ततो ऽतिहृष्टाः स्व-कृतो ऽकृतार्हणं
पुष्पैः सुगा अप्सरसश् च नर्तनैः
गीतैः सुरा वाद्य-धराश् च वाद्यकैः
स्तवैश् च विप्रा जय-निःस्वनैर् गणाः
तद्-अद्भुत-स्तोत्र-सुवाद्य-गीतिका- जयादि-नैकोत्सव-मङ्गल-स्वनान्
श्रुत्वा स्व-धाम्नो ऽन्त्य् अज आगतो ऽचिराद् दृष्ट्वा महीशस्य जगाम विस्मयम्
राजन्न् आजगरं चर्म शुष्कं वृन्दावने ऽद्भुतम्
व्रजौकसां बहु-तिथं बभूवाक्रीड-गह्वरम्
एतत् कौमारजं कर्म हरेर् आत्माहि-मोक्षणम्
मृत्योः पौगण्डके बाला दृष्ट्वोचुर् विस्मिता व्रजे
नैतद् विचित्रं मनुजार्भ-मायिनः परावराणां परमस्य वेधसः
अघो ऽपि यत्-स्पर्शन-धौत-पातकः प्रापात्म-साम्यं त्व् असतां सुदुर्लभम्
सकृद् यद्-अङ्ग-प्रतिमान्तर्-आहिता मनोमयी भागवतीं ददौ गतिम्
स एव नित्यात्म-सुखानुभूत्य्-अभि- व्युदस्त-मायो ऽन्तर्-गतो हि किं पुनः
इत्थं द्विजा यादवदेव-दत्तः श्रुत्वा स्व-रातुश् चरितं विचित्रम्
पप्रच्छ भूयो ऽपि तद् एव पुण्यं वैयासकिं यन् निगृहीत-चेताः
ब्रह्मन् कालान्तर-कृतं तत्-कालीनं कथं भवेत्
यत् कौमारे हरि-कृतं जगुः पौगण्डके ऽर्भकाः
तद् ब्रूहि मे महा-योगिन् परं कौतूहलं गुरो
नूनम् एतद् धरेर् एव माया भवति नान्यथा
वयं धन्यतमा लोके गुरो ऽपि क्षत्र-बन्धवः
वयं पिबामो मुहुस् त्वत्तः पुण्यं कृष्ण-कथामृतम्
इत्थं स्म पृष्टः स तु बादरायणिस्
तत्-स्मारितानन्त-हृताखिलेन्द्रियः
कृच्छ्रात् पुनर् लब्ध-बहिर्-दृशिः शनैः
प्रत्याह तं भागवतोत्तमोत्तम
tato 'tihṛṣṭāḥ sva-kṛto 'kṛtārhaṇaṃ
puṣpaiḥ sugā apsarasaś ca nartanaiḥ
gītaiḥ surā vādya-dharāś ca vādyakaiḥ
stavaiś ca viprā jaya-niḥsvanair gaṇāḥ
tad-adbhuta-stotra-suvādya-gītikā- jayādi-naikotsava-maṅgala-svanān
śrutvā sva-dhāmno 'nty aja āgato 'cirād dṛṣṭvā mahīśasya jagāma vismayam
rājann ājagaraṃ carma śuṣkaṃ vṛndāvane 'dbhutam
vrajaukasāṃ bahu-tithaṃ babhūvākrīḍa-gahvaram
etat kaumārajaṃ karma harer ātmāhi-mokṣaṇam
mṛtyoḥ paugaṇḍake bālā dṛṣṭvocur vismitā vraje
naitad vicitraṃ manujārbha-māyinaḥ parāvarāṇāṃ paramasya vedhasaḥ
agho 'pi yat-sparśana-dhauta-pātakaḥ prāpātma-sāmyaṃ tv asatāṃ sudurlabham
sakṛd yad-aṅga-pratimāntar-āhitā manomayī bhāgavatīṃ dadau gatim
sa eva nityātma-sukhānubhūty-abhi- vyudasta-māyo 'ntar-gato hi kiṃ punaḥ
itthaṃ dvijā yādavadeva-dattaḥ śrutvā sva-rātuś caritaṃ vicitram
papraccha bhūyo 'pi tad eva puṇyaṃ vaiyāsakiṃ yan nigṛhīta-cetāḥ
brahman kālāntara-kṛtaṃ tat-kālīnaṃ kathaṃ bhavet
yat kaumāre hari-kṛtaṃ jaguḥ paugaṇḍake 'rbhakāḥ
tad brūhi me mahā-yogin paraṃ kautūhalaṃ guro
nūnam etad dharer eva māyā bhavati nānyathā
vayaṃ dhanyatamā loke guro 'pi kṣatra-bandhavaḥ
vayaṃ pibāmo muhus tvattaḥ puṇyaṃ kṛṣṇa-kathāmṛtam
itthaṃ sma pṛṣṭaḥ sa tu bādarāyaṇis
tat-smāritānanta-hṛtākhilendriyaḥ
kṛcchrāt punar labdha-bahir-dṛśiḥ śanaiḥ
pratyāha taṃ bhāgavatottamottama
«Затем, крайне обрадованные, [боги] совершили [Ему] несовершённое почитание: цветами — благопоющие, плясками — апсары, пением — боги, игрою — держащие орудия, хвалами — брахманы, кликами „победа!“ — [небесные] сонмы. Те звуки дивных хвалений, прекрасной игры, песенок, кликов „победа“ и прочих многих праздничных благовестий услышав из своей обители, Нерождённый вскоре пришёл близко и, увидев [деяние] великого владыки, пришёл в изумление. О царь, дивная сухая шкура удава во Вриндаване на многие дни стала для жителей Враджа игровою пещерою. Это деяние Хари, совершённое в детском возрасте, — освобождение змея [и] Себя от смерти — увидев, дети рассказали во Врадже в отроческом возрасте, изумлённые. Не дивно это для Того, кто играет человеческим ребёнком, — Высшего среди высших и низших, устроителя: ведь и Агха, чей грех смыт прикосновением к Нему, обрёл сходство с Ним — труднодостижимое для недобрых. Если однажды помещённое внутрь [ума] мысленное подобие Его тела давало бхагаватскую участь, то что же [сказать] о Нём Самом, вечном, [чьё] переживание блаженства себя отбрасывает майю, вошедшем внутрь?» — «О брахман, как совершённое в иное время может стать [событием] того времени? [То,] что сделано Хари в детском возрасте, дети поведали в отроческом. Поведай мне то, о великий йогин: [это] высшее любопытство, о наставник; верно, это и есть майя Хари, и никак иначе. Мы удачливейшие в мире, о наставник, хоть и [всего лишь] родичи кшатриев: мы беспрестанно пьём от тебя святой нектар повествования о Кришне».
33d08ee3855d · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сва-критах а-крита-арханам — «совершили несовершённое почитание». Оборот с отрицанием: почитание, которого прежде никто не совершал, — потому что и случая такого не бывало.
Аджах агатах... джагама висмаям — «Нерождённый пришёл... пришёл в изумление». Брахма прилетел на шум и удивился. Его изумление здесь отмечено мимоходом — а в следующей главе выйдет из него целое дело.
Акрида-гахварам — «игровою пещерою». Шкура удава высохла и стала детской пещерой для игр. То, чем их чуть не убили, служит им забавою.
Атма-ахи-мокшанам мритьйох — «освобождение змея [и] Себя от смерти». Одно слово покрывает и змея, и Себя: обоих вывели из пасти смерти. Освобождённых оказалось двое.
Каумаре... паугандаке — «в детском возрасте... в отроческом». Названы два возраста — до пяти и с шести до десяти. Между делом и рассказом о нём прошёл год, и слушатель это заметил.
Кшатра-бандхавах — «родичи кшатриев». Тем самым презрительным словом, каким в четвёртой главе назвали убийц, царь называет себя. И тут же говорит, что удачливее его нет никого в мире.