжутными яствами, пусть и сам вкусит человек. Усердный в почитании Ганеши, даянием, хомой и почитанием, совершёнными именно кунжутом, достигает он совершенства милостью его. И, сделав золотого Слоноликого и почтив его усердно, должно дать его лучшему из дваждырождённых ради изобилия всякого благополучия. В каком бы месяце ни была чатуртхи, соединённая с воскресеньем или со вторником, о владыка брахманов, она даёт особый плод. И во всех чатуртхи, и в светлых, и в тёмных, именно Владыка препятствий, владыка богов, должен быть почитаем усердными в преданности».
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsacaturthīvratanirūpaṇaṃ nāma trayodaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
70e97f96e47e · publicado 5 sept 2026, 21:23:53 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Один и тот же день назван здесь четырьмя именами: обет Дхундхи, обет кунды, обет Лалиты, обет умиротворения. Устав перечисляет все четыре, никого не поправляя, — там, где обычай в разных местах зовётся по-разному, книга просто заносит все названия.
Приношения в этот день сплошь съестные и домашние: патока, имбирь, молоко, каша, соль, зелень. Соль и зелень в списке приношений редки; это не праздничная снедь, а то, что стоит на кухне всякий день, — и оно годится наравне с шафраном и лаком.
Под конец вся глава сведена к одному: в любую чатуртхи, светлую и тёмную, почитается только Владыка препятствий. Двенадцать месяцев, четыре образа Вишну, Гаури, змии, луна, шестнадцать имён на хоме — всё это оказывается одним днём одного бога, у которого много обличий и много названий.