भविष्यपुराण
The Duties of a Wife Set Out1.13.1-8
129 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.13.1-8
देवनागरी

स्त्रीधर्मवर्णनम् ब्रह्मोवाच प्रथमं प्रतिबुध्येत प्रवर्तेत स्वकर्मसु । पश्चाद्भृत्यजनस्यापि भुञ्जीत च शयीत च
भर्त्रा विरहिता स्त्री च श्वशुराभ्यां विशेषतः । देहलीं नातिवर्तेत प्रतीकारे महत्यपि
उत्थाय प्रथमं भर्तुरविज्ञाता न निष्क्रमेत् । क्षपायां सावशेषायां रात्रौ वा वासरादिषु
तद्वासभवनस्यैव शनैराहूय कार्मिकान् । स्वव्यापारेषु तान्सर्वांस्तत्रतत्र नियोजयेत्
विबुद्धस्य ततो भर्तुर्निर्वर्त्यावश्यकं विधिम् । गृहकार्याणि सर्वाणि विदधीताप्रमादतः
मुक्त्वावासकनेपथ्यं कर्मयोग्यं विधाय च । तत्कालोचितकर्तव्यमनुतिष्ठेद्यथाक्रमम्
महानसं सुसम्मृष्टं चुल्ल्यादिविहितार्चनम् । सर्वोपकरणोपेतमसम्बाधमनाविलम्
न चातिगुह्यं प्रकटं प्रविभक्तक्रियाश्रयम् । भर्तुराप्तजनाकीर्णं गूढं कक्षादिवर्जितम्

लिप्यंतरण (IAST)

strīdharmavarṇanam brahmovāca prathamaṃ pratibudhyeta pravarteta svakarmasu | paścādbhṛtyajanasyāpi bhuñjīta ca śayīta ca
bhartrā virahitā strī ca śvaśurābhyāṃ viśeṣataḥ | dehalīṃ nātivarteta pratīkāre mahatyapi
utthāya prathamaṃ bharturavijñātā na niṣkramet | kṣapāyāṃ sāvaśeṣāyāṃ rātrau vā vāsarādiṣu
tadvāsabhavanasyaiva śanairāhūya kārmikān | svavyāpāreṣu tānsarvāṃstatratatra niyojayet
vibuddhasya tato bharturnirvartyāvaśyakaṃ vidhim | gṛhakāryāṇi sarvāṇi vidadhītāpramādataḥ
muktvāvāsakanepathyaṃ karmayogyaṃ vidhāya ca | tatkālocitakartavyamanutiṣṭhedyathākramam
mahānasaṃ susammṛṣṭaṃ cullyādivihitārcanam | sarvopakaraṇopetamasambādhamanāvilam
na cātiguhyaṃ prakaṭaṃ pravibhaktakriyāśrayam | bharturāptajanākīrṇaṃ gūḍhaṃ kakṣādivarjitam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रथमं प्रतिबुध्येत प्रवर्तेत स्वकर्मसुprathamaṃ pratibudhyeta pravarteta svakarmasu«„первою да пробуждается и принимается за свои дела,; первою пустьпробуждается пустьпринимается своиделах
पश्चाद्भृत्यजनस्यापि भुञ्जीत च शयीत चpaścādbhṛtyajanasyāpi bhuñjīta ca śayīta caа после челяди и ест, и ложится; после челяди же ест ложится же
भर्त्रा विरहिता स्त्री च श्वशुराभ्यां विशेषतःbhartrā virahitā strī ca śvaśurābhyāṃ viśeṣataḥ«„женщина, разлучённая с мужем, а в особенности со свёкром и свекровью,; мужем разлучённая женщина свёкромсвекровью воособенности
देहलीं नातिवर्तेत प्रतीकारे महत्यपिdehalīṃ nātivarteta pratīkāre mahatyapiда не переступает порога — даже при большой надобности; порог не пустьпереступает принадобности большой же
उत्थाय प्रथमं भर्तुरविज्ञाता न निष्क्रमेत्utthāya prathamaṃ bharturavijñātā na niṣkramet«„встав прежде мужа, да не выходит незаметно для него; встав первою мужа незамеченная не пустьвыходит
तद्वासभवनस्यैव शनैराहूय कार्मिकान्tadvāsabhavanasyaiva śanairāhūya kārmikān«„из самого того жилого покоя тихо призвав работников,; тогожилогопокоя тихо призвав работников
स्वव्यापारेषु तान्सर्वांस्तत्रतत्र नियोजयेत्svavyāpāreṣu tānsarvāṃstatratatra niyojayetих всех да ставит на их занятия — каждого на своё; своихзанятиях их всех тамтам пустьставит
महानसं सुसम्मृष्टं चुल्ल्यादिविहितार्चनम्mahānasaṃ susammṛṣṭaṃ cullyādivihitārcanam«„поварня хорошо выметена, с положенным почитанием очага и прочего,; поварня хорошовыметенная очагапрочегоположеннопочитание
न चातिगुह्यं प्रकटं प्रविभक्तक्रियाश्रयम्na cātiguhyaṃ prakaṭaṃ pravibhaktakriyāśrayamи не слишком укромна, и не на виду, с раздельными местами для работ“; не слишкомукромное явное раздельноработместное
अनुवाद

«„Первою да пробуждается и принимается за свои дела, а после челяди и ест, и ложится. Женщина, разлучённая с мужем, а в особенности со свёкром и свекровью, да не переступает порога — даже при большой надобности. Встав прежде мужа, да не выходит незаметно для него — ни на исходе ночи, ни ночью, ни днём и прочее. Из самого того жилого покоя тихо призвав работников, их всех да ставит на их занятия — каждого на своё. Затем, исполнив для пробудившегося мужа необходимый чин, все домашние дела да устраивает без небрежения. Сняв ночное платье и надев годное для работы, да исполняет по порядку то, что подобает этому часу. Поварня хорошо выметена, с положенным почитанием очага и прочего, снабжена всею утварью, не тесна и не мутна, и не слишком укромна, и не на виду, с раздельными местами для работ, полна близких мужу людей, укрыта, без закутков“».

संस्करण

04b74f90b843 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से