भविष्यपुराण
The Rite of Worshipping the Lunar Mansions1.102.11-18
534 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.102.11-18
देवनागरी

ब्रह्मोवाच अग्नये प्रतिपद्दत्ता द्वितीया ब्रह्मणे तथा । तृतीया यक्षराजाय गणेशाय चतुर्थ्यपि
पञ्चमी नागराजाय कार्तिकेयाय षष्ठ्यपि । सप्तमी स्थापितात्मार्थं दत्ता रुद्राय चाष्टमी
दुर्गायै नवमी दत्ता यमाय दशमी स्वयम् । विश्वेभ्यश्चाथ देवेभ्यो दत्ता चैकादशी सदा
द्वादशी विष्णवे दत्ता मदनाय त्रयोदशी । चतुर्दशी शङ्कराय दत्ता सोमाय पूर्णिमा
पितॄणां भानुना दत्ता पुण्या पञ्चदशी सदा । तिथ्यः पञ्चदशैतास्तु सोमस्य परिकीर्तिताः
पीयते कृष्णपक्षे तु सुरैरेभिर्यथोदितैः । शुक्लपक्षे प्रपूर्यन्ते षोडश्या कलया सह
अक्षया सा सदैकैका तत्र साक्षात्स्थितो रविः । क्षयवृद्धिकरो ह्येवं तेनासौ तत्पतिः स्मृतः
ददाति गतिमक्षीणा ध्यानमात्रस्थितो रविः । अन्येपीष्टान्यथाकामान्प्रयच्छन्ति सुखेन वै

लिप्यंतरण (IAST)

brahmovāca agnaye pratipaddattā dvitīyā brahmaṇe tathā | tṛtīyā yakṣarājāya gaṇeśāya caturthyapi
pañcamī nāgarājāya kārtikeyāya ṣaṣṭhyapi | saptamī sthāpitātmārthaṃ dattā rudrāya cāṣṭamī
durgāyai navamī dattā yamāya daśamī svayam | viśvebhyaścātha devebhyo dattā caikādaśī sadā
dvādaśī viṣṇave dattā madanāya trayodaśī | caturdaśī śaṅkarāya dattā somāya pūrṇimā
pitṝṇāṃ bhānunā dattā puṇyā pañcadaśī sadā | tithyaḥ pañcadaśaitāstu somasya parikīrtitāḥ
pīyate kṛṣṇapakṣe tu surairebhiryathoditaiḥ | śuklapakṣe prapūryante ṣoḍaśyā kalayā saha
akṣayā sā sadaikaikā tatra sākṣātsthito raviḥ | kṣayavṛddhikaro hyevaṃ tenāsau tatpatiḥ smṛtaḥ
dadāti gatimakṣīṇā dhyānamātrasthito raviḥ | anyepīṣṭānyathākāmānprayacchanti sukhena vai

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अग्नये प्रतिपद्दत्ता द्वितीया ब्रह्मणे तथाagnaye pratipaddattā dvitīyā brahmaṇe tathā«первый день дан Агни, второй — Брахме; Агни первыйдень данный второй Брахме также
सप्तमी स्थापितात्मार्थं दत्ता रुद्राय चाष्टमीsaptamī sthāpitātmārthaṃ dattā rudrāya cāṣṭamī«седьмой оставлен для себя, а восьмой дан Рудре; седьмой оставленный себяради данный Рудре восьмой
पितॄणां भानुना दत्ता पुण्या पञ्चदशी सदाpitṝṇāṃ bhānunā dattā puṇyā pañcadaśī sadā«святой пятнадцатый всегда отдан Солнцем отцам; отцов Солнцем данный святой пятнадцатый всегда
पीयते कृष्णपक्षे तु सुरैरेभिर्यथोदितैःpīyate kṛṣṇapakṣe tu surairebhiryathoditaiḥ«в тёмную половину [луна] испивается этими богами, как сказано,; испивается втёмнуюполовину богамиэтими каксказано
शुक्लपक्षे प्रपूर्यन्ते षोडश्या कलया सहśuklapakṣe prapūryante ṣoḍaśyā kalayā sahaа в светлую они наполняются вместе с шестнадцатою долею; всветлуюполовину наполняются шестнадцатой долей вместе
क्षयवृद्धिकरो ह्येवं तेनासौ तत्पतिः स्मृतःkṣayavṛddhikaro hyevaṃ tenāsau tatpatiḥ smṛtaḥ«ибо он — творящий убыль и прирост, потому он и помнится их владыкою; убыльприростворящий ведь так потому он ихвладыка помнимый
अनुवाद

«Вишну сказал: „Какой день кому дан Солнцем, великим духом, — чтобы, почтённое в свой день, оно непременно рождалось своими мантрами?“ Брахма сказал: „Первый день дан Агни, второй — Брахме, третий — царю якшей, четвёртый — Ганеше; пятый — царю нагов, шестой — Карттикее; седьмой оставлен для себя, а восьмой дан Рудре; девятый дан Дурге, десятый — самому Яме; одиннадцатый всегда дан Всебогам; двенадцатый дан Вишну, тринадцатый — Мадане; четырнадцатый дан Шанкаре, полнолуние — Соме; святой пятнадцатый всегда отдан Солнцем отцам. Эти пятнадцать лунных дней возглашены как Сомины: в тёмную половину луна испивается этими богами, как сказано, а в светлую они наполняются вместе с шестнадцатою долею. Та одна доля всегда неубывающа: там воочию пребывает Солнце. Ибо он — творящий убыль и прирост, потому он и помнится их владыкою“».

संस्करण

7c5ee90e94e4 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 12:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से