नारद उवाच
यत्त्वया कथितं ब्रह्मन्व्रतमूर्जस्य विस्तरात् । तत्र या तुलसीमूले विष्णोः पूजा त्वयोदिता
तेनाहं प्रष्टुमिच्छामि माहात्म्यं तुलसीभवम् । कथं सातिप्रिया विष्णोर्देवदेवस्य शार्ङ्गिणः
कथमेषा समुत्पन्ना कस्मिन्स्थाने च नारद । एतद्ब्रूहि समासेन सर्वज्ञोसि मतो हि मे
शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं तुलसीभवम् । सेतिहासं पुरावृत्तं तत्सर्वं कथयामि ते
पुरा शक्रः शिवं द्रष्टुमगात्कैलासपर्वतम् । सर्वदेवैः परिवृतस्त्वप्सरोगणसेवितः
यावद्गतः शिवगृहं तावत्तत्राशु दृष्टवान् । पुरुषं भीमकर्माणं दंष्ट्रानयनभीषणम्
स पृष्टस्तेन कस्त्वं भोः क्व गतो जगदीश्वरः । एवं पुनः पुनः पृष्टः स यदा नोचिवान्नृप
ततः क्रुद्धो वज्रपाणिस्तं निर्भर्त्स्य वचोऽब्रवीत्
yattvayā kathitaṃ brahmanvratamūrjasya vistarāt | tatra yā tulasīmūle viṣṇoḥ pūjā tvayoditā
tenāhaṃ praṣṭumicchāmi māhātmyaṃ tulasībhavam | kathaṃ sātipriyā viṣṇordevadevasya śārṅgiṇaḥ
kathameṣā samutpannā kasminsthāne ca nārada | etadbrūhi samāsena sarvajñosi mato hi me
śṛṇu rājanpravakṣyāmi māhātmyaṃ tulasībhavam | setihāsaṃ purāvṛttaṃ tatsarvaṃ kathayāmi te
purā śakraḥ śivaṃ draṣṭumagātkailāsaparvatam | sarvadevaiḥ parivṛtastvapsarogaṇasevitaḥ
yāvadgataḥ śivagṛhaṃ tāvattatrāśu dṛṣṭavān | puruṣaṃ bhīmakarmāṇaṃ daṃṣṭrānayanabhīṣaṇam
sa pṛṣṭastena kastvaṃ bhoḥ kva gato jagadīśvaraḥ | evaṃ punaḥ punaḥ pṛṣṭaḥ sa yadā nocivānnṛpa
tataḥ kruddho vajrapāṇistaṃ nirbhartsya vaco'bravīt
«То, что поведано тобою подробно, о брахман, — обет урджи, — и то почитание Вишну у корня туласи, которое тобою названо; потому желаю я спросить о величии туласи. Как она столь любезна Вишну, богу богов, Держащему Шарнгу? Как она возникла и в каком месте, о Нарада? Скажи это вкратце, ибо признан ты мною всеведущим». — «Слушай, о царь: поведаю величие туласи; со сказанием, как это было встарь, всё то поведаю тебе. Некогда Шакра пошёл на гору Кайласа видеть Шиву, окружённый всеми богами и сопровождаемый сонмом апсар. И едва дошёл он до дома Шивы, как скоро увидел там мужа, страшного делами, ужасного клыками и глазами. Спрошенный им: „Кто ты, эй? Куда ушёл владыка мира?“ — тот, спрошенный так вновь и вновь, когда не сказал ничего, о царь, — тогда разгневанный Держащий ваджру, разбранив его, промолвил слово».
55fb691f54ae · publicado 3 sept 2026, 4:13:57 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Целая история туласи начинается с того, что кто-то не ответил на вопрос. Индра пришёл к дому Шивы и наткнулся на неведомого стража; вопрос был задан свысока — «кто ты, эй» — и остался без ответа. Из этого молчания и вырастет всё дальнейшее: и рождение врага богов, и целая жизнь женщины, которой ещё нет на свете.