पुलस्त्य उवाच
सृष्टा लोकाः परा स्रष्टा ये चान्येऽनल्पचेतसा । या गतिर्धर्मयुक्तानां या गतिः पापकर्मणाम्
चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वणर्यस्य रक्षिता । चतुर्विद्यस्य यो वेत्ता चतुराश्रमसंश्रयः
यःपरं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपः । यः परं परतः प्राह परं यः परमात्मवान्
सेतुर्यो लोकसेतूनां मेध्यो यो मेध्यकर्मणाम् । वेद्यो यो वेदविदुषां यः प्रभुः प्रभवात्मनाम्
असुभूतश्च भूतानामग्निभूतोऽग्निवर्चसाम् । मनुष्याणां मनोभूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम्
विनयो नयवृत्तीनां तेजस्तेजस्विनामपि । इत्येतत्सर्वमखिलं सृजँल्लोकपितामहः
यज्ञाद्रतिं कामनैच्छत्कथं यज्ञे मतिः कृता । एष मे संशयो ब्रह्मन्नेष मे संशयः परः
आश्चर्यः परमो ब्रह्मा देवैदैत्यैश्च पठ्यते । कर्मणाश्चर्यभूतोपि तत्वतः स इहोच्यते
प्रश्नभारो महानेष त्वयोक्तो ब्रह्मणश्च यः । यथाशक्ति तु वक्ष्यामि श्रूयतां तत्परं यशः
सहस्रास्यं सहस्राक्षं सहस्रचरणं च यम् । सहस्रश्रवणं चैव सहस्रकरमव्ययम्
sṛṣṭā lokāḥ parā sraṣṭā ye cānye'nalpacetasā | yā gatirdharmayuktānāṃ yā gatiḥ pāpakarmaṇām
cāturvarṇyasya prabhavaścāturvaṇaryasya rakṣitā | caturvidyasya yo vettā caturāśramasaṃśrayaḥ
yaḥparaṃ śrūyate jyotiryaḥ paraṃ śrūyate tapaḥ | yaḥ paraṃ parataḥ prāha paraṃ yaḥ paramātmavān
seturyo lokasetūnāṃ medhyo yo medhyakarmaṇām | vedyo yo vedaviduṣāṃ yaḥ prabhuḥ prabhavātmanām
asubhūtaśca bhūtānāmagnibhūto'gnivarcasām | manuṣyāṇāṃ manobhūtastapobhūtastapasvinām
vinayo nayavṛttīnāṃ tejastejasvināmapi | ityetatsarvamakhilaṃ sṛjam̐llokapitāmahaḥ
yajñādratiṃ kāmanaicchatkathaṃ yajñe matiḥ kṛtā | eṣa me saṃśayo brahmanneṣa me saṃśayaḥ paraḥ
āścaryaḥ paramo brahmā devaidaityaiśca paṭhyate | karmaṇāścaryabhūtopi tatvataḥ sa ihocyate
praśnabhāro mahāneṣa tvayokto brahmaṇaśca yaḥ | yathāśakti tu vakṣyāmi śrūyatāṃ tatparaṃ yaśaḥ
sahasrāsyaṃ sahasrākṣaṃ sahasracaraṇaṃ ca yam | sahasraśravaṇaṃ caiva sahasrakaramavyayam
«…времена года и сочетания времени, троякая мера некогда; срок жизни, поля, убыль, признак и красота облика; три сословия, три мира, троякое знание, три огня, трёхвременье, три дела, три гуны, — [как] сотворены высшие миры творцом и что иное [сотворено] немалым разумением? Какова участь сопряжённых с дхармою и какова — творящих грех? Он — источник четырёх сословий и хранитель их, знаток четверичного знания, опора четырёх ашрамов. Он — тот высший свет, о котором слышится, тот высший подвиг; тот, кто выше высшего возвещает высшее, обладающий высшею душою. Мост среди мостов мира, чистый среди чистых дел, познаваемый у знатоков Вед, владыка у могущественных; ставший дыханием у существ, огнём — у пылающих, умом — у людей, подвигом — у подвижников, смирением — у живущих благоразумием, мощью — у могучих. Он, прародитель миров, творящий всё это целиком, — как возжелал он отрады от жертвы, как обратилась мысль его на жертву? Вот моё сомнение, о брахман, вот моё крайнее сомнение».
d312ec4b687c · publicado 3 sept 2026, 4:13:26 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Величание идёт по одному образцу: он есть то, чем сильно каждое. Не владыка над дыханием, а само дыхание; не хозяин подвига, а сам подвиг.
И после всего этого недоумение делается острее: зачем Тому, кто есть всё, приносить жертву? Пурана ставит вопрос со всей силой, прежде чем отвечать.