Śrī-Sūta
सूत उवाच । एवमुत्साहितः पक्षी स्वरूपं निरयस्य तु । पप्रच्छनरकाण्येवं श्रुत्वा चोत्कूलितान्तरः
गरुड उवाच । नरकाणां स्वरूपं मे वद येषु विकर्मिणः । पात्यन्ते दुः खभूयिष्ठास्तेषां भेदांश्च कीर्तय
श्रीभगवानुवाच । नरकाणां सहस्राणि वर्तन्ते ह्यरुणानुज । शक्यं विस्तरतो नैव वक्तुं प्राधान्यतो ब्रुवे
रौरवं नाम नरकं मुख्यं तद्वैनिबोध मे । रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृती नरः
योजनानां सहस्रे द्वे रौरवो हि प्रमाणतः । जानुमात्रप्रमाणं तु तत्र गर्तं सुदुस्तरम्
तत्राङ्गारचयौघेन कृतं तद्धरणीसमम् । तत्राग्निना सुतीव्रेण तापिताङ्गारभूमिना
तन्मध्ये पापकर्माणं विमुञ्चन्ति यमानुगाः । स दह्यमानस्तीव्रेण वह्निना परिधावति
पदेपदे च पादो ऽस्य स्फुट्यते शीर्यते पुनः । अहोरात्रेणोद्धरणं पादन्यासेन गच्छति
एवं सहस्रं विस्तीर्णं योजनानां विमुच्यते । ततो ऽन्यत्पापशुद्ध्यर्थं तादृङ्निरयमृच्छति
रौरवस्ते समाख्यातः प्रथमो नरको मया । महारौरवसंज्ञं तु शृणुष्व नरकं खग
योजनानां सहस्राणि सन्ति पञ्च समन्ततः । तत्र ताम्रमयी भूमिरधस्तस्या हुताशनः
तया तपन्त्या सा सर्वा प्रोद्यद्विद्युत्समप्रभा । विभाव्यते महारौद्रा पापिनां दर्शनादिषु
तस्यां बद्धकराभ्यां च पद्भ्यां चैव यमानुगैः । मुच्यते पापकृन्मध्ये लुण्ठमानः स गच्छति
sūta uvāca / evamutsāhitaḥ pakṣī svarūpaṃ nirayasya tu / papracchanarakāṇyevaṃ śrutvā cotkūlitāntaraḥ
garuḍa uvāca / narakāṇāṃ svarūpaṃ me vada yeṣu vikarmiṇaḥ / pātyante duḥ khabhūyiṣṭhāsteṣāṃ bhedāṃśca kīrtaya
śrībhagavānuvāca / narakāṇāṃ sahasrāṇi vartante hyaruṇānuja / śakyaṃ vistarato naiva vaktuṃ prādhānyato bruve
rauravaṃ nāma narakaṃ mukhyaṃ tadvainibodha me / raurave kūṭasākṣī tu yāti yaścānṛtī naraḥ
yojanānāṃ sahasre dve rauravo hi pramāṇataḥ / jānumātrapramāṇaṃ tu tatra gartaṃ sudustaram
tatrāṅgāracayaughena kṛtaṃ taddharaṇīsamam / tatrāgninā sutīvreṇa tāpitāṅgārabhūminā
tanmadhye pāpakarmāṇaṃ vimuñcanti yamānugāḥ / sa dahyamānastīvreṇa vahninā paridhāvati
padepade ca pādo 'sya sphuṭyate śīryate punaḥ / ahorātreṇoddharaṇaṃ pādanyāsena gacchati
evaṃ sahasraṃ vistīrṇaṃ yojanānāṃ vimucyate / tato 'nyatpāpaśuddhyarthaṃ tādṛṅnirayamṛcchati
rauravaste samākhyātaḥ prathamo narako mayā / mahārauravasaṃjñaṃ tu śṛṇuṣva narakaṃ khaga
yojanānāṃ sahasrāṇi santi pañca samantataḥ / tatra tāmramayī bhūmiradhastasyā hutāśanaḥ
tayā tapantyā sā sarvā prodyadvidyutsamaprabhā / vibhāvyate mahāraudrā pāpināṃ darśanādiṣu
tasyāṃ baddhakarābhyāṃ ca padbhyāṃ caiva yamānugaiḥ / mucyate pāpakṛnmadhye luṇṭhamānaḥ sa gacchati
Сута сказал: так ободрённый, птица спросил об образе ада — об адах, услышав о них со взволнованным сердцем. Гаруда сказал: изреки мне об образе адов, в которые низвергаются творящие дурное, полные страдания, и возвести их различия. Шри Бхагаван сказал: тысячи адов существуют, о младший брат Аруны; изречь их подробно невозможно, потому изрекаю по главному. Ад по имени Раурава — главный; о нём уразумей. В Раураву идёт лжесвидетель и человек лживый. Раурава по мере — две тысячи йоджан; там яма величиною по колено, весьма непроходимая, сделанная грудами углей вровень с той землёю; там весьма жгучий огонь под раскалённой углевой землёю. Посреди неё слуги Ямы отпускают творящего грех, и он, сжигаемый жгучим огнём, мечется. На каждом шагу стопа его лопается и снова разрушается: за день и ночь одним шагом проходит он подъём. Так, простёртую на тысячу йоджан, проходит он и освобождается; затем ради очищения от греха обретает он иной такой же ад. Раурава поведан тебе мною как первый ад. Слушай же, о птица, об аде, именуемом Махараурава. Кругом он в пять тысяч йоджан; земля там медная, а под нею огонь. Раскаляемая им, вся она видится сияющей, как вспыхнувшая молния, и весьма грозной при виде её грешниками. На неё, со связанными руками и ногами, отпускается слугами Ямы творящий грех, и он катается посреди неё.
92e3d94bfaf9 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 10:36:07 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Кришна сразу оговаривает, что адов тысячи и все перечислить нельзя. Изложение объявлено выборкой, а не полным списком, — как и в главах о размерах.
Мучение расчислено: за день и ночь один шаг, а идти тысячу йоджан. Ужас передан не силою слова, а арифметикой.
За каждым адом назван проступок: первым — лжесвидетельство. Наказание привязано к делу, а не к человеку.