श्रीमद्भागवतम्
So That the Cows May Drink10.16.9-16
4567 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.16.9-16
देवनागरी

तं प्रेक्षणीय-सुकुमार-घनावदातं
श्रीवत्स-पीत-वसनं स्मित-सुन्दरास्यम्
क्रीडन्तम् अप्रतिभयं कमलोदराङ्घ्रिं
सन्दश्य मर्मसु रुषा भुजया चछाद
तं नाग-भोग-परिवीतम् अदृष्ट-चेष्टम्
आलोक्य तत्-प्रिय-सखाः पशुपा भृशार्ताः
कृष्णे ऽर्पितात्म-सुहृद्-अर्थ-कलत्र-कामा
दुःखानुशोक-भय-मूढ-धियो निपेतुः
गावो वृषा वत्सतर्यः क्रन्दमानाः सु-दुःखिताः
कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीता रुदन्त्य इव तस्थिरे
अथ व्रजे महोत्पातास् त्रि-विधा ह्य् अति-दारुणाः
उत्पेतुर् भुवि दिव्य् आत्मन्य् आसन्न-भय-शंसिनः
तान् आलक्ष्य भयोद्विग्ना गोपा नन्द-पुरोगमाः
विना रामेण गाः कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम्
तैर् दुर्निमित्तैर् निधनं मत्वा प्राप्तम् अतद्-विदः
तत्-प्राणास् तन्-मनस्कास् ते दुःख-शोक-भयातुराः
आ-बाल-वृद्ध-वनिताः सर्वे ऽङ्ग पशु-वृत्तयः
निर्जग्मुर् गोकुलाद् दीनाः कृष्ण-दर्शन-लालसाः
तांस् तथा कातरान् वीक्ष्य भगवान् माधवो बलः
प्रहस्य किञ्चिन् नोवाच प्रभाव-ज्ञो ऽनुजस्य सः

लिप्यंतरण (IAST)

taṃ prekṣaṇīya-sukumāra-ghanāvadātaṃ
śrīvatsa-pīta-vasanaṃ smita-sundarāsyam
krīḍantam apratibhayaṃ kamalodarāṅghriṃ
sandaśya marmasu ruṣā bhujayā cachāda
taṃ nāga-bhoga-parivītam adṛṣṭa-ceṣṭam
ālokya tat-priya-sakhāḥ paśupā bhṛśārtāḥ
kṛṣṇe 'rpitātma-suhṛd-artha-kalatra-kāmā
duḥkhānuśoka-bhaya-mūḍha-dhiyo nipetuḥ
gāvo vṛṣā vatsataryaḥ krandamānāḥ su-duḥkhitāḥ
kṛṣṇe nyastekṣaṇā bhītā rudantya iva tasthire
atha vraje mahotpātās tri-vidhā hy ati-dāruṇāḥ
utpetur bhuvi divy ātmany āsanna-bhaya-śaṃsinaḥ
tān ālakṣya bhayodvignā gopā nanda-purogamāḥ
vinā rāmeṇa gāḥ kṛṣṇaṃ jñātvā cārayituṃ gatam
tair durnimittair nidhanaṃ matvā prāptam atad-vidaḥ
tat-prāṇās tan-manaskās te duḥkha-śoka-bhayāturāḥ
ā-bāla-vṛddha-vanitāḥ sarve 'ṅga paśu-vṛttayaḥ
nirjagmur gokulād dīnāḥ kṛṣṇa-darśana-lālasāḥ
tāṃs tathā kātarān vīkṣya bhagavān mādhavo balaḥ
prahasya kiñcin novāca prabhāva-jño 'nujasya saḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तम् प्रेक्षणीय-सु-कुमार-घन-अवदातम् श्रीवत्स-पीत-वसनम् स्मित-सुन्दर-आस्यम्tam prekṣaṇīya-su-kumāra-ghana-avadātam śrīvatsa-pīta-vasanam smita-sundara-āsyamего, на которого стоит смотреть, нежного, ясного, как туча, со Шриватсой, в жёлтом одеянии, с прекрасным улыбающимся лицом; его созерцаемонежного тучеясного, Шриватса-жёлтоодеждного, улыбчивопрекраснолицего
क्रीडन्तम् अ-प्रति-भयम् कमल-उदर-अङ्घ्रिम् सन्दश्य मर्मसु रुषा भुजया चछादkrīḍantam a-prati-bhayam kamala-udara-aṅghrim sandaśya marmasu ruṣā bhujayā cachādaиграющего, ничуть не боящегося, чьи стопы — как сердцевина лотоса, — укусив в средоточия, в гневе обвил кольцами; играющего нестрашащегося, лотоса сердцевины стопного укусив в средоточия гневом кольцами обвил
तम् नाग-भोग-परिवीतम् अ-दृष्ट-चेष्टम् आलोक्य तत्-प्रिय-सखाः पशु-पाः भृश-आर्ताःtam nāga-bhoga-parivītam a-dṛṣṭa-ceṣṭam ālokya tat-priya-sakhāḥ paśu-pāḥ bhṛśa-ārtāḥувидев его, обвитого кольцами змея, недвижного, милые друзья его, пастушки, сильно измученные; его змея кольцами обвитого невидимодвижного увидев его милые друзья пастухи весьма мучимые
कृष्णे अर्पित-आत्म-सुहृत्-अर्थ-कलत्र-कामाः दुःख-अनुशोक-भय-मूढ-धियः निपेतुःkṛṣṇe arpita-ātma-suhṛt-artha-kalatra-kāmāḥ duḥkha-anuśoka-bhaya-mūḍha-dhiyaḥ nipetuḥу кого Кришне вручены и жизнь, и друзья, и добро, и жёны, и желания, — с разумом, помрачённым горем, скорбью и страхом, пали [наземь]; в Кришну вложенные жизнь-друзья-добро-жёны-желания, горем-скорбью-страхом помрачённоразумные пали
गावः वृषाः वत्सतर्यः क्रन्दमानाः सु-दुःखिताःgāvaḥ vṛṣāḥ vatsataryaḥ krandamānāḥ su-duḥkhitāḥкоровы, быки, тёлки, мыча, весьма опечаленные; коровы, быки, тёлки мычащие весьма опечаленные
कृष्णे न्यस्त-ईक्षणाः भीताः रुदन्त्यः इव तस्थिरेkṛṣṇe nyasta-īkṣaṇāḥ bhītāḥ rudantyaḥ iva tasthireс глазами, устремлёнными на Кришну, испуганные, стояли будто плача; в Кришну вложенноглазые испуганные плачущие словно стояли
अथ व्रजे महा-उत्पाताः त्रि-विधाः हि अति-दारुणाःatha vraje mahā-utpātāḥ tri-vidhāḥ hi ati-dāruṇāḥзатем во Врадже трёх родов великие знамения, весьма ужасные; затем во Врадже великие бедствия трёхвидные ведь весьма ужасные
उत्पेतुः भुवि दिवि आत्मनि आसन्न-भय-शंसिनःutpetuḥ bhuvi divi ātmani āsanna-bhaya-śaṃsinaḥявились — на земле, в небе и в теле, вещающие о близкой беде; явились на земле, в небе, в себе близкой беды вещатели
तान् आलक्ष्य भय-उद्विग्नाः गोपाः नन्द-पुरोगमाःtān ālakṣya bhaya-udvignāḥ gopāḥ nanda-purogamāḥзаметив их, встревоженные страхом пастухи во главе с Нандою; их заметив страхом встревоженные пастухи Нанда-предводимые
विना रामेण गाः कृष्णम् ज्ञात्वा चारयितुम् गतम्vinā rāmeṇa gāḥ kṛṣṇam jñātvā cārayitum gatamзная, что Кришна ушёл пасти коров без Рамы; без Рамы коров Кришну узнав пасти ушедшего
तैः दुर्-निमित्तैः निधनम् मत्वा प्राप्तम् अ-तत्-विदःtaiḥ dur-nimittaiḥ nidhanam matvā prāptam a-tat-vidaḥпо тем дурным приметам сочтя, что настигла гибель, — не знающие того; теми дурными приметами гибель сочтя настигшею незнающие того
तत्-प्राणाः तत्-मनस्काः ते दुःख-शोक-भय-आतुराःtat-prāṇāḥ tat-manaskāḥ te duḥkha-śoka-bhaya-āturāḥони, чья жизнь — Он, чей ум — Он, измученные горем, скорбью и страхом; его-жизненные его-умные они горем-скорбью-страхом мучимые
आ-बाल-वृद्ध-वनिताः सर्वे अङ्ग पशु-वृत्तयःā-bāla-vṛddha-vanitāḥ sarve aṅga paśu-vṛttayaḥвсе — от детей до стариков и женщин, о милый, [чья] жизнь как у скота [привязана к Нему]; от детей-стариков-женщин все, о милый, скотоподобноживущие
निर्जग्मुः गोकुलात् दीनाः कृष्ण-दर्शन-लालसाःnirjagmuḥ gokulāt dīnāḥ kṛṣṇa-darśana-lālasāḥвышли из Гокулы, жалкие, жаждущие видеть Кришну; вышли из Гокулы жалкие Кришны видения жаждущие
तान् तथा कातरान् वीक्ष्य भगवान् माधवः बलःtān tathā kātarān vīkṣya bhagavān mādhavaḥ balaḥувидев их такими смятенными, Владыка Мадхава Бала; их так смятенных увидев Владыка Мадхава Бала
प्रहस्य किञ्चित् न उवाच प्रभाव-ज्ञः अनुजस्य सःprahasya kiñcit na uvāca prabhāva-jñaḥ anujasya saḥусмехнувшись, ничего не сказал: он знал могущество младшего брата; усмехнувшись что-либо не сказал, могущество знающий младшего брата он
अनुवाद

«Его, на которого стоит смотреть, нежного, ясного, как туча, со Шриватсой, в жёлтом одеянии, с прекрасным улыбающимся лицом, играющего, ничуть не боящегося, чьи стопы — как сердцевина лотоса, — укусив в средоточия, в гневе обвил кольцами. Увидев его, обвитого кольцами змея, недвижного, милые друзья его, пастушки, сильно измученные, у кого Кришне вручены и жизнь, и друзья, и добро, и жёны, и желания, — с разумом, помрачённым горем, скорбью и страхом, пали [наземь]. Коровы, быки, тёлки, мыча, весьма опечаленные, с глазами, устремлёнными на Кришну, испуганные, стояли будто плача. Затем во Врадже трёх родов великие знамения, весьма ужасные, явились — на земле, в небе и в теле, вещающие о близкой беде. Заметив их, встревоженные страхом пастухи во главе с Нандою, зная, что Кришна ушёл пасти коров без Рамы, по тем дурным приметам сочтя, что настигла гибель, — не знающие того, они, чья жизнь — Он, чей ум — Он, измученные горем, скорбью и страхом, все — от детей до стариков и женщин, о милый, [чья] жизнь как у скота [привязана к Нему], — вышли из Гокулы, жалкие, жаждущие видеть Кришну. Увидев их такими смятенными, Владыка Мадхава Бала, усмехнувшись, ничего не сказал: он знал могущество младшего брата».

संस्करण

a3541f6f0d9a · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से