श्रीमद्भागवतम्
The Friend Who Lives Beside6.4.17-21
3718 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 6.4.17-21
देवनागरी

तेभ्यस्तस्यां समभवद्दक्षः प्राचेतसः किल
यस्य प्रजाविसर्गेण लोका आपूरितास्त्रयः
यथा ससर्ज भूतानि दक्षो दुहितृवत्सलः
रेतसा मनसा चैव तन् ममावहितः शृणु
मनसैवासृजत् पूर्वं प्रजापतिरिमाः प्रजाः
देवासुरमनुष्यादीन् नभःस्थलजलौकसः
तमबृंहितमालोक्य प्रजासर्गं प्रजापतिः
विन्ध्यपादान् उपव्रज्य सो ऽचरद्दुष्करं तपः
तत्राघमर्षणं नाम तीर्थं पापहरं परम्
उपस्पृश्यानुसवनं तपसातोषयद्धरिम्

लिप्यंतरण (IAST)

tebhyastasyāṃ samabhavaddakṣaḥ prācetasaḥ kila
yasya prajāvisargeṇa lokā āpūritāstrayaḥ
yathā sasarja bhūtāni dakṣo duhitṛvatsalaḥ
retasā manasā caiva tan mamāvahitaḥ śṛṇu
manasaivāsṛjat pūrvaṃ prajāpatirimāḥ prajāḥ
devāsuramanuṣyādīn nabhaḥsthalajalaukasaḥ
tamabṛṃhitamālokya prajāsargaṃ prajāpatiḥ
vindhyapādān upavrajya so 'caradduṣkaraṃ tapaḥ
tatrāghamarṣaṇaṃ nāma tīrthaṃ pāpaharaṃ param
upaspṛśyānusavanaṃ tapasātoṣayaddharim

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तेभ्यः तस्याम् समभवत् दक्षः प्राचेतसः किलtebhyaḥ tasyām samabhavat dakṣaḥ prācetasaḥ kilaот них у неё родился Дакша, сын Прачетов, говорят; от них при ней родился Дакша Прачетов, говорят
यस्य प्रजा-विसर्गेण लोकाः आपूरिताः त्रयःyasya prajā-visargeṇa lokāḥ āpūritāḥ trayaḥчьим извержением потомства наполнились три мира; чьим потомства испусканием миры наполнены три
यथा ससर्ज भूतानि दक्षः दुहितृ-वत्सलःyathā sasarja bhūtāni dakṣaḥ duhitṛ-vatsalaḥкак творил существа Дакша, нежный к дочерям; как сотворил существа Дакша, к дочерям нежный
रेतसा मनसा च एव तत् मम अवहितः शृणुretasā manasā ca eva tat mama avahitaḥ śṛṇuсеменем и умом — о том слушай меня внимательно; семенем, умом же именно, то у меня внимательный слушай
मनसा एव असृजत् पूर्वम् प्रजापतिः इमाः प्रजाःmanasā eva asṛjat pūrvam prajāpatiḥ imāḥ prajāḥсперва владыка потомства сотворил этих тварей одним умом; умом именно сотворил прежде владыка потомства сих тварей
देव-असुर-मनुष्य-आदीन् नभः-स्थल-जल-ओकसःdeva-asura-manuṣya-ādīn nabhaḥ-sthala-jala-okasaḥбогов, асуров, людей и прочих — обитателей неба, суши и вод; богов, асуров, людей и прочих, неба, суши, вод жителей
तम् अ-बृंहितम् आलोक्य प्रजा-सर्गम् प्रजापतिःtam a-bṛṃhitam ālokya prajā-sargam prajāpatiḥувидев, что творение потомства не прирастает; то неприрастающее увидев потомства творение, владыка потомства
विन्ध्य-पादान् उपव्रज्य सः अचरत् दुष्करम् तपःvindhya-pādān upavrajya saḥ acarat duṣkaram tapaḥон ушёл к подножию Виндхьи и совершил труднейший подвиг; к Виндхьи подножиям подойдя, он совершил труднотворимый подвиг
तत्र अघमर्षणम् नाम तीर्थम् पाप-हरम् परम्tatra aghamarṣaṇam nāma tīrtham pāpa-haram paramтам купель по имени Агхамаршана, высшая, уносящая грех; там Агхамаршаной именем купель, грех уносящая, высшая
उपस्पृश्य अनुसवनम् तपसा अतोषयत् हरिम्upaspṛśya anusavanam tapasā atoṣayat harimкасаясь [воды] в каждый срок, подвигом он ублаготворил Хари; прикасаясь при каждом служении, подвигом ублаготворил Хари
अनुवाद

«От них у неё родился Дакша, сын Прачетов, говорят, — чьим извержением потомства наполнились три мира. Как творил существа Дакша, нежный к дочерям, — семенем и умом, — о том слушай меня внимательно. Сперва владыка потомства сотворил этих тварей одним умом: богов, асуров, людей и прочих — обитателей неба, суши и вод. Но, увидев, что творение потомства не прирастает, он ушёл к подножию Виндхьи и совершил там труднейший подвиг: касаясь в каждый срок [воды] купели по имени Агхамаршана, высшей, уносящей грех, он подвигом ублаготворил Хари».

संस्करण

831c97546ba5 · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से