śrīsūta uvāca
सम्पृष्टो भगवान् एवं द्वैपायनसुतो द्विजाः
अभिनन्द्य हरेर्वीर्यमभ्याचष्टुं प्रचक्रमे
यदा युद्धे ऽसुरैर्देवा बध्यमानाः शितायुधैः
गतासवो निपतिता नोत्तिष्ठेरन् स्म भूरिशः
यदा दुर्वासः शापेन सेन्द्रा लोकास्त्रयो नृप
निःश्रीकाश्चाभवंस्तत्र नेशुरिज्यादयः क्रियाः
निशाम्यैतत् सुरगणा महेन्द्रवरुणादयः
नाध्यगच्छन् स्वयं मन्त्रैर्मन्त्रयन्तो विनिश्चितम्
ततो ब्रह्मसभां जग्मुर्मेरोर्मूर्धनि सर्वशः
सर्वं विज्ञापयां चक्रुः प्रणताः परमेष्ठिने
sampṛṣṭo bhagavān evaṃ dvaipāyanasuto dvijāḥ
abhinandya harervīryamabhyācaṣṭuṃ pracakrame
yadā yuddhe 'surairdevā badhyamānāḥ śitāyudhaiḥ
gatāsavo nipatitā nottiṣṭheran sma bhūriśaḥ
yadā durvāsaḥ śāpena sendrā lokāstrayo nṛpa
niḥśrīkāścābhavaṃstatra neśurijyādayaḥ kriyāḥ
niśāmyaitat suragaṇā mahendravaruṇādayaḥ
nādhyagacchan svayaṃ mantrairmantrayanto viniścitam
tato brahmasabhāṃ jagmurmerormūrdhani sarvaśaḥ
sarvaṃ vijñāpayāṃ cakruḥ praṇatāḥ parameṣṭhine
«Когда боги, избиваемые асурами острым оружием в битве, падали бездыханными и по большей части не вставали; когда от проклятия Дурвасы три мира с Индрою, царь, лишились красы, и погибли там обряды — жертвы и прочее, — увидев это, сонмы богов — Махендра, Варуна и прочие, — совещаясь сами, советами не пришли к решению. Тогда все пошли в собрание Брахмы, на вершине Меру, и всё объявили, склонившись, Стоящему на высшем».
f847cf971384 · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 11:00:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
На уттиштхеран сма бхуришах — «по большей части не вставали». Оговорка «по большей части» страшнее прямого утверждения: некоторые всё же вставали — и от этого поражение выглядит обыденным, а не окончательным.
Нихшриках — «лишились красы». Не побеждены и не изгнаны: у них ушла Шри. Беда описана как утрата не силы, а благолепия; и следом сказано, что прекратились обряды.
Сваям мантраих мантраянтах на адхьягаччхан — «совещаясь сами, не пришли [к решению]». Игра одного корня: советовались советами — и не досоветовались. Слово мантра значит и «совет», и «заклинание».
Сарвам вигьяпаям чакрух — «всё объявили». Идут не просить, а доложить; и решения ждут от того, к кому пришли. Так же поступали боги и в шестой песни.