श्रीपारशर उवाच इत्थं पुरस्त्रीलोकस्व वदतश्चालयन्भुवम् । ववल्ग बद्धकक्ष्योन्तर्जनस्य भगवान्हरिः ।
बलभद्रो ऽपि चास्फोट्य ववल्गललितं तथा । पदेपदे तथा भूमिर्यन्न शीर्णा तदद्भुतम् ।
चाणूरेण ततः कृष्णो ययुधे ऽमितविक्रमः । नियुद्धकुशलो दैत्यौ बलभद्रेण मुष्टिकः ।
सन्निपातावधूतैस् तु चाणूरेण समं हरिः । प्रक्षेपणैर् मुष्टिभिश् च कीलवज्रनिपातनैः ।
पादोद्धूतैः प्रमृष्टैश् च तयोर्युद्धम् अभून् महत् ।
अशस्त्रमतिघोरं तत् तयोर् युद्धं सुदारुणम् । बलप्राणविनिष्पाद्यं समाजोत्सवसन्निधौ ।
यावद्यावच्च चाणूरो युयुधे हरिणा सह । प्रामहानिमवापाग्र्यां तावत्तवल्लवाल्लवम् ।
कृष्णोपि युयुधे तेन लीलयैव जगन्मयः । खेदाच्चालयता कोपान्निजकेसरशेखरम् ।
बलक्षयं विवृद्धिं च दृष्ट्वा चाणूरकृष्णयोः । वारयामास तूर्याणि कंसः कोपपरायणः ।
मृदङ्गादिषु तूर्येषु प्रतिषिद्धेषु तत्क्षणात् । खे संगतान्यवाद्यन्त देवतूर्याण्यनेकशः ।
जय गोविन्द चाणूरं जहि केशव दानवम् । अन्तर्धानगता देवास्तमूचुरतिहर्षिताः ।
चाणूरेण चिरं कालं पीडित्वा मधुसूदनः । उत्पाट्य भ्रमयामास तद्वधाय कृतो द्यमः ।
भ्रामयित्वा शतगुणं दैत्यमल्लममित्रजित् । भूभावात्फोटयामास गगने गतजीवितम् ।
भूमावास्फोटितस्तेनचाणूरः शतधाभवत् । रक्तस्रावमहापङ्कां चकार च तदा भवम् ।
śrīpāraśara uvāca itthaṃ purastrīlokasva vadataścālayanbhuvam / vavalga baddhakakṣyontarjanasya bhagavānhariḥ /
balabhadro 'pi cāsphoṭya vavalgalalitaṃ tathā / padepade tathā bhūmiryanna śīrṇā tadadbhutam /
cāṇūreṇa tataḥ kṛṣṇo yayudhe 'mitavikramaḥ / niyuddhakuśalo daityau balabhadreṇa muṣṭikaḥ /
sannipātāvadhūtais tu cāṇūreṇa samaṃ hariḥ / prakṣepaṇair muṣṭibhiś ca kīlavajranipātanaiḥ /
pādoddhūtaiḥ pramṛṣṭaiś ca tayoryuddham abhūn mahat /
aśastramatighoraṃ tat tayor yuddhaṃ sudāruṇam / balaprāṇaviniṣpādyaṃ samājotsavasannidhau /
yāvadyāvacca cāṇūro yuyudhe hariṇā saha / prāmahānimavāpāgryāṃ tāvattavallavāllavam /
kṛṣṇopi yuyudhe tena līlayaiva jaganmayaḥ / khedāccālayatā kopānnijakesaraśekharam /
balakṣayaṃ vivṛddhiṃ ca dṛṣṭvā cāṇūrakṛṣṇayoḥ / vārayāmāsa tūryāṇi kaṃsaḥ kopaparāyaṇaḥ /
mṛdaṅgādiṣu tūryeṣu pratiṣiddheṣu tatkṣaṇāt / khe saṃgatānyavādyanta devatūryāṇyanekaśaḥ /
jaya govinda cāṇūraṃ jahi keśava dānavam / antardhānagatā devāstamūcuratiharṣitāḥ /
cāṇūreṇa ciraṃ kālaṃ pīḍitvā madhusūdanaḥ / utpāṭya bhramayāmāsa tadvadhāya kṛto dyamaḥ /
bhrāmayitvā śataguṇaṃ daityamallamamitrajit / bhūbhāvātphoṭayāmāsa gagane gatajīvitam /
bhūmāvāsphoṭitastenacāṇūraḥ śatadhābhavat / raktasrāvamahāpaṅkāṃ cakāra ca tadā bhavam /
Пока люд городских жён так говорил, владыка Хари, затянувший пояс, подскакивал внутри народа, сотрясая землю.
И Балабхадра, хлопнув, так же ловко подскакивал; и то дивно, что с шага на шаг земля не разверзлась.
Затем безмерно доблестный Кришна бился с Чанурою, а с Балабхадрою — дайтья Муштика, искусный в схватке.
Сшибками и отбросами, бросками, кулаками, ударами, как клин и ваджра, подсечками и захватами был великий бой Хари с Чанурою.
Без оружия, весьма страшный, весьма жестокий был тот их бой, ведомый силою и дыханием, при празднике собрания.
И покуда Чанура бился с Хари, дотоле обретал он первейшую убыль от истомы, а сила Кришны прибывала от силы.
А Кришна, состоящий из мира, бился с ним играючи, — с тем, кто от изнеможения и гнева тряс свой венец из волос.
Увидев убыль и прибыль силы у Чануры и Кришны, Камса, преданный гневу, остановил трубы.
Когда мриданги и прочие трубы были запрещены, в тот же миг в небе зазвучали во множестве сошедшиеся божественные трубы.
«Побеждай, о Говинда! срази Чануру, о Кешава, данаву!» — говорили ему боги, пребывающие незримо, весьма обрадованные.
Долгое время теснимый Чанурою, Мадхусудана, подняв, раскрутил его; сотворено было усилие ради его убиения.
Раскрутив стократно борца-дайтью, победитель недругов расшиб его, лишившегося жизни в небе, о землю.
Расшибленный им о землю, Чанура стал на сто частей и превратил тогда землю в великую грязь от истечения крови.
32cd0eb8fd81 · publicado 22 ago 2026, 8:47:05 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Ход боя описан честной парой: у одного убывает, у другого прибывает.
Чанура выдыхается, трясёт головой от изнеможения; Кришна же набирает от самой борьбы. Дело решается не приёмом, а тем, у кого больше остаётся.
И приведена подробность, лучше которой не придумать: бой без оружия, ведомый силою и дыханием. Всё держится на дыхании — и потому проигрывает тот, кто раньше задохнётся.
Камса же, увидев, куда идёт, велит замолчать трубам. Мелочная месть: не может остановить бой — отнимает музыку.
А в ответ зазвучали трубы в небе. Замолчали земные — заиграли божественные; отнять у него праздник не в человеческой власти.