गरुड़ पुराण
On Eye Salves and Other Remedies1.177.12-22
691 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 1.177.12-22
देवनागरी

ओं दद्रु सर क्रों ह्रीं ठः ठः दद्रु सर ह्रीं ह्रीं ओं उं ऊ सर क्रीं क्रीं ठः ठः । आद्या हि वशामायान्ति मन्त्रेणानेन चाञ्जनात्
बिल्वकनीलिकामूलं पिष्टमभ्यञ्जनेन च । अनेनाञ्जितमात्रेण नश्यन्ति तिमिराणि हि
कटुकं (पिप्पली) तगरं चैव हरिद्रामलकं वचा । खदिरपिष्टवात्तश्च अञ्जनान्नेत्ररोगनुत्
नीरपूर्णमुखो धौति बृहन्मानेन यो ऽक्षिणी । प्रभाते नेत्ररोगैश्च नित्यं सर्वैः प्रमुच्यते
शुक्लैरण्डस्य मूलेन पत्रेणापि प्रसाधितम् । छगदग्धसेकमौष्ण्याच्चक्षुषोर्वातशलनत्
चन्दनं सैन्धवं वृद्धपालाशश्च हरीतकी । पटलं कुसुमं नीली च (व) क्रिकां हरते ऽञ्जनम्
गुञ्जामूलं छागमूत्रे घृष्टं तिमिरनुच्च तत् रौप्यताम्रसुवर्णानां हस्तघृष्टशलाकया
घृष्टमुद्वर्तनं रुद्र कामलाव्याधिनाशनम् । घोषाफलमपाघ्रातं पीतकामलनाशनम्
दूर्वादाडिमपुष्पं तु अलक्तकहरीतकी । नासार्शवातरक्तनुन्नस्याद्वै स्वरसेन हि
आपिष्ट्वा जाङ्गली मू (तू) लं तद्रसेन वृषध्वज । नस्यादाराद्विनश्येत नाशार्शो नीललोहित
गव्यं घृतं सर्जरसं रुद्र धन्याकसैन्धवम् । धुत्तूरकं गैरिकं च एतैः साधितसिक्थकम्

लिप्यंतरण (IAST)

oṃ dadru sara kroṃ hrīṃ ṭhaḥ ṭhaḥ dadru sara hrīṃ hrīṃ oṃ uṃ ū sara krīṃ krīṃ ṭhaḥ ṭhaḥ / ādyā hi vaśāmāyānti mantreṇānena cāñjanāt
bilvakanīlikāmūlaṃ piṣṭamabhyañjanena ca / anenāñjitamātreṇa naśyanti timirāṇi hi
kaṭukaṃ (pippalī) tagaraṃ caiva haridrāmalakaṃ vacā / khadirapiṣṭavāttaśca añjanānnetraroganut
nīrapūrṇamukho dhauti bṛhanmānena yo 'kṣiṇī / prabhāte netrarogaiśca nityaṃ sarvaiḥ pramucyate
śuklairaṇḍasya mūlena patreṇāpi prasādhitam / chagadagdhasekamauṣṇyāccakṣuṣorvātaśalanat
candanaṃ saindhavaṃ vṛddhapālāśaśca harītakī / paṭalaṃ kusumaṃ nīlī ca (va) krikāṃ harate 'ñjanam
guñjāmūlaṃ chāgamūtre ghṛṣṭaṃ timiranucca tat raupyatāmrasuvarṇānāṃ hastaghṛṣṭaśalākayā
ghṛṣṭamudvartanaṃ rudra kāmalāvyādhināśanam / ghoṣāphalamapāghrātaṃ pītakāmalanāśanam
dūrvādāḍimapuṣpaṃ tu alaktakaharītakī / nāsārśavātaraktanunnasyādvai svarasena hi
āpiṣṭvā jāṅgalī mū (tū) laṃ tadrasena vṛṣadhvaja / nasyādārādvinaśyeta nāśārśo nīlalohita
gavyaṃ ghṛtaṃ sarjarasaṃ rudra dhanyākasaindhavam / dhuttūrakaṃ gairikaṃ ca etaiḥ sādhitasikthakam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ओंoṃом
दद्रुdadruдадру
सरsaraуходи
ह्रींhrīṃхрим
ठःṭhaḥтхах
क्रींkrīṃкрим
आद्याādyāпрежде всего
वशाम्vaśāmво власть
आयान्तिāyāntiприходят
मन्त्रेणानेनmantreṇānenaэтой мантрой
चाञ्जनात्cāñjanātи от смазывания
बिल्वकbilvakaбильваки
नीलिकाnīlikāнилики
मूलंmūlaṃкорень
पिष्टम्piṣṭamрастёртый
अभ्यञ्जनेनabhyañjanenaумащением
अनेनाञ्जितanenāñjitaэтим смазанного
मात्रेणmātreṇaодним
नश्यन्तिnaśyantiгибнут
तिमिराणिtimirāṇiпотемнения
कटुकंkaṭukaṃкатука
तगरंtagaraṃтагара
हरिद्राharidrāкуркума
मलकंmalakaṃамалаки
वचाvacāвачча
खदिरपिष्टkhadirapiṣṭaрастёртая кхадира
वात्तश्vāttaśвзятая
अञ्जनान्añjanānот смазывания
नेत्ररोगनुत्netraroganutглазной недуг гонящее
नीरपूर्णमुखोnīrapūrṇamukhoс полным воды ртом
धौतिdhautiомывает
बृहन्मानेनbṛhanmānenaбольшой мерой
योyoкто
क्षिणीkṣiṇīглаза
प्रभातेprabhāteна рассвете
नेत्ररोगैश्netrarogaiśот глазных недугов
नित्यंnityaṃвсегда
सर्वैःsarvaiḥвсех
प्रमुच्यतेpramucyateосвобождается
शुक्लैरण्डस्यśuklairaṇḍasyaбелой клещевины
मूलेनmūlenaкорнем
पत्रेणापिpatreṇāpiи листом
प्रसाधितम्prasādhitamприготовленное
छगchagaкозьим
दग्धdagdhaжжёным
सेकम्sekamорошение
औष्ण्याच्auṣṇyācот теплоты
चक्षुषोर्cakṣuṣorглаз
वातशलनत्vātaśalanatветряную боль гонящее
चन्दनंcandanaṃсандал
वृद्धपालाशश्vṛddhapālāśaśстарая палаша
हरीतकीharītakīхаритаки
पटलंpaṭalaṃпатала
कुसुमंkusumaṃбельмо
नीलीnīlīнили
क्रिकांkrikāṃкрику
हरतेharateуносит
ञ्जनम्ñjanamсмазывание
गुञ्जामूलंguñjāmūlaṃкорень гунджи
छागमूत्रेchāgamūtreв козьей моче
घृष्टंghṛṣṭaṃрастёртый
तिमिरनुच्timiranucпотемнение гонящий
रौप्यraupyaсеребра
ताम्रtāmraмеди
सुवर्णानांsuvarṇānāṃзолота
हस्तघृष्टhastaghṛṣṭaрукою растёртым
शलाकयाśalākayāпрутиком
घृष्टम्ghṛṣṭamрастёртое
उद्वर्तनंudvartanaṃрастирание
रुद्रrudraРудра
कामलाव्याधिनाशनम्kāmalāvyādhināśanamжелтуху губящее
घोषाफलम्ghoṣāphalamплод гхоши
अपाघ्रातंapāghrātaṃпонюханный
पीतकामलनाशनम्pītakāmalanāśanamжёлтую желтуху губящий
दूर्वाdūrvāдурва
दाडिमपुष्पंdāḍimapuṣpaṃцветок граната
अलक्तकalaktakaалактака
नासार्शnāsārśaполипы носа
वातरक्तनुन्vātaraktanunнедуг ветра и крови гонящее
नस्याद्nasyādот вливания в нос
स्वरसेनsvarasenaсоком
आपिष्ट्वाāpiṣṭvāрастерев
जाङ्गलीjāṅgalīджангали
लंlaṃкорень
तद्रसेनtadrasenaсоком его
वृषध्वजvṛṣadhvajaо Знаменосец быка
आराद्ārādвскоре
विनश्येतvinaśyetaгибнут
नीललोहितnīlalohitaо Сине-красный
गव्यंgavyaṃкоровье
घृतंghṛtaṃтоплёное масло
सर्जरसंsarjarasaṃсмола сарджи
धन्याकdhanyākaкориандр
धुत्तूरकंdhuttūrakaṃдурман
गैरिकंgairikaṃохра
एतैःetaiḥэтими
साधितसिक्थकम्sādhitasikthakamприготовленный воск
अनुवाद

«Ом, дадру, уходи, кром, хрим, тхах, тхах; дадру, уходи, хрим, хрим, ом, ум, у, уходи, крим, крим, тхах, тхах» — этой мантрой и смазыванием прежде всего приходят они во власть. Корень бильваки и нилики, растёртый, — умащением; от одного смазывания им гибнут потемнения. Катука, тагара, куркума, амалаки, вачча и растёртая кхадира — от смазывания ими уходит глазной недуг. Кто с полным воды ртом омывает глаза большой мерою на рассвете, тот всегда освобождается от всех глазных недугов. Приготовленное корнем и листом белой клещевины, орошение жжёным козьим, от теплоты гонит ветряную боль в глазах. Сандал, каменная соль, старая палаша, харитаки, патала, бельмо и нили — смазывание это уносит крику. Корень гунджи, растёртый в козьей моче, гонит потемнение; и растирание серебра, меди и золота прутиком, растёртым в руке, губит желтуху, о Рудра. Плод гхоши, понюханный, губит жёлтую желтуху. Дурва, цветок граната, алактака и харитаки соком своим при вливании в нос гонят полипы носа и недуг ветра и крови. Растерев корень джангали, соком его при вливании в нос вскоре гибнут полипы носа, о Знаменосец быка, о Сине-красный. Коровье топлёное масло, смола сарджи, кориандр, каменная соль, дурман и охра — воск, приготовленный с ними…

संस्करण

f8f523a27d5d · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 6:25:55 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से