श्रीमद्भागवतम्
As Much as Fills the Belly7.14.1-6
4062 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 7.14.1-6

śrīyudhiṣṭhira uvāca

देवनागरी

गृहस्थ एतां पदवीं विधिना येन चाञ्जसा
यायाद्देवऋषे ब्रूहि मादृशो गृहमूढधीः
गृहेष्ववस्थितो राजन् क्रियाः कुर्वन् यथोचिताः
वासुदेवार्पणं साक्षादुपासीत महामुनीन्
शृण्वन् भगवतो ऽभीक्ष्णमवतारकथामृतम्
श्रद्दधानो यथाकालमुपशान्तजनावृतः
सत्सङ्गाच् छनकैः सङ्गमात्मजायात्मजादिषु
विमुञ्चेन् मुच्यमानेषु स्वयं स्वप्नवदुत्थितः
यावदर्थमुपासीनो देहे गेहे च पण्डितः
विरक्तो रक्तवत् तत्र नृलोके नरतां न्यसेत्
ज्ञातयः पितरौ पुत्रा भ्रातरः सुहृदो ऽपरे
यद्वदन्ति यदिच्छन्ति चानुमोदेत निर्ममः

लिप्यंतरण (IAST)

gṛhastha etāṃ padavīṃ vidhinā yena cāñjasā
yāyāddevaṛṣe brūhi mādṛśo gṛhamūḍhadhīḥ
gṛheṣvavasthito rājan kriyāḥ kurvan yathocitāḥ
vāsudevārpaṇaṃ sākṣādupāsīta mahāmunīn
śṛṇvan bhagavato 'bhīkṣṇamavatārakathāmṛtam
śraddadhāno yathākālamupaśāntajanāvṛtaḥ
satsaṅgāc chanakaiḥ saṅgamātmajāyātmajādiṣu
vimuñcen mucyamāneṣu svayaṃ svapnavadutthitaḥ
yāvadarthamupāsīno dehe gehe ca paṇḍitaḥ
virakto raktavat tatra nṛloke naratāṃ nyaset
jñātayaḥ pitarau putrā bhrātaraḥ suhṛdo 'pare
yadvadanti yadicchanti cānumodeta nirmamaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गृहस्थः एताम् पदवीम् विधिना येन च अञ्जसाgṛhasthaḥ etām padavīm vidhinā yena ca añjasāкаким правилом домохозяин легко [пойдёт] этим путём; домохозяин сей путь правилом каким же напрямик
यायात् देव-ऋषे ब्रूहि मादृशः गृह-मूढ-धीःyāyāt deva-ṛṣe brūhi mādṛśaḥ gṛha-mūḍha-dhīḥпошёл бы — скажи, о божественный мудрец, [такой,] как я, с разумом, помрачённым домом; пошёл бы, о божественный мудрец, скажи, мне подобный, домом помрачённый разум имеющий
गृहेषु अवस्थितः राजन् क्रियाः कुर्वन् यथा-उचिताःgṛheṣu avasthitaḥ rājan kriyāḥ kurvan yathā-ucitāḥпребывая в доме, царь, совершая подобающие обряды; при домах пребывающий, о царь, обряды совершающий подобающие
वासुदेव-अर्पणम् साक्षात् उपासीत महा-मुनीन्vāsudeva-arpaṇam sākṣāt upāsīta mahā-munīn[делая] воочию поднесение Васудеве, пусть чтит великих мудрецов; Васудеве поднесение воочию, почитал бы великих мудрецов
सत्-सङ्गात् शनकैः सङ्गम् आत्म-जाया-आत्म-ज-आदिषुsat-saṅgāt śanakaiḥ saṅgam ātma-jāyā-ātma-ja-ādiṣuот общения с добрыми — помалу привязанность к жене, детям и прочим; от добрых общения помалу привязанность при своей жене, при своих детях и прочих
विमुञ्चेत् मुच्यमानेषु स्वयम् स्वप्न-वत् उत्थितःvimuñcet mucyamāneṣu svayam svapna-vat utthitaḥпусть отпустит, когда они сами отпускаются, — как проснувшийся ото сна; отпустил бы при отпускаемых сам, сну подобно вставший
यावत्-अर्थम् उपासीनः देहे गेहे च पण्डितःyāvat-artham upāsīnaḥ dehe gehe ca paṇḍitaḥучёный, пребывая при теле и доме лишь по надобности; сколько нужно пребывающий при теле, при доме же учёный
विरक्तः रक्त-वत् तत्र नृ-लोके नरताम् न्यसेत्viraktaḥ rakta-vat tatra nṛ-loke naratām nyasetбесстрастный — как страстный — пусть держит себя в мире людей человеком; бесстрастный страстному подобно там при людей мире человечество вложил бы
अनुवाद

«Царь сказал: „Каким правилом домохозяин легко пойдёт этим путём — скажи, о божественный мудрец, [такой,] как я, с разумом, помрачённым домом“. — „Пребывая в доме, царь, совершая подобающие обряды, [делая] воочию поднесение Васудеве, пусть чтит великих мудрецов; постоянно слушая амриту сказаний о нисхождениях досточтимого, с верою, в положенное время, окружённый утихшими людьми. От общения с добрыми пусть помалу отпустит привязанность к жене, детям и прочим, — когда они сами отпускаются, — как проснувшийся ото сна. Учёный, пребывая при теле и доме лишь по надобности, бесстрастный — как страстный, — пусть держит себя в мире людей человеком. Что говорят и чего хотят родичи, родители, сыновья, братья и прочие доброжелатели — пусть одобряет, лишённый „моего““».

संस्करण

d9f4da955e6e · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 10:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से