भविष्यपुराण
The Rite of Worshipping Brahma1.17.1-15
155 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.17.1-15
देवनागरी

॥ शतानीक उवाच ॥ ॥ ब्रूहि मे विस्त राद्ब्रह्मन्प्रतिपत्कृत्यमादरात् ॥ ब्रह्मपूजाविधानं च पूजने यच्च वै फलम्
॥ सुमंतुरुवाच ॥ ॥ शृणुष्वैकमना राजन्कथयाम्येष शांतिदम् ॥ पूर्वमेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे
स्वयंभूरभवद्देवः सुरज्येष्ठश्चतुर्मुखः ॥ ससर्ज लोकान्देवांश्च भूतानि विविधानि च
कायेन मनसा वाचा जंगमस्थावराणि च ॥ पिता यः सर्वदेवानां भूतानां च पितामहः
तस्मादेष सदा पूज्यो यतो लोकगुरुः परः ॥ सृजत्येष जगत्कृत्स्नं पाति संहरते तथा
रुद्रोऽस्य मनसो जातो विष्णुर्जातोऽस्य वक्षसः ॥ मुखेभ्यश्चतुरो वेदा वेदांगानि च कृत्स्नशः
देवाप्सरसगंधर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः ॥ पूजयंति सदा वीर विरिंचिं सुरनायकम्
सर्वो ब्रह्ममयो लोकः सर्वं ब्रह्मणि संस्थितम् ॥ तस्मात्समर्चयेद्ब्रह्मन्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
यो न पूजयते भक्त्या सुरज्येष्ठं सुरेश्वरम् ॥ न स नाकस्य राज्यस्य न च मोक्षस्य भाजनम्
यस्तु पूजयते भक्त्या विरिंचिं भुवनेश्वरम् ॥ स नाकराज्यमोक्षेषु क्षिप्रं भवति भाजनम्
तस्मात्सौम्यमना भूत्वा यावज्जीवं प्रतिज्ञया ॥ अर्चयित्वा सदा देवमापन्नोपि नरो नृप
वरं देहपरित्यागो वरं नरकसम्भवः ॥ न त्वेवापूज्य भुंजंति देवं वै पद्मसंभवम्
सदा पूजयते यस्तु वीर भक्त्या पितामहम् ॥ मनुष्यचर्मणा नद्धः स वेधा नात्र संशयः
न हि वेधोऽर्चनात्किंचित्पुण्यमभ्यधिकं भवेत् ॥ इति विज्ञाय यत्नेन पूजनी यः सदा विधिः
यो ब्रह्माणं द्वेष्टि मोहात्सर्वदेवनमस्कृतम् ॥ नरो नरकगामी स्यात्तस्य संभाषणादपि

लिप्यंतरण (IAST)

|| śatānīka uvāca || || brūhi me vista rādbrahmanpratipatkṛtyamādarāt || brahmapūjāvidhānaṃ ca pūjane yacca vai phalam
|| sumaṃturuvāca || || śṛṇuṣvaikamanā rājankathayāmyeṣa śāṃtidam || pūrvamekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṃgame
svayaṃbhūrabhavaddevaḥ surajyeṣṭhaścaturmukhaḥ || sasarja lokāndevāṃśca bhūtāni vividhāni ca
kāyena manasā vācā jaṃgamasthāvarāṇi ca || pitā yaḥ sarvadevānāṃ bhūtānāṃ ca pitāmahaḥ
tasmādeṣa sadā pūjyo yato lokaguruḥ paraḥ || sṛjatyeṣa jagatkṛtsnaṃ pāti saṃharate tathā
rudro'sya manaso jāto viṣṇurjāto'sya vakṣasaḥ || mukhebhyaścaturo vedā vedāṃgāni ca kṛtsnaśaḥ
devāpsarasagaṃdharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ || pūjayaṃti sadā vīra viriṃciṃ suranāyakam
sarvo brahmamayo lokaḥ sarvaṃ brahmaṇi saṃsthitam || tasmātsamarcayedbrahmanya icchecchreya ātmanaḥ
yo na pūjayate bhaktyā surajyeṣṭhaṃ sureśvaram || na sa nākasya rājyasya na ca mokṣasya bhājanam
yastu pūjayate bhaktyā viriṃciṃ bhuvaneśvaram || sa nākarājyamokṣeṣu kṣipraṃ bhavati bhājanam
tasmātsaumyamanā bhūtvā yāvajjīvaṃ pratijñayā || arcayitvā sadā devamāpannopi naro nṛpa
varaṃ dehaparityāgo varaṃ narakasambhavaḥ || na tvevāpūjya bhuṃjaṃti devaṃ vai padmasaṃbhavam
sadā pūjayate yastu vīra bhaktyā pitāmaham || manuṣyacarmaṇā naddhaḥ sa vedhā nātra saṃśayaḥ
na hi vedho'rcanātkiṃcitpuṇyamabhyadhikaṃ bhavet || iti vijñāya yatnena pūjanī yaḥ sadā vidhiḥ
yo brahmāṇaṃ dveṣṭi mohātsarvadevanamaskṛtam || naro narakagāmī syāttasya saṃbhāṣaṇādapi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पूर्वमेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमेpūrvamekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṃgame«прежде, в едином грозном океане, когда погибло движущееся и недвижное,; прежде вединомокеане грозном погибшем недвижноедвижное
स्वयंभूरभवद्देवः सुरज्येष्ठश्चतुर्मुखःsvayaṃbhūrabhavaddevaḥ surajyeṣṭhaścaturmukhaḥявился бог Самосущий, старший из богов, четвероликий; самосущий стал бог боговстарший четвероликий
रुद्रोऽस्य मनसो जातो विष्णुर्जातोऽस्य वक्षसःrudro'sya manaso jāto viṣṇurjāto'sya vakṣasaḥ«Рудра родился из его ума, Вишну родился из его груди,; Рудра его изума рождённый Вишну рождённый его изгруди
मुखेभ्यश्चतुरो वेदा वेदांगानि च कृत्स्नशःmukhebhyaścaturo vedā vedāṃgāni ca kṛtsnaśaḥиз уст — четыре Веды и веданги целиком; изуст четыре Веды веданги же целиком
सर्वो ब्रह्ममयो लोकः सर्वं ब्रह्मणि संस्थितम्sarvo brahmamayo lokaḥ sarvaṃ brahmaṇi saṃsthitam«весь мир состоит из Брахмы, всё утверждено в Брахме;; весь Брахмойсостоящий мир всё вБрахме утверждённое
तस्मात्समर्चयेद्ब्रह्मन्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनःtasmātsamarcayedbrahmanya icchecchreya ātmanaḥпотому да почитает Брахму тот, кто желает себе блага; потому пустьпочитает Брахму который пустьжелает благо себе
वरं देहपरित्यागो वरं नरकसम्भवःvaraṃ dehaparityāgo varaṃ narakasambhavaḥ«лучше оставить тело, лучше родиться в аду —; лучше телаоставление лучше адарождение
न त्वेवापूज्य भुंजंति देवं वै पद्मसंभवम्na tvevāpūjya bhuṃjaṃti devaṃ vai padmasaṃbhavamно не едят, не почтив бога, Рождённого в лотосе; не же непочтив едят бога лотосарождённого
मनुष्यचर्मणा नद्धः स वेधा नात्र संशयःmanuṣyacarmaṇā naddhaḥ sa vedhā nātra saṃśayaḥ«тот, обтянутый человеческой кожей, есть сам Творец — нет в том сомнения; человеческойкожей обтянутый тот Творец нет здесь сомнение
यो ब्रह्माणं द्वेष्टि मोहात्सर्वदेवनमस्कृतम्yo brahmāṇaṃ dveṣṭi mohātsarvadevanamaskṛtam«кто по ослеплению ненавидит Брахму, кому кланяются все боги,; который Брахму ненавидит ослеплением всембогамипоклонённого
नरो नरकगामी स्यात्तस्य संभाषणादपिnaro narakagāmī syāttasya saṃbhāṣaṇādapiтот человек пойдёт в ад — и даже от разговора с ним»; человек адидущий был бы его отразговора же
अनुवाद

«Шатаника сказал: „Поведай мне пространно, о брахман, с почтением, что делается в первый лунный день, и чин почитания Брахмы, и каков плод в почитании“. Суманту сказал: „Слушай единым умом, о царь; расскажу об этом, дарующем покой. Прежде, в едином грозном океане, когда погибло движущееся и недвижное, явился бог Самосущий, старший из богов, четвероликий. Он сотворил миры, и богов, и существа разного рода — телом, умом и речью, движущееся и недвижное. Он — отец всех богов и прародитель существ; потому он всегда достоин почитания, ибо он высший наставник мира. Он творит весь этот мир, хранит его и вбирает. Рудра родился из его ума, Вишну родился из его груди, из уст — четыре Веды и веданги целиком. Боги, апсары, гандхарвы с якшами, змеями и ракшасами всегда почитают, о доблестный, Виринчи, вождя богов. Весь мир состоит из Брахмы, всё утверждено в Брахме; потому да почитает Брахму тот, кто желает себе блага. Кто не почитает с верою старшего из богов, владыку богов, тот не сопричастен ни небесному царству, ни освобождению. А кто почитает с верою Виринчи, владыку миров, тот скоро становится сопричастен небесному царству и освобождению. Потому, став кротким умом, по обету на всю жизнь, почтив всегда бога, — даже и впавший в беду человек, о царь. Лучше оставить тело, лучше родиться в аду — но не едят, не почтив бога, Рождённого в лотосе. А кто всегда почитает с верою Прародителя, о доблестный, тот, обтянутый человеческой кожей, есть сам Творец — нет в том сомнения. Ибо нет заслуги превыше почитания Творца; это уразумев, со тщанием да будет всегда соблюдаем чин почитания. Кто по ослеплению ненавидит Брахму, кому кланяются все боги, тот человек пойдёт в ад — и даже от разговора с ним“».

संस्करण

53fa5bba0284 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:52 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से