भविष्यपुराण
The Greatness of Plastering and Bathing1.117.48-59
599 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.117.48-59
देवनागरी

शूद्रोच्छिष्टं प्रयत्नेन सदा त्याज्यं हि भोजकैः । येऽश्नन्ति भोजका नित्यं शूद्रान्नं शूद्रवेश्मनि
ते वै पूजाफलं चात्र कथं प्राप्स्यन्ति खेचर । गत्वा गृहं तु शूद्रस्य न भोक्तव्यं कदाचन
गृहागतं च शूद्रान्नं तच्च त्याज्यं तथैव च । आध्मातव्योम्बुजो नित्यं भोजकेनाग्रतो मम
सकृत्प्रवादिते शंखे मम प्रीतिर्हि जायते । षण्मासान्नात्र सन्देहः पुराणश्रवणं तथा
तस्माच्छंखः सदा वाद्यो भोजकेन प्रयत्नतः । तस्येयं परमा वृत्तिर्नैवेद्यं यन्मदीयकम्
नाभोज्यं भुञ्जते यस्मात्तेनैते भोजका मताः । मगं ध्यायन्ति ते यस्मात्तेन ते मगधाः स्मृताः
भोजयन्ति च मां नित्यं तेन ते भोजका स्मृताः । अभ्यङ्गं च प्रयत्नेन प्रायं शुद्धिकरं परम्
अभ्यङ्गहीनो ह्यशुचिर्भोजकः स्यान्न संशयः । यस्तु मां पूजयेद्वीर अभ्यङ्गेन विना खग
न तस्य सन्ततिः स्याद्वै न चाहं प्रीतिमान्भवे१ । मुण्डनं शिरसा कार्यं शिखा धार्या प्रयत्नतः
नक्तं चादित्यदिवसे तथा षष्ठ्यां प्रवर्तयेत् । सप्तम्यामुपवासस्तु मम संक्रमणे तथा
कर्तव्यो भोजकेनैव मत्प्रीत्यै गरुडाग्रज । त्रिकालं चापि गायत्रीं जपेद्वाचा पुरो मम
मुखमावृत्य यत्नेन पूजनीयोऽहमादरात् । मौनं चास्य प्रयत्नेन त्यक्त्वा क्रोधं च दूरतः

लिप्यंतरण (IAST)

śūdrocchiṣṭaṃ prayatnena sadā tyājyaṃ hi bhojakaiḥ | ye'śnanti bhojakā nityaṃ śūdrānnaṃ śūdraveśmani
te vai pūjāphalaṃ cātra kathaṃ prāpsyanti khecara | gatvā gṛhaṃ tu śūdrasya na bhoktavyaṃ kadācana
gṛhāgataṃ ca śūdrānnaṃ tacca tyājyaṃ tathaiva ca | ādhmātavyombujo nityaṃ bhojakenāgrato mama
sakṛtpravādite śaṃkhe mama prītirhi jāyate | ṣaṇmāsānnātra sandehaḥ purāṇaśravaṇaṃ tathā
tasmācchaṃkhaḥ sadā vādyo bhojakena prayatnataḥ | tasyeyaṃ paramā vṛttirnaivedyaṃ yanmadīyakam
nābhojyaṃ bhuñjate yasmāttenaite bhojakā matāḥ | magaṃ dhyāyanti te yasmāttena te magadhāḥ smṛtāḥ
bhojayanti ca māṃ nityaṃ tena te bhojakā smṛtāḥ | abhyaṅgaṃ ca prayatnena prāyaṃ śuddhikaraṃ param
abhyaṅgahīno hyaśucirbhojakaḥ syānna saṃśayaḥ | yastu māṃ pūjayedvīra abhyaṅgena vinā khaga
na tasya santatiḥ syādvai na cāhaṃ prītimānbhave1 | muṇḍanaṃ śirasā kāryaṃ śikhā dhāryā prayatnataḥ
naktaṃ cādityadivase tathā ṣaṣṭhyāṃ pravartayet | saptamyāmupavāsastu mama saṃkramaṇe tathā
kartavyo bhojakenaiva matprītyai garuḍāgraja | trikālaṃ cāpi gāyatrīṃ japedvācā puro mama
mukhamāvṛtya yatnena pūjanīyo'hamādarāt | maunaṃ cāsya prayatnena tyaktvā krodhaṃ ca dūrataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शूद्रोच्छिष्टं प्रयत्नेन सदा त्याज्यं हि भोजकैःśūdrocchiṣṭaṃ prayatnena sadā tyājyaṃ hi bhojakaiḥ«объедки шудры должны быть тщательно и всегда оставляемы бходжаками; шудрыобъедки тщательно всегда оставляемые бходжаками
सकृत्प्रवादिते शंखे मम प्रीतिर्हि जायतेsakṛtpravādite śaṃkhe mama prītirhi jāyate«от единожды протрубленной раковины рождается моя радость; единождыпротрублённой раковине моя радость рождается
षण्मासान्नात्र सन्देहः पुराणश्रवणं तथाṣaṇmāsānnātra sandehaḥ purāṇaśravaṇaṃ tathā[как] от шести месяцев — сомнения здесь нет — и так же от слушания пураны; отшестимесяцев не здесь сомнение пураныслушание также
नाभोज्यं भुञ्जते यस्मात्तेनैते भोजका मताःnābhojyaṃ bhuñjate yasmāttenaite bhojakā matāḥ«оттого что не едят неядомого, они и считаются бходжаками; неядомое не едят оттого тем эти бходжаки считаемые
मगं ध्यायन्ति ते यस्मात्तेन ते मगधाः स्मृताःmagaṃ dhyāyanti te yasmāttena te magadhāḥ smṛtāḥ«оттого что чтут **мага**, они и помнятся магадхами; мага чтут они оттого тем те магадхи помнимые
मुखमावृत्य यत्नेन पूजनीयोऽहमादरात्mukhamāvṛtya yatnena pūjanīyo'hamādarāt«**закрыв уста** с усердием, должно почитать меня с почтением; устазакрыв усердием почитаемый я спочтением
अनुवाद

«„Объедки шудры должны быть тщательно и всегда оставляемы бходжаками. Те бходжаки, что всегда едят снедь шудры в жилище шудры, — как обретут они здесь плод почитания, о ходящий в небе? Придя в дом шудры, никогда не должно есть; и снедь шудры, в дом пришедшую, так же должно оставить. Раковина должна быть возглашаема бходжакою всегда предо мною: от единожды протрубленной раковины рождается моя радость — как от шести месяцев, сомнения здесь нет, — и так же от слушания пураны. Потому раковина должна быть трубима бходжакою всегда с усердием. И вот высшее его прокормление: поднесённая снедь, что моя. Оттого что не едят неядомого, они и считаются бходжаками; оттого что чтут мага, они и помнятся магадхами; и кормят они меня всегда — оттого и помнятся бходжаками. И умащение с усердием — почти что высшее очищение: бходжака, лишённый умащения, нечист, сомнения нет. А кто почтит меня без умащения, о герой, — не будет у того потомства, и я не буду доволен. Бритьё головы должно творить, а шикху хранить с усердием. Ночную [трапезу] в день Адитьи и в шестой да устрояет; пост же в седьмой и при моём переходе должен быть творим бходжакою ради моей радости, о старший брат Гаруды. И трижды в сутки да шепчет он гаятри вслух предо мною. Закрыв уста с усердием, должно почитать меня с почтением; и молчание его — с усердием, отбросив гнев далеко“».

संस्करण

e6b4b4d7527f · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 1:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से