श्रीमद्भागवतम्
Mārkaṇḍeya's Austerity and the Appearance of Nara-Nārāyaṇa12.8.7-13
5089 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 12.8.7-13
देवनागरी

प्राप्त-द्विजाति-संस्कारो मार्कण्डेयः पितुः क्रमात्
छन्दांस्य् अधीत्य धर्मेण तपः-स्वाध्याय-संयुतः
बृहद्-व्रत-धरः शान्तो जटिलो वल्कलाम्बरः
बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डम् उपवीतं स-मेखलम्
कृष्णाजिनं साक्ष-सूत्रं कुशांश् च नियमर्द्धये
अग्न्य्-अर्क-गुरु-विप्रात्मस्व् अर्चयन् सन्ध्ययोर् हरिम्
सायं प्रातः स गुरवे भैक्ष्यम् आहृत्य वाग्-यतः
बुभुजे गुर्व्-अनुज्ञातः सकृन् नो चेद् उपोषितः
एवं तपः-स्वाध्याय-परो वर्षाणाम् अयुतायुतम्
आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सु-दुर्जयम्
ब्रह्मा भृगुर् भवो दक्षो ब्रह्म-पुत्राश् च ये ऽपरे
नृ-देव-पितृ-भूतानि तेनासन्न् अति-विस्मिताः
इत्थं बृहद्-व्रत-धरस् तपः-स्वाध्याय-संयमैः
दध्याव् अधोक्षजं योगी ध्वस्त-क्लेशान्तरात्मना

लिप्यंतरण (IAST)

prāpta-dvijāti-saṃskāro mārkaṇḍeyaḥ pituḥ kramāt
chandāṃsy adhītya dharmeṇa tapaḥ-svādhyāya-saṃyutaḥ
bṛhad-vrata-dharaḥ śānto jaṭilo valkalāmbaraḥ
bibhrat kamaṇḍaluṃ daṇḍam upavītaṃ sa-mekhalam
kṛṣṇājinaṃ sākṣa-sūtraṃ kuśāṃś ca niyamarddhaye
agny-arka-guru-viprātmasv arcayan sandhyayor harim
sāyaṃ prātaḥ sa gurave bhaikṣyam āhṛtya vāg-yataḥ
bubhuje gurv-anujñātaḥ sakṛn no ced upoṣitaḥ
evaṃ tapaḥ-svādhyāya-paro varṣāṇām ayutāyutam
ārādhayan hṛṣīkeśaṃ jigye mṛtyuṃ su-durjayam
brahmā bhṛgur bhavo dakṣo brahma-putrāś ca ye 'pare
nṛ-deva-pitṛ-bhūtāni tenāsann ati-vismitāḥ
itthaṃ bṛhad-vrata-dharas tapaḥ-svādhyāya-saṃyamaiḥ
dadhyāv adhokṣajaṃ yogī dhvasta-kleśāntarātmanā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्राप्त-द्विजाति-संस्कारः मार्कण्डेयः पितुः क्रमात्prāpta-dvijāti-saṃskāraḥ mārkaṇḍeyaḥ pituḥ kramāt«Маркандея, получивший обряды дваждырождённого от отца, по череду,; полученныйдваждырождённогообряд Маркандея отца почереду
छन्दांसि अधीत्य धर्मेण तपः-स्वाध्याय-संयुतःchandāṃsi adhītya dharmeṇa tapaḥ-svādhyāya-saṃyutaḥизучив по закону стихи [Веды], предался подвижничеству и чтению; стихи изучив позакону подвижничествочтениесопряжённый
बृहत्-व्रत-धरः शान्तः जटिलः वल्कल-अम्बरःbṛhat-vrata-dharaḥ śāntaḥ jaṭilaḥ valkala-ambaraḥ«держащий великий обет, умиротворённый, со спутанными косами, в лыковой одежде,; великообетдержащий умиротворённый косматый лыкоодетый
बिभ्रत् कमण्डलुम् दण्डम् उपवीतम् स-मेखलम्bibhrat kamaṇḍalum daṇḍam upavītam sa-mekhalamнеся сосуд для воды, посох, священный шнур с поясом,; несущий сосуд посох шнур споясом
कृष्ण-अजिनम् स-अक्ष-सूत्रम् कुशान् च नियम-ऋद्धयेkṛṣṇa-ajinam sa-akṣa-sūtram kuśān ca niyama-ṛddhaye«чёрную оленью шкуру, чётки и травы куша — ради преуспеяния в обетах,; чёрнуюшкуру счёткиный травыкуша же обетовпреуспеянию
अग्नि-अर्क-गुरु-विप्र-आत्मसु अर्चयन् सन्ध्ययोः हरिम्agni-arka-guru-vipra-ātmasu arcayan sandhyayoḥ harimпочитая Хари на двух стыках дня — в огне, в солнце, в учителе, в брахмане и в себе; огнесолнцеучительбрахманасебе почитая надвухстыках Хари
सायम् प्रातः सः गुरवे भैक्ष्यम् आहृत्य वाक्-यतःsāyam prātaḥ saḥ gurave bhaikṣyam āhṛtya vāk-yataḥ«вечером и утром он, обуздавший речь, принеся учителю поданное,; вечером утром он учителю поданное принеся речьобуздавший
बुभुजे गुरु-अनुज्ञातः सकृत् न उ चेद् उपोषितःbubhuje guru-anujñātaḥ sakṛt na u ced upoṣitaḥел раз, с дозволения учителя; а если нет — постился; ел учителемдозволенный однажды не же если постящийся
एवम् तपः-स्वाध्याय-परः वर्षाणाम् अयुत-अयुतम्evam tapaḥ-svādhyāya-paraḥ varṣāṇām ayuta-ayutam«так, преданный подвижничеству и чтению, десять тысяч десятков тысяч лет; так подвижничествочтениепреданный лет десятьтысячдесятьтысяч
आराधयन् हृषीकेशम् जिग्ये मृत्युम् सु-दुर्जयम्ārādhayan hṛṣīkeśam jigye mṛtyum su-durjayamпочитая Хришикешу, он победил труднопобедимую смерть; почитая Хришикешу победил смерть труднопобедимую
ब्रह्मा भृगुः भवः दक्षः ब्रह्म-पुत्राः च ये अपरेbrahmā bhṛguḥ bhavaḥ dakṣaḥ brahma-putrāḥ ca ye apare«Брахма, Бхригу, Бхава, Дакша и прочие сыновья Брахмы,; Брахма Бхригу Бхава Дакша Брахмысыновья же которые другие
नृ-देव-पितृ-भूतानि तेन आसन् अति-विस्मिताःnṛ-deva-pitṛ-bhūtāni tena āsan ati-vismitāḥлюди, боги, предки и [прочие] существа были им весьма изумлены; людибогипредкисущества им были сверхизумлённые
इत्थम् बृहत्-व्रत-धरः तपः-स्वाध्याय-संयमैःittham bṛhat-vrata-dharaḥ tapaḥ-svādhyāya-saṃyamaiḥ«так, держащий великий обет, подвижничеством, чтением и обузданиями,; так великообетдержащий подвижничествочтениеобузданиями
दध्यौ अधोक्षजम् योगी ध्वस्त-क्लेश-अन्तरात्मनाdadhyau adhokṣajam yogī dhvasta-kleśa-antarātmanāйогин созерцал Адхокшаджу — внутренним существом, в котором разбиты муки; созерцал Адхокшаджу йогин разбитомукивнутреннимсуществом
अनुवाद

«Маркандея, получивший обряды дваждырождённого от отца, по череду, изучив по закону стихи Веды, предался подвижничеству и чтению: держащий великий обет, умиротворённый, со спутанными косами, в лыковой одежде, неся сосуд для воды, посох, священный шнур с поясом, чёрную оленью шкуру, чётки и травы куша — ради преуспеяния в обетах, почитая Хари на двух стыках дня — в огне, в солнце, в учителе, в брахмане и в себе. Вечером и утром он, обуздавший речь, принеся учителю поданное, ел раз, с дозволения учителя; а если нет — постился. Так, преданный подвижничеству и чтению, десять тысяч десятков тысяч лет почитая Хришикешу, он победил труднопобедимую смерть. Брахма, Бхригу, Бхава, Дакша и прочие сыновья Брахмы, люди, боги, предки и прочие существа были им весьма изумлены. Так, держащий великий обет, подвижничеством, чтением и обузданиями, йогин созерцал Адхокшаджу — внутренним существом, в котором разбиты муки».

संस्करण

b35b14c665a0 · प्रकाशित 16 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से