कथयाशु किमद्यैव कुर्वस्ते कार्यमीप्सितम् । शत्रुघ्नवाहिनीं सर्वां हन्व आवामनाथिनीम्
अद्यैव पुष्कलं भ्रातुर्वधकारिणमाहवे । पातयावो रथाच्छित्त्वा शिरोमुकुटमण्डितम्
त्यज शोकं सुदुःखार्तः कथं भासि महामते । आज्ञापयावां मानार्ह कुरु युद्धे मतिं तथा
इति वाक्यं समाकर्ण्य पुत्रयोर्वीरमानिनोः । शोकं त्यक्त्वा महाराजो युद्धाय मतिमादधात्
तावापि प्रतियोद्धारं वाञ्छन्तौ रणदुर्मदौ । जग्मतुः कटके शत्रोरनन्तभटपूरिते
रिपुतापेन दमनो नीलरत्नेन चेतरः । युयुधाते रणे वीरौ प्रावृषीव बलाहकौ
राजा कनकसन्नद्धे रथे मणिविचित्रिते । रत्नकूबरशोभाढ्ये तिष्ठंश्चापधरो बली
ययौ योद्धुं तु शत्रुघ्नं वीरकोटिभिरावृतम् । तृणीकुर्वन्महावीरान्धनुर्विद्याविशारदान्
तं योद्धुमागतं दृष्ट्वा सुबाहुं रोषपूरितम् । पुत्रनाशेन कुर्वन्तं सर्वसैन्यवधादिकम्
शत्रुघ्नपार्श्वसञ्चारी हनूमांस्तमुपाद्रवत् । नखायुधो महानादं कुर्वन्मेघ इवाहवे
सुबाहुस्तं हनूमन्तमागच्छन्तं महारवम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं रोषपूरितलोचनः । क्व गतः पुष्कलो हत्वा मत्पुत्रं रणमण्डले । पातयाम्यद्य तस्याशु शिरोज्ज्वलितकुण्डलम्
क्व शत्रुघ्नो वाहपालः क्व च रामः कुतो भटाः । प्राणहन्तारमायान्तं पश्यन्तु प्रधने तु माम्
इति तद्वाक्यमाकर्ण्य हनूमान्निजगाद तम् । शत्रुघ्नो लवणच्छेत्ता वर्तते सैन्यपालकः
स कथं प्रधने युध्येत्सेवकेऽग्रे स्थिते नृप । मां विजित्य रणे तं च त्वं गन्तासि नरर्षभ
इत्युक्तवन्तं तरसा विव्याध दशसायकैः । हृदि वानरमत्युग्रं पर्वतमिव संस्थितम्
kathayāśu kimadyaiva kurvaste kāryamīpsitam | śatrughnavāhinīṃ sarvāṃ hanva āvāmanāthinīm
adyaiva puṣkalaṃ bhrāturvadhakāriṇamāhave | pātayāvo rathācchittvā śiromukuṭamaṇḍitam
tyaja śokaṃ suduḥkhārtaḥ kathaṃ bhāsi mahāmate | ājñāpayāvāṃ mānārha kuru yuddhe matiṃ tathā
iti vākyaṃ samākarṇya putrayorvīramāninoḥ | śokaṃ tyaktvā mahārājo yuddhāya matimādadhāt
tāvāpi pratiyoddhāraṃ vāñchantau raṇadurmadau | jagmatuḥ kaṭake śatroranantabhaṭapūrite
riputāpena damano nīlaratnena cetaraḥ | yuyudhāte raṇe vīrau prāvṛṣīva balāhakau
rājā kanakasannaddhe rathe maṇivicitrite | ratnakūbaraśobhāḍhye tiṣṭhaṃścāpadharo balī
yayau yoddhuṃ tu śatrughnaṃ vīrakoṭibhirāvṛtam | tṛṇīkurvanmahāvīrāndhanurvidyāviśāradān
taṃ yoddhumāgataṃ dṛṣṭvā subāhuṃ roṣapūritam | putranāśena kurvantaṃ sarvasainyavadhādikam
śatrughnapārśvasañcārī hanūmāṃstamupādravat | nakhāyudho mahānādaṃ kurvanmegha ivāhave
subāhustaṃ hanūmantamāgacchantaṃ mahāravam | uvāca prahasanvākyaṃ roṣapūritalocanaḥ | kva gataḥ puṣkalo hatvā matputraṃ raṇamaṇḍale | pātayāmyadya tasyāśu śirojjvalitakuṇḍalam
kva śatrughno vāhapālaḥ kva ca rāmaḥ kuto bhaṭāḥ | prāṇahantāramāyāntaṃ paśyantu pradhane tu mām
iti tadvākyamākarṇya hanūmānnijagāda tam | śatrughno lavaṇacchettā vartate sainyapālakaḥ
sa kathaṃ pradhane yudhyetsevake'gre sthite nṛpa | māṃ vijitya raṇe taṃ ca tvaṃ gantāsi nararṣabha
ityuktavantaṃ tarasā vivyādha daśasāyakaiḥ | hṛdi vānaramatyugraṃ parvatamiva saṃsthitam
«„Блажен, воистину, этот Читранга, что сияет на земле героев — с венцом, с закушенными губами, владыка. Скажи скорее: что ныне же сделаем мы тебе желанного? Мы двое сразим всё беззащитное войско Шатругхны. Ныне же сбросим с колесницы Пушкалу, убийцу брата в битве, отсёкши голову, украшенную венцом. Оставь горе; как ты выглядишь, терзаемый великим горем, о мудрый? Повели нам двоим, о достойный чести, и сам обрати решимость к битве“. Услышав это слово двух сыновей, мнящих себя героями, великий царь оставил горе и обратил решимость к битве. И те двое, желающие противника, неистовые в битве, пошли в стан врага, полный бесчисленных воинов. Дамана сражался с Рипутапой, а другой — с Ниларатной; два героя [бились] в битве, как две тучи в пору дождей. Царь, стоящий на окованной золотом колеснице, испещрённой самоцветами, с богато украшенным самоцветным дышлом, держащий лук, сильный, пошёл сражаться с Шатругхной, окружённым мириадами героев, почитая за соломину великих героев, искушённых в науке лука. Увидев его, пришедшего сражаться, — Субаху, полного ярости, творящего из-за гибели сына избиение всего войска, — Хануман, идущий подле Шатругхны, устремился на него, с когтями вместо оружия, издавая в битве великий рёв, как туча. Субаху сказал приближающемуся, громко ревущему Хануману, смеясь, с глазами, полными ярости: „Куда ушёл Пушкала, убив моего сына на поле битвы? Ныне я собью его голову с сияющими серьгами. Где Шатругхна, охранитель коня? Где Рама? Откуда эти воины? Пусть увидят они меня, губителя жизней, приближающегося.“»
005c226ff4a1 · publicado 3 sept 2026, 4:13:46 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Сыновья утешают отца не словами о смысле, а обещанием мести — и это возвращает его к делу. Он идёт на Шатругхну, «почитая за соломину» его героев, и первым делом требует не боя, а Пушкалу. В его вызове слышно и то, чего он ещё не знает: он спрашивает, где Рама, — а Рама здесь.