भविष्यपुराण
Sun-Worship and Who May Be Fed1.210.43-48
1146 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.210.43-48
देवनागरी

सूचनं कथनं प्रोक्तं सर्वशास्त्रेषु भारत ॥ सूचयेद्यस्तु ऋक्षाणि स वै नक्षत्रसूचकः
॥ शतानीक उवाच ॥ ॥ अहो बत महत्कष्टं भवतो यद्द्विजान्प्रति ॥ वेदांगं ज्योतिःशास्त्रं तु षष्ठं प्रोक्तं मनीषिभिः
षडंगो न भवेत्तेन रहितेन द्विजेन च ॥ अभोज्ये पठनात्तस्य यद्वत्स्याद्ब्राह्मणो द्विज
भोज्योऽखण्डं ययौ विप्रोऽनर्थकेन त्वनर्थकम् ॥ विमृश्य कथ्यतां विप्र अत्र मे संशयो महान्
॥ सुमंतुरुवाच ॥ ॥ साधु पृष्टोस्मि भवता श्रूयतामत्र निर्णयः ॥ यस्य जीव्यमिदं ज्ञेयमंगं विप्रस्य वै भवेत्
सांवत्सरेण ज्योतिषा ज्ञाननक्षत्रसूचकः ॥ न स भोज्यो भवेद्राजन्यस्येयं जीविका भवेत्

लिप्यंतरण (IAST)

sūcanaṃ kathanaṃ proktaṃ sarvaśāstreṣu bhārata || sūcayedyastu ṛkṣāṇi sa vai nakṣatrasūcakaḥ
|| śatānīka uvāca || || aho bata mahatkaṣṭaṃ bhavato yaddvijānprati || vedāṃgaṃ jyotiḥśāstraṃ tu ṣaṣṭhaṃ proktaṃ manīṣibhiḥ
ṣaḍaṃgo na bhavettena rahitena dvijena ca || abhojye paṭhanāttasya yadvatsyādbrāhmaṇo dvija
bhojyo'khaṇḍaṃ yayau vipro'narthakena tvanarthakam || vimṛśya kathyatāṃ vipra atra me saṃśayo mahān
|| sumaṃturuvāca || || sādhu pṛṣṭosmi bhavatā śrūyatāmatra nirṇayaḥ || yasya jīvyamidaṃ jñeyamaṃgaṃ viprasya vai bhavet
sāṃvatsareṇa jyotiṣā jñānanakṣatrasūcakaḥ || na sa bhojyo bhavedrājanyasyeyaṃ jīvikā bhavet

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सूचयेद्यस्तु ऋक्षाणि स वै नक्षत्रसूचकःsūcayedyastu ṛkṣāṇi sa vai nakṣatrasūcakaḥ**кто указует созвездия, тот и есть звездоуказатель**; указует который созвездия тот же звездоуказатель
अहो बत महत्कष्टं भवतो यद्द्विजान्प्रतिaho bata mahatkaṣṭaṃ bhavato yaddvijānprati**увы, велика твоя суровость к дваждырождённым**; увы великаясуровость твоя которая дваждырождённымк
वेदांगं ज्योतिःशास्त्रं तु षष्ठं प्रोक्तं मनीषिभिःvedāṃgaṃ jyotiḥśāstraṃ tu ṣaṣṭhaṃ proktaṃ manīṣibhiḥ**звёздная наука есть член Веды, шестым речённая мудрыми**; Ведычлен звёзднаянаука шестое речённое мудрыми
षडंगो न भवेत्तेन रहितेन द्विजेन चṣaḍaṃgo na bhavettena rahitena dvijena ca**шестичленным не будет дваждырождённый, ею лишённый**; шестичленный не будет тем лишённым дваждырождённым
साधु पृष्टोस्मि भवता श्रूयतामत्र निर्णयःsādhu pṛṣṭosmi bhavatā śrūyatāmatra nirṇayaḥ**добро вопрошён я тобою; да будет выслушано здесь решение**; добро вопрошённый я тобой дабудетвыслушано здесь решение
न स भोज्यो भवेद्राजन्यस्येयं जीविका भवेत्na sa bhojyo bhavedrājanyasyeyaṃ jīvikā bhavet**не кормим тот, о царь, у кого сие есть пропитание**; не он кормимый будет царь укого это пропитание бывает
अनुवाद

«„Указание — то же, что и сказывание, речено во всех шастрах, о Бхарата; кто указует созвездия, тот и есть звездоуказатель“. Шатаника сказал: „Увы, велика твоя суровость к дваждырождённым! Звёздная наука есть член Веды, шестым речённая мудрыми; шестичленным не будет дваждырождённый, ею лишённый. Если за чтение её он делается некормимым, то каков же будет брахман, о дваждырождённый? Брахман, целиком годный, от бесполезного делается негодным. Рассуди и скажи, о брахман: велико здесь моё сомнение“. Суманту сказал: „Добро вопрошён я тобою; да будет выслушано здесь решение. У кого сие есть кормление, тому оно и знаемо как член брахмана: звездоуказатель, знающий по годовому счёту звёздному, — не кормим тот, о царь, у кого сие есть пропитание“».

संस्करण

be22234cdfed · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 11:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से