भविष्यपुराण
The Origin of the Cosmic Egg4.2.13-18
1681 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 4.2.13-18
देवनागरी

महदादिविशेषान्तं सवैरूप्यं सलक्षणम् ॥ पञ्चप्रमाणं षट्कक्षं पुरुषाधिष्ठितं जगत्
अव्यक्ताज्जायते बुद्धिर्महानिति च सा स्मृता ॥ अहंकारस्तु महतस्त्रिगुणः स च पठ्यते
तन्मात्राणि च पञ्चाहुरहङ्काराच्च सात्त्विकात् ॥ जातानि तेभ्यो भूतानि भूतेभ्यः सचराचरम्
जलमूर्तिमये विष्णौ नष्टे स्थावरजंगमे ॥ भूतात्मकमभूदण्डं महत्तदुदकेशयम्
सृष्ट्यां शक्त्या च निर्भिन्नं तदण्डमभवद्द्विधा ॥ भूकपालमथैकं तद्द्वि तीयमभवन्नभः
उल्बं तस्याभवन्मेरुर्जरायुः पर्वताः स्मृताः ॥ नद्यो धमन्यः सञ्जाताः क्लेदः सर्वत्रगं पयः

लिप्यंतरण (IAST)

mahadādiviśeṣāntaṃ savairūpyaṃ salakṣaṇam || pañcapramāṇaṃ ṣaṭkakṣaṃ puruṣādhiṣṭhitaṃ jagat
avyaktājjāyate buddhirmahāniti ca sā smṛtā || ahaṃkārastu mahatastriguṇaḥ sa ca paṭhyate
tanmātrāṇi ca pañcāhurahaṅkārācca sāttvikāt || jātāni tebhyo bhūtāni bhūtebhyaḥ sacarācaram
jalamūrtimaye viṣṇau naṣṭe sthāvarajaṃgame || bhūtātmakamabhūdaṇḍaṃ mahattadudakeśayam
sṛṣṭyāṃ śaktyā ca nirbhinnaṃ tadaṇḍamabhavaddvidhā || bhūkapālamathaikaṃ taddvi tīyamabhavannabhaḥ
ulbaṃ tasyābhavanmerurjarāyuḥ parvatāḥ smṛtāḥ || nadyo dhamanyaḥ sañjātāḥ kledaḥ sarvatragaṃ payaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पञ्चप्रमाणं षट्कक्षं पुरुषाधिष्ठितं जगत्pañcapramāṇaṃ ṣaṭkakṣaṃ puruṣādhiṣṭhitaṃ jagat**мир о пяти мерилах, о шести оградах, возглавляемый пурушей**; пятимерильный шестиоградный пурушейвозглавляемый мир
अव्यक्ताज्जायते बुद्धिर्महानिति च सा स्मृताavyaktājjāyate buddhirmahāniti ca sā smṛtā**из непроявленного рождается буддхи, и она зовётся махат**; изнепроявленного рождается буддхи махат оназовётся
तन्मात्राणि च पञ्चाहुरहङ्काराच्च सात्त्विकात्tanmātrāṇi ca pañcāhurahaṅkārācca sāttvikāt**и пять танматр называют — из саттвической ахамкары**; пятьтанматр называют изсаттвическойахамкары
जलमूर्तिमये विष्णौ नष्टे स्थावरजंगमेjalamūrtimaye viṣṇau naṣṭe sthāvarajaṃgame**когда в водообразном Вишну погибло недвижное и движное**; вводообразномВишну погибло недвижноеидвижное
सृष्ट्यां शक्त्या च निर्भिन्नं तदण्डमभवद्द्विधाsṛṣṭyāṃ śaktyā ca nirbhinnaṃ tadaṇḍamabhavaddvidhā**при творении, силою рассечённое, то яйцо стало двояким**; притворении силоюрассечённое тояйцо сталодвояким
उल्बं तस्याभवन्मेरुर्जरायुः पर्वताः स्मृताःulbaṃ tasyābhavanmerurjarāyuḥ parvatāḥ smṛtāḥ**его плодный покров стал Меру, а послед — горами**; егоплодныйпокров сталМеру послед горами
अनुवाद

«„От махата и до особенного, с разнообразием и с признаками, мир о пяти мерилах, о шести оградах, возглавляемый пурушей. Из непроявленного рождается буддхи, и она зовётся махат; ахамкара же — от махата, и читается она о трёх качествах. И пять танматр называют — из саттвической ахамкары; от них родились первоначала, от первоначал — движущееся и неподвижное. Когда в водообразном Вишну погибло недвижное и движное, стало яйцо, состоящее из первоначал, — великое, покоящееся на водах. При творении, силою рассечённое, то яйцо стало двояким: одно — земная скорлупа, а второе стало небом. Его плодный покров стал Меру, а послед — горами; реки стали жилами, а влага — водою, всюду идущей“».

संस्करण

989127b39958 · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से