श्रीमद्भागवतम्
I Will Rebuild It Otherwise7.3.1-5
3944 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 7.3.1-5

śrīnārada uvāca

देवनागरी

हिरण्यकशिपू राजन्नजेयमजरामरम्
आत्मानमप्रतिद्वन्द्वमेकराजं व्यधित्सत
स तेपे मन्दरद्रोण्यां तपः परमदारुणम्
ऊर्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादाङ्गुष्ठाश्रितावनिः
जटादीधितिभी रेजे संवर्तार्क इवांशुभिः
तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवाः स्थानानि भेजिरे
तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतः सधूमो ऽग्निस्तपोमयः
तीर्यग् ऊर्ध्वमधो लोकान् प्रातपद्विष्वग् ईरितः
चुक्षुभुर्नद्युदन्वन्तः सद्वीपाद्रिश्चचाल भूः
निपेतुः सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश

लिप्यंतरण (IAST)

hiraṇyakaśipū rājannajeyamajarāmaram
ātmānamapratidvandvamekarājaṃ vyadhitsata
sa tepe mandaradroṇyāṃ tapaḥ paramadāruṇam
ūrdhvabāhurnabhodṛṣṭiḥ pādāṅguṣṭhāśritāvaniḥ
jaṭādīdhitibhī reje saṃvartārka ivāṃśubhiḥ
tasmiṃstapastapyamāne devāḥ sthānāni bhejire
tasya mūrdhnaḥ samudbhūtaḥ sadhūmo 'gnistapomayaḥ
tīryag ūrdhvamadho lokān prātapadviṣvag īritaḥ
cukṣubhurnadyudanvantaḥ sadvīpādriścacāla bhūḥ
nipetuḥ sagrahāstārā jajvaluśca diśo daśa

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
हिरण्यकशिपुः राजन् अ-जेयम् अ-जरा-अमरम्hiraṇyakaśipuḥ rājan a-jeyam a-jarā-amaramХираньякашипу, царь, [хотел сделать себя] непобедимым, нестареющим и бессмертным; Хираньякашипу, о царь, непобедимого, нестарого и бессмертного
आत्मानम् अ-प्रति-द्वन्द्वम् एक-राजम् व्यधित्सतātmānam a-prati-dvandvam eka-rājam vyadhitsataсебя — не имеющим соперника, единым царём — хотел сделать; себя без соперника, единым царём хотел сделать
सः तेपे मन्दर-द्रोण्याम् तपः परम-दारुणम्saḥ tepe mandara-droṇyām tapaḥ parama-dāruṇamон творил в долине Мандары крайне свирепый подвиг; он творил при Мандары долине подвиг крайне свирепый
ऊर्ध्व-बाहुः नभः-दृष्टिः पाद-अङ्गुष्ठ-आश्रित-अवनिःūrdhva-bāhuḥ nabhaḥ-dṛṣṭiḥ pāda-aṅguṣṭha-āśrita-avaniḥс воздетыми руками, со взором в небо, касаясь земли большими пальцами ног; воздетые руки, в небо взор имеющий, ног большими пальцами опёртую землю имеющий
जटा-दीधितिभिः रेजे संवर्त-अर्कः इव अंशुभिःjaṭā-dīdhitibhiḥ reje saṃvarta-arkaḥ iva aṃśubhiḥон сиял лучами кос — как солнце светопреставления лучами; кос лучами сиял, светопреставления солнце словно лучами
तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतः स-धूमः अग्निः तपः-मयःtasya mūrdhnaḥ samudbhūtaḥ sa-dhūmaḥ agniḥ tapaḥ-mayaḥиз его темени поднялся дымный огонь, состоящий из подвига; у него у темени поднявшийся дымный огонь, подвигом состоящий
तीर्यक् ऊर्ध्वम् अधः लोकान् प्रातपत् विष्वक् ईरितःtīryak ūrdhvam adhaḥ lokān prātapat viṣvak īritaḥиспускаемый повсюду, он палил миры вширь, вверх и вниз; вширь, вверх, вниз миры палил, всюду испускаемый
चुक्षुभुः नदी-उदन्वन्तः स-द्वीप-अद्रिः चचाल भूःcukṣubhuḥ nadī-udanvantaḥ sa-dvīpa-adriḥ cacāla bhūḥвзволновались реки и океаны, задрожала земля с островами и горами; взволновались реки и океаны, с островами и горами задрожала земля
अनुवाद

«Хираньякашипу, царь, хотел сделать себя непобедимым, нестареющим и бессмертным, не имеющим соперника, единым царём. Он творил в долине Мандары крайне свирепый подвиг: с воздетыми руками, со взором в небо, касаясь земли [лишь] большими пальцами ног. Он сиял лучами кос — как солнце светопреставления лучами; и пока творился тот подвиг, боги вернулись на свои места. Из его темени поднялся дымный огонь, состоящий из подвига; испускаемый повсюду, он палил миры вширь, вверх и вниз. Взволновались реки и океаны, задрожала земля с островами и горами, попадали звёзды с планетами и запылали десять сторон».

संस्करण

ac52ab6a56c9 · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 10:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से