भार्या सा ब्रह्मणः प्रोक्ता ऋषीणां जननी च सा । पुलस्त्याद्यान्मुनीन्सप्त दक्षाद्यास्तु प्रजापतीन्
स्वायंभुवादीश्च मनून्सावित्रीसमजीजनत् । धर्मपत्नी तु तां ब्रह्मा पुत्रिणीं ब्रह्मणः प्रियाम्
पतिव्रतां महाभागां सुव्रतां चारुहासिनीम् । कथं सतीं परित्यज्य भार्यामन्यामविंदत
किंनाम्नी किंसमाचारा कस्य सा तनया विभोः । क्व सा दृष्टा हि देवेन केन चास्य प्रदर्शिता
किं रूपा सातु देवेशी दृष्टा चित्तविमोहिनी । यां तु दृष्ट्वा स देवेशः कामस्य वशमेयिवान्
वर्णतो रूपतश्चैव सावित्रयास्त्वधिका मुने । या मोहितवती देवं सर्वलोकेश्वरं विभुम्
यथा गृहीतवान्देवो नारीं तां लोकसुंदरीम् । यथा प्रवृत्तो यज्ञोऽसौ तथा सर्वं प्रकीर्तय
तां दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे सावित्री किं चकार ह । सावित्र्यां तु तदा ब्रह्मा कां तु वृत्तिमवर्तत
सन्निधौ कानि वाक्यानि सावित्री ब्रह्मणा तदा । उक्ताप्युक्तवती भूयः सर्वं शंसितुमर्हसि
किं कृतं तत्र युष्माभिः कोपोवाथक्षमाथ वा । यत्कृतं तत्र यद्दृष्टं यत्तवोक्तं मयात्विह
विस्तरेणेह सर्वाणि कर्माणि परमेष्ठिनः । श्रोतुमिच्छाम्यशेषेण विधेर्यज्ञविधिं परम्
bhāryā sā brahmaṇaḥ proktā ṛṣīṇāṃ jananī ca sā | pulastyādyānmunīnsapta dakṣādyāstu prajāpatīn
svāyaṃbhuvādīśca manūnsāvitrīsamajījanat | dharmapatnī tu tāṃ brahmā putriṇīṃ brahmaṇaḥ priyām
pativratāṃ mahābhāgāṃ suvratāṃ cāruhāsinīm | kathaṃ satīṃ parityajya bhāryāmanyāmaviṃdata
kiṃnāmnī kiṃsamācārā kasya sā tanayā vibhoḥ | kva sā dṛṣṭā hi devena kena cāsya pradarśitā
kiṃ rūpā sātu deveśī dṛṣṭā cittavimohinī | yāṃ tu dṛṣṭvā sa deveśaḥ kāmasya vaśameyivān
varṇato rūpataścaiva sāvitrayāstvadhikā mune | yā mohitavatī devaṃ sarvalokeśvaraṃ vibhum
yathā gṛhītavāndevo nārīṃ tāṃ lokasuṃdarīm | yathā pravṛtto yajño'sau tathā sarvaṃ prakīrtaya
tāṃ dṛṣṭvā brahmaṇaḥ pārśve sāvitrī kiṃ cakāra ha | sāvitryāṃ tu tadā brahmā kāṃ tu vṛttimavartata
sannidhau kāni vākyāni sāvitrī brahmaṇā tadā | uktāpyuktavatī bhūyaḥ sarvaṃ śaṃsitumarhasi
kiṃ kṛtaṃ tatra yuṣmābhiḥ kopovāthakṣamātha vā | yatkṛtaṃ tatra yaddṛṣṭaṃ yattavoktaṃ mayātviha
vistareṇeha sarvāṇi karmāṇi parameṣṭhinaḥ | śrotumicchāmyaśeṣeṇa vidheryajñavidhiṃ param
«…она названа женою Брахмы и родительницей мудрецов: Пуластью и прочих семерых мудрецов, Дакшу и прочих владык тварей, Сваямбхуву и прочих Ману породила Савитри. Как же, покинув её — законную жену, имеющую детей, любимую Брахмою, верную мужу, многосчастную, твёрдую в обете, с прекрасной улыбкой, — обрёл он другую жену? Какого она имени, какого нрава, чья дочь? Где увидена она богом и кем ему показана? Какого облика владычица, смущающая сердце, — увидев которую, владыка богов попал во власть страсти? Цветом и обликом превосходящая Савитри, о мудрец, — та, что обморочила бога, вездесущего владыку всех миров? Как взял бог ту жену, красу мира, и как начата была та жертва — всё поведай. И, увидев её рядом с Брахмою, что сделала Савитри? Какого обхождения держался тогда Брахма с Савитри? Какие слова [сказаны] в присутствии её, и что сказала она в ответ? Поведать всё изволь. Что сделано там вами — гнев или терпение? Что увидено мною здесь [из твоих слов] — все дела высочайшего желаю я слышать подробно и без остатка, и высший чин жертвы Творца».
134bdf830d1d · publicado 3 sept 2026, 4:13:26 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вопрос поставлен без обиняков: как он покинул верную жену? Пурана не прячет неловкого в жизни богов и не спешит оправдывать.
И Бхишма спрашивает о самом трудном — не «что было», а «какого обхождения он держался». Его занимает не событие, а то, как повели себя все трое.