भविष्यपुराण
The Duties of a Wife Set Out1.13.57-67
137 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.13.57-67
देवनागरी

दैवयोगादयोगत्वाद्व्यवहारानभिज्ञतः । वाच्यतापत्तयो दृष्टाः स्त्रीणां शुद्धेऽपि चेतसि
तासां दैवप्रतीकारो नोपभोगादृते भवेत् । चारित्रं लोकवृत्तं च एतयोर्विदुरौषधम्
हिंदोलकादिक्रीडायां प्रसक्तां तरुणीं निशि । रममाणां विटैः सार्धं विधवां स्वैरचारिणीम्
वृद्धादिभार्यां सज्जायां यानगेयादिसंगिनीम् । कः श्रद्दध्यात्सतीत्येवं साध्वीमपि हि योषितम्
यौ चासामिङ्गिताकारौ सन्दिग्धार्थप्रसाधकौ । तयोस्तत्त्वपरिज्ञानं विषयो योगिनां२ यदि
तस्माद्यथोक्तमाचारमनुतिष्ठेत्सुसंयता । मिथ्यालग्नोप्यसद्वादः कम्पयत्येव तत्कुलम्
त्रिकुल्या वाच्यता रक्ष्या प्रतिष्ठाप्यथ सन्ततिः । भर्तुस्त्रिवर्गसिद्धिश्च साध्यं तत्कुलयोषिताम्
पातयन्त्येव दौःशील्यादात्मानं सकुलत्रयम् । उद्धरन्ति तदैवैताः स्त्रियश्चारित्रभूषणाः
भर्तृचित्तानुकूलत्वं यासां शीलमविच्युतम्३ । तासां रत्नसुवर्णादि भार एव न मण्डनम्
लोकज्ञाने परा कोटिः पत्यौ भक्तिश्च शाश्वती । शुद्धान्वयानां नारीणां विद्यादेतत्कुलव्रतम्
तस्माल्लोकश्च भर्ता च सम्यगाराधितो यया । धर्ममर्थं च कामं च सैवाप्नोति निरत्यया

लिप्यंतरण (IAST)

daivayogādayogatvādvyavahārānabhijñataḥ | vācyatāpattayo dṛṣṭāḥ strīṇāṃ śuddhe'pi cetasi
tāsāṃ daivapratīkāro nopabhogādṛte bhavet | cāritraṃ lokavṛttaṃ ca etayorvidurauṣadham
hiṃdolakādikrīḍāyāṃ prasaktāṃ taruṇīṃ niśi | ramamāṇāṃ viṭaiḥ sārdhaṃ vidhavāṃ svairacāriṇīm
vṛddhādibhāryāṃ sajjāyāṃ yānageyādisaṃginīm | kaḥ śraddadhyātsatītyevaṃ sādhvīmapi hi yoṣitam
yau cāsāmiṅgitākārau sandigdhārthaprasādhakau | tayostattvaparijñānaṃ viṣayo yogināṃ2 yadi
tasmādyathoktamācāramanutiṣṭhetsusaṃyatā | mithyālagnopyasadvādaḥ kampayatyeva tatkulam
trikulyā vācyatā rakṣyā pratiṣṭhāpyatha santatiḥ | bhartustrivargasiddhiśca sādhyaṃ tatkulayoṣitām
pātayantyeva dauḥśīlyādātmānaṃ sakulatrayam | uddharanti tadaivaitāḥ striyaścāritrabhūṣaṇāḥ
bhartṛcittānukūlatvaṃ yāsāṃ śīlamavicyutam3 | tāsāṃ ratnasuvarṇādi bhāra eva na maṇḍanam
lokajñāne parā koṭiḥ patyau bhaktiśca śāśvatī | śuddhānvayānāṃ nārīṇāṃ vidyādetatkulavratam
tasmāllokaśca bhartā ca samyagārādhito yayā | dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca saivāpnoti niratyayā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दैवयोगादयोगत्वाद्व्यवहारानभिज्ञतःdaivayogādayogatvādvyavahārānabhijñataḥ«„от стечения судьбы, от неудачи, от незнания обихода; судьбыстечением неудачностью обиходанезнанием
वाच्यतापत्तयो दृष्टाः स्त्रीणां शुद्धेऽपि चेतसिvācyatāpattayo dṛṣṭāḥ strīṇāṃ śuddhe'pi cetasiвидано, что попрёк постигает женщин и при чистом сердце; попрёкападения виданные женщин чистом же сердце
चारित्रं लोकवृत्तं च एतयोर्विदुरौषधम्cāritraṃ lokavṛttaṃ ca etayorvidurauṣadham«„добрый нрав и мирской обиход — их и знают лекарством от того;; нрав мирскойобиход же этих знают лекарство
कः श्रद्दध्यात्सतीत्येवं साध्वीमपि हि योषितम्kaḥ śraddadhyātsatītyevaṃ sādhvīmapi hi yoṣitam«„кто поверит, что она верна, — даже и добрую женщину?; кто поверил бы верная так добрую же ведь женщину
मिथ्यालग्नोप्यसद्वादः कम्पयत्येव तत्कुलम्mithyālagnopyasadvādaḥ kampayatyeva tatkulam«„и ложно приставший дурной слух колеблет самый род её;; ложноприставший же дурнойслух колеблет именно тотрод
त्रिकुल्या वाच्यता रक्ष्या प्रतिष्ठाप्यथ सन्ततिःtrikulyā vācyatā rakṣyā pratiṣṭhāpyatha santatiḥ«„от попрёка должно уберечь три рода и утвердить потомство,; трёхродов попрёк оберегаемый утверждаемо затем потомство
पातयन्त्येव दौःशील्यादात्मानं सकुलत्रयम्pātayantyeva dauḥśīlyādātmānaṃ sakulatrayam«„дурным нравом они низвергают и себя, и три рода,; низвергают именно дурнонравием себя стремяродами
उद्धरन्ति तदैवैताः स्त्रियश्चारित्रभूषणाःuddharanti tadaivaitāḥ striyaścāritrabhūṣaṇāḥи они же извлекают их — женщины, чьё украшение добрый нрав; извлекают тогдаже эти женщины нравоукрашенные
तासां रत्नसुवर्णादि भार एव न मण्डनम्tāsāṃ ratnasuvarṇādi bhāra eva na maṇḍanam«„у тех самоцветы, золото и прочее — лишь тяжесть, а не убор“; их самоцветызолотопрочее тяжесть именно не убор
अनुवाद

«„От стечения судьбы, от неудачи, от незнания обихода видано, что попрёк постигает женщин и при чистом сердце. Отвращения судьбы у них не бывает без вкушения; добрый нрав и мирской обиход — их и знают лекарством от того. Молодую, увлечённую качелями и прочими забавами ночью, вдову, что тешится с гуляками и живёт своевольно, жену старика, наряженную, льнущую к повозкам и пению, — кто поверит, что она верна, — даже и добрую женщину? А те их знаки и повадки, что разрешают сомнительное, — постижение их по существу разве что предмет для йогинов. Потому да исполняет сказанный обиход, хорошо обузданная: и ложно приставший дурной слух колеблет самый род её. От попрёка должно уберечь три рода и утвердить потомство, и достижение мужем трёх целей — вот что должны исполнять женщины того рода. Дурным нравом они низвергают и себя, и три рода, и они же извлекают их — женщины, чьё украшение добрый нрав. У тех, чьё согласие с мыслью мужа и чей нрав неколебим, самоцветы, золото и прочее — лишь тяжесть, а не убор. Высшая вершина в знании мира и постоянная преданность мужу — вот что должно знать родовым обетом женщин чистого происхождения. Потому та, кем как должно угождено и миру, и мужу, — она и обретает дхарму, пользу и желание, и остаётся невредима“».

अध्याय का पुष्पिका-वाक्य

इति श्रीभविष्ये महापुराणे शतार्द्धसाहस्र्यां संहितायां ब्राह्मे पर्वणि स्त्रीधर्मकथनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

संस्करण

c7d3a4e615fb · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से