श्रीमद्भागवतम्
They Took It for the Beauty of the Wood10.12.26-33
4541 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.12.26-33
देवनागरी

तावत् प्रविष्टास् त्व् असुरोदरान्तरं परं न गीर्णाः शिशवः स-वत्साः
प्रतीक्षमाणेन बकारि-वेशनं हत-स्व-कान्त-स्मरणेन रक्षसा
तान् वीक्ष्य कृष्णः सकलाभय-प्रदो
ह्य् अनन्य-नाथान् स्व-कराद् अवच्युतान्
दीनांश् च मृत्योर् जठराग्नि-घासान्
घृणार्दितो दिष्ट-कृतेन विस्मितः
कृत्यं किम् अत्रास्य खलस्य जीवनं
न वा अमीषां च सतां विहिंसनम्
द्वयं कथं स्याद् इति संविचिन्त्य
ज्ञात्वाविशत् तुण्डम् अशेष-दृग् घरिः
तदा घन-च्छदा देवा भयाद् धा-हेति चुक्रुशुः
जहृषुर् ये च कंसाद्याः कौणपास् त्व् अघ-बान्धवाः
तच् छ्रुत्वा भगवान् कृष्णस् त्व् अव्ययः सार्भ-वत्सकम्
चूर्णी-चिकीर्षोर् आत्मानं तरसा ववृधे गले
ततो ऽतिकायस्य निरुद्ध-मार्गिणो ह्य् उद्गीर्ण-दृष्टेर् भ्रमतस् त्व् इतस् ततः
पूर्णो ऽन्तर्-अङ्गे पवनो निरुद्धो मूर्धन् विनिर्भिद्य विनिर्गतो बहिः
तेनैव सर्वेषु बहिर् गतेषु प्राणेषु वत्सान् सुहृदः परेतान्
दृष्ट्या स्वयोत्थाप्य तद्-अन्वितः पुनर् वक्त्रान् मुकुन्दो भगवान् विनिर्ययौ
पीनाहि-भोगोत्थितम् अद्भुतं महज् ज्योतिः स्व-धाम्ना ज्वलयद् दिशो दश
प्रतीक्ष्य खे ऽवस्थितम् ईश-निर्गमं विवेश तस्मिन् मिषतां दिवौकसाम्

लिप्यंतरण (IAST)

tāvat praviṣṭās tv asurodarāntaraṃ paraṃ na gīrṇāḥ śiśavaḥ sa-vatsāḥ
pratīkṣamāṇena bakāri-veśanaṃ hata-sva-kānta-smaraṇena rakṣasā
tān vīkṣya kṛṣṇaḥ sakalābhaya-prado
hy ananya-nāthān sva-karād avacyutān
dīnāṃś ca mṛtyor jaṭharāgni-ghāsān
ghṛṇārdito diṣṭa-kṛtena vismitaḥ
kṛtyaṃ kim atrāsya khalasya jīvanaṃ
na vā amīṣāṃ ca satāṃ vihiṃsanam
dvayaṃ kathaṃ syād iti saṃvicintya
jñātvāviśat tuṇḍam aśeṣa-dṛg ghariḥ
tadā ghana-cchadā devā bhayād dhā-heti cukruśuḥ
jahṛṣur ye ca kaṃsādyāḥ kauṇapās tv agha-bāndhavāḥ
tac chrutvā bhagavān kṛṣṇas tv avyayaḥ sārbha-vatsakam
cūrṇī-cikīrṣor ātmānaṃ tarasā vavṛdhe gale
tato 'tikāyasya niruddha-mārgiṇo hy udgīrṇa-dṛṣṭer bhramatas tv itas tataḥ
pūrṇo 'ntar-aṅge pavano niruddho mūrdhan vinirbhidya vinirgato bahiḥ
tenaiva sarveṣu bahir gateṣu prāṇeṣu vatsān suhṛdaḥ paretān
dṛṣṭyā svayotthāpya tad-anvitaḥ punar vaktrān mukundo bhagavān viniryayau
pīnāhi-bhogotthitam adbhutaṃ mahaj jyotiḥ sva-dhāmnā jvalayad diśo daśa
pratīkṣya khe 'vasthitam īśa-nirgamaṃ viveśa tasmin miṣatāṃ divaukasām

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तावत् प्रविष्टाः तु असुर-उदर-अन्तरम् परम् न गीर्णाः शिशवः स-वत्साःtāvat praviṣṭāḥ tu asura-udara-antaram param na gīrṇāḥ śiśavaḥ sa-vatsāḥмеж тем дети с телятами вошли внутрь чрева асура, но не были проглочены; меж тем вошедшие же асура чрева внутрь, однако не проглочены дети с телятами
प्रतीक्षमाणेन बक-अरि-वेशनम् हत-स्व-कान्त-स्मरणेन रक्षसाpratīkṣamāṇena baka-ari-veśanam hata-sva-kānta-smaraṇena rakṣasāракшасом, ожидавшим вхождения врага Баки, помнящим об убитых своих милых; ожидающим Баки врага вхождение, убитых своих милых помнящим ракшасом
तान् वीक्ष्य कृष्णः सकल-अभय-प्रदः हि अनन्य-नाथान् स्व-करात् अवच्युतान्tān vīkṣya kṛṣṇaḥ sakala-abhaya-pradaḥ hi ananya-nāthān sva-karāt avacyutānувидев их, Кришна, дающий всем бесстрашие, — не имеющих иного владыки, выскользнувших из Его руки; их увидев Кришна всем бесстрашие дающий иноневладычных из своей руки выскользнувших
दीनान् च मृत्योः जठर-अग्नि-घासान् घृणा-अर्दितः दिष्ट-कृतेन विस्मितःdīnān ca mṛtyoḥ jaṭhara-agni-ghāsān ghṛṇā-arditaḥ diṣṭa-kṛtena vismitaḥжалких, [ставших] пищею огня в чреве смерти, — мучимый состраданием, изумлённый содеянным судьбою; жалких же смерти чрева огня пищу, состраданием мучимый судьбою содеянным изумлённый
कृत्यम् किम् अत्र अस्य खलस्य जीवनम् न वा अमीषाम् च सताम् विहिंसनम्kṛtyam kim atra asya khalasya jīvanam na vā amīṣām ca satām vihiṃsanam«что здесь надлежит [сделать]? жизнь этого злодея — или же не [допустить] погубления этих добрых?; делаемое что здесь этого злодея жизнь, не или этих же добрых погубление
द्वयम् कथम् स्यात् इति संविचिन्त्य ज्ञात्वा अविशत् तुण्डम् अ-शेष-दृक् हरिःdvayam katham syāt iti saṃvicintya jñātvā aviśat tuṇḍam a-śeṣa-dṛk hariḥкак быть тому и другому?» — так рассудив и узнав [способ], Хари, всевидящий, вошёл в пасть; двоякое как было бы, так рассудив, узнав, вошёл в пасть всевидящий Хари
तदा घन-च्छदाः देवाः भयात् हा-हा इति चुक्रुशुःtadā ghana-cchadāḥ devāḥ bhayāt hā-hā iti cukruśuḥтогда боги, укрытые тучами, от страха возопили «ох, ох!»; тогда тучами укрытые боги страхом «ах-ах» так возопили
जहृषुः ये च कंस-आद्याः कौणपाः तु अघ-बान्धवाःjahṛṣuḥ ye ca kaṃsa-ādyāḥ kauṇapāḥ tu agha-bāndhavāḥа возрадовались те трупоеды во главе с Камсою — родичи Агхи; возрадовались которые же Камса-начальные трупоеды же Агхи родичи
तत् श्रुत्वा भगवान् कृष्णः तु अ-व्ययः स-अर्भ-वत्सकम्tat śrutvā bhagavān kṛṣṇaḥ tu a-vyayaḥ sa-arbha-vatsakamуслышав то, Владыка Кришна, неубывающий, — [тому,] кто хотел размолоть; то услышав Владыка Кришна же неубывающий с детьми-телятами
चूर्णी-चिकीर्षोः आत्मानम् तरसा ववृधे गलेcūrṇī-cikīrṣoḥ ātmānam tarasā vavṛdhe galeдетей с телятами вместе, — стремительно возрос у него в горле; размолоть желающего себя стремительно возрос в горле
ततः अति-कायस्य निरुद्ध-मार्गिणः हि उद्गीर्ण-दृष्टेः भ्रमतः तु इतः ततःtataḥ ati-kāyasya niruddha-mārgiṇaḥ hi udgīrṇa-dṛṣṭeḥ bhramataḥ tu itaḥ tataḥтогда у громадного, чей путь [дыхания] закрыт, с вылезшими глазами, мечущегося туда-сюда; затем громаднотелого закрытопутного вылезшевзорного мечущегося же туда-сюда
पूर्णः अन्तः-अङ्गे पवनः निरुद्धः मूर्धन् विनिर्भिद्य विनिर्गतः बहिःpūrṇaḥ antaḥ-aṅge pavanaḥ niruddhaḥ mūrdhan vinirbhidya vinirgataḥ bahiḥветер, наполнивший нутро и запертый, прорвав темя, вышел наружу; полный внутри тела ветер запертый темя прорвав вышел наружу
तेन एव सर्वेषु बहिः गतेषु प्राणेषु वत्सान् सुहृदः परेतान्tena eva sarveṣu bahiḥ gateṣu prāṇeṣu vatsān suhṛdaḥ paretānс ним же, когда все жизненные силы вышли наружу, телят и друзей, умерших; с ним же при всех наружу ушедших жизнях телят, друзей умерших
दृष्ट्या स्वया उत्थाप्य तत्-अन्वितः पुनः वक्त्रात् मुकुन्दः भगवान् विनिर्ययौdṛṣṭyā svayā utthāpya tat-anvitaḥ punaḥ vaktrāt mukundaḥ bhagavān viniryayauподняв Своим взором, Мукунда, Владыка, вместе с ними снова вышел из пасти; взором своим подняв, ими сопровождаемый снова из пасти Мукунда Владыка вышел
पीन-अहि-भोग-उत्थितम् अद्भुतम् महत् ज्योतिः स्व-धाम्ना ज्वलयत् दिशः दशpīna-ahi-bhoga-utthitam adbhutam mahat jyotiḥ sva-dhāmnā jvalayat diśaḥ daśaподнявшийся из тучного змеиного тела дивный великий свет, озаряя своим сиянием десять сторон; из тучного змея тела поднявшийся дивный великий свет своим сиянием озаряющий стороны десять
प्रतीक्ष्य खे अवस्थितम् ईश-निर्गमम् विवेश तस्मिन् मिषताम् दिवौकसाम्pratīkṣya khe avasthitam īśa-nirgamam viveśa tasmin miṣatām divaukasāmстоя в небе, дождавшись выхода Владыки, вошёл в Него на глазах у небожителей; дождавшись в небе стоящий владыки выхода вошёл в него при смотрящих небожителях
अनुवाद

«Меж тем дети с телятами вошли внутрь чрева асура, но не были проглочены ракшасом, ожидавшим вхождения врага Баки, помнящим об убитых своих милых. Увидев их, Кришна, дающий всем бесстрашие, — не имеющих иного владыки, выскользнувших из Его руки, жалких, [ставших] пищею огня в чреве смерти, — мучимый состраданием, изумлённый содеянным судьбою: „Что здесь надлежит [сделать]? Жизнь этого злодея — или же не [допустить] погубления этих добрых? Как быть тому и другому?“ — так рассудив и узнав [способ], Хари, всевидящий, вошёл в пасть. Тогда боги, укрытые тучами, от страха возопили „Ох, ох!“, а возрадовались те трупоеды во главе с Камсою — родичи Агхи. Услышав то, Владыка Кришна, неубывающий, — [тому,] кто хотел размолоть детей с телятами вместе, — стремительно возрос у него в горле; тогда у громадного, чей путь [дыхания] закрыт, с вылезшими глазами, мечущегося туда-сюда, ветер, наполнивший нутро и запертый, прорвав темя, вышел наружу. С ним же, когда все жизненные силы вышли наружу, телят и друзей, умерших, подняв Своим взором, Мукунда, Владыка, вместе с ними снова вышел из пасти. Поднявшийся из тучного змеиного тела дивный великий свет, озаряя своим сиянием десять сторон, стоя в небе, дождавшись выхода Владыки, вошёл в Него на глазах у небожителей».

संस्करण

1f7e985bb187 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से