श्रीमद्भागवतम्
Where the Light Stops5.20.13-17
3584 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 5.20.13-17
देवनागरी

एवं सुरोदाद् बहिस् तद्-द्वि-गुणः समानेनावृतो घृतोदेन यथा-पूर्वः कुश-द्वीपो यस्मिन् कुश-स्तम्बो देव-कृतस् तद्-द्वीपाख्याकरो ज्वलन इवापरः स्व-शष्प-रोचिषा दिशो विराजयति
तद्-द्वीप-पतिः प्रैयव्रतो राजन् हिरण्यरेता नाम स्वं द्वीपं सप्तभ्यः स्व-पुत्रेभ्यो यथा-भागं विभज्य स्वयं तप आतिष्ठत वसु-वसुदान-दृढरुचि-नाभिगुप्त-स्तुत्यव्रत-विविक्त-वामदेव-नामभ्यः
तेषां वर्षेषु सीमा-गिरयो नद्यश् चाभिज्ञाताः सप्त सप्तैव चक्रश् चतुःशृङ्गः कपिलश् चित्रकूटो देवानीक ऊर्ध्वरोमा द्रविण इति रसकुल्या मधुकुल्या मित्रविन्दा श्रुतविन्दा देवगर्भा घृतच्युता मन्त्रमालेति
यासां पयोभिः कुशद्वीपौकसः कुशल-कोविदाभियुक्त-कुलक-संज्ञा भगवन्तं जातवेद-सरूपिणं कर्म-कौशलेन यजन्ते
परस्य ब्रह्मणः साक्षाज् जात-वेदो ऽसि हव्यवाट्
देवानां पुरुषाङ्गानां यज्ञेन पुरुषं यजेति

लिप्यंतरण (IAST)

evaṃ surodād bahis tad-dvi-guṇaḥ samānenāvṛto ghṛtodena yathā-pūrvaḥ kuśa-dvīpo yasmin kuśa-stambo deva-kṛtas tad-dvīpākhyākaro jvalana ivāparaḥ sva-śaṣpa-rociṣā diśo virājayati
tad-dvīpa-patiḥ praiyavrato rājan hiraṇyaretā nāma svaṃ dvīpaṃ saptabhyaḥ sva-putrebhyo yathā-bhāgaṃ vibhajya svayaṃ tapa ātiṣṭhata vasu-vasudāna-dṛḍharuci-nābhigupta-stutyavrata-vivikta-vāmadeva-nāmabhyaḥ
teṣāṃ varṣeṣu sīmā-girayo nadyaś cābhijñātāḥ sapta saptaiva cakraś catuḥśṛṅgaḥ kapilaś citrakūṭo devānīka ūrdhvaromā draviṇa iti rasakulyā madhukulyā mitravindā śrutavindā devagarbhā ghṛtacyutā mantramāleti
yāsāṃ payobhiḥ kuśadvīpaukasaḥ kuśala-kovidābhiyukta-kulaka-saṃjñā bhagavantaṃ jātaveda-sarūpiṇaṃ karma-kauśalena yajante
parasya brahmaṇaḥ sākṣāj jāta-vedo 'si havyavāṭ
devānāṃ puruṣāṅgānāṃ yajñena puruṣaṃ yajeti

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् सुर-उदात् बहिः तत्-द्वि-गुणः समानेन आवृतः घृत-उदेन कुश-द्वीपःevam sura-udāt bahiḥ tat-dvi-guṇaḥ samānena āvṛtaḥ ghṛta-udena kuśa-dvīpaḥтак же за хмельным океаном — вдвое больший Куша-двипа, окружённый равным ему океаном топлёного масла; равно от хмельного вовне того вдвое, равным обойдённый масляным океаном Куша-двипа
यस्मिन् कुश-स्तम्बः देव-कृतः तत्-द्वीप-आख्या-करःyasmin kuśa-stambaḥ deva-kṛtaḥ tat-dvīpa-ākhyā-karaḥгде богами сотворён куст травы куша, давший двипе имя; при котором куши куст, богами сделанный, той двипе имя дающий
ज्वलनः इव अ-परः स्व-शष्प-रोचिषा दिशः विराजयतिjvalanaḥ iva a-paraḥ sva-śaṣpa-rociṣā diśaḥ virājayatiон, как второй огонь, блеском своих побегов озаряет стороны света; огню подобно иной своих ростков сиянием стороны озаряет
तत्-द्वीप-पतिः प्रैयव्रतः राजन् हिरण्यरेताः नामtat-dvīpa-patiḥ praiyavrataḥ rājan hiraṇyaretāḥ nāmaвладыка той двипы, о царь, — сын Приявраты по имени Хираньярета; той двипы владыка Приявратов, о царь, Хираньяретой именем
स्वम् द्वीपम् सप्तभ्यः स्व-पुत्रेभ्यः यथा-भागम् विभज्य स्वयम् तपः आतिष्ठतsvam dvīpam saptabhyaḥ sva-putrebhyaḥ yathā-bhāgam vibhajya svayam tapaḥ ātiṣṭhataразделив свою двипу по долям меж семью сыновьями, сам предался подвигу; свою двипу семерым своим сынам по доле разделив, сам подвиг предпринял
यासाम् पयोभिः कुशद्वीप-ओकसः कुशल-कोविद-अभियुक्त-कुलक-संज्ञाःyāsām payobhiḥ kuśadvīpa-okasaḥ kuśala-kovida-abhiyukta-kulaka-saṃjñāḥчьими водами [очищенные] жители Куша-двипы — Кушалы, Ковиды, Абхиюкты и Кулаки; чьими водами Куша-двипы жители Кушала, Ковида, Абхиюкта, Кулака именами
भगवन्तम् जात-वेदः-स-रूपिणम् कर्म-कौशलेन यजन्तेbhagavantam jāta-vedaḥ-sa-rūpiṇam karma-kauśalena yajanteчтут досточтимого в облике огня искусством обряда; почтенного огня облик имеющего обряда искусностью почитают
परस्य ब्रह्मणः साक्षात् जात-वेदः असि हव्य-वाट्parasya brahmaṇaḥ sākṣāt jāta-vedaḥ asi havya-vāṭты, огонь, воочию [уста] высшего Брахмана, возница подношений; у высшего Брахмана воочию огонь ты, возящий возлияния
देवानाम् पुरुष-अङ्गानाम् यज्ञेन पुरुषम् यज इतिdevānām puruṣa-aṅgānām yajñena puruṣam yaja itiжертвою богам, что суть члены Мужа, чти Мужа; у богов, Мужа членов, жертвою Мужа чти — так
अनुवाद

«Так же за хмельным океаном — вдвое больший Куша-двипа, окружённый равным ему океаном топлёного масла; там богами сотворён куст травы куша, давший двипе имя, и он, как второй огонь, блеском своих побегов озаряет стороны света. Владыка той двипы, о царь, — сын Приявраты по имени Хираньярета: разделив свою двипу по долям меж семью сыновьями — Васу, Васудана, Дридхаручи, Набхигупта, Стутьяврата, Вивикта и Вамадева, — он сам предался подвигу. Жители Куша-двипы — Кушалы, Ковиды, Абхиюкты и Кулаки — чтут искусством обряда досточтимого в облике огня: „Ты, огонь, воочию уста высшего Брахмана, возница подношений: жертвою богам, что суть члены Мужа, чти Мужа“».

संस्करण

29ea4fa94410 · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 4:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से