गरुड़ पुराण
The Year's Rites and the Road to Yama's World2.5.1-13
948 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.5.1-13

Śrī-Kṛṣṇa

देवनागरी

श्रीकृष्ण उवाच । एवं दग्ध्वा नरं प्रेतं स्नात्वा कृत्वा तिलोदकम् । अग्रतः स्त्रीजनो गच्छेद्व्रजेयुः पृष्ठतो नराः
प्राशयेन्निम्बपत्राणि रुदन्तो नामपूर्वकम् । विधातव्यं चाचमनं पाषाणोपरि संस्थिते
ते प्रविश्य गृहं सर्वे सुताद्याश्च सपिण्डकाः । भवेयुर्दशरात्रं वै यत आशौचकं खग
क्रीतलब्धाशनाः सर्वे स्वपेयुस्ते पृथक्पृथक् । अक्षारलवणान्नाः स्युर्निमज्जेयुश्च ते त्र्यहम्
अमांसभोजनाश्चाधः शयीरन्ब्रह्मचारिणः । परस्परं न संस्पृष्टा दानाध्ययनवर्जिताः
मलिनाश्चाधोमुखाश्च दीना भोगविवर्जिताः । अङ्गसंवाहनं केशमार्जनं वर्जयन्ति ते
मृन्मये पत्रजे वापि भुञ्जीरंस्ते च भाजने । उवासन्तु ते कुर्युरेकाहमथ वा त्र्यहम्
गरुड उवाच । आशौचिन इति प्रोक्तमाशौचस्य च वै प्रभो । लक्षणं किं कियत्कालं भाव्यं वा तद्युतैर्नरैः
शृकृष्ण उवाच । अपनोद्यन्त्विदं कालादिभिराशु निषेधकृत् । पिण्डाध्ययनदानादेः पुङ्गतो ऽतिशयो हि तत्
दशाहं शावमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते । जनने ऽप्येवमेव स्यान्निपुणं शुद्धिमिच्छताम्
जन्मन्येकोदकानान्तुत्रिरात्राच्छुद्धिरिष्यते । शावस्य शेषाच्छुध्यन्ति त्र्यहादुदकदायिनः
आदन्तजननत्सद्य आ चौलान्नैशिकी स्मृता । त्रिरात्रमा व्रतादेशाद्दशरात्रमतः परम्
आशौचं ते समाख्यातं संक्षेपात्प्रकृतं ब्रुवे । जलं त्रिदिवमाकाशे स्थाप्यं क्षीरञ्च मृन्मये

लिप्यंतरण (IAST)

śrīkṛṣṇa uvāca / evaṃ dagdhvā naraṃ pretaṃ snātvā kṛtvā tilodakam / agrataḥ strījano gacchedvrajeyuḥ pṛṣṭhato narāḥ
prāśayennimbapatrāṇi rudanto nāmapūrvakam / vidhātavyaṃ cācamanaṃ pāṣāṇopari saṃsthite
te praviśya gṛhaṃ sarve sutādyāśca sapiṇḍakāḥ / bhaveyurdaśarātraṃ vai yata āśaucakaṃ khaga
krītalabdhāśanāḥ sarve svapeyuste pṛthakpṛthak / akṣāralavaṇānnāḥ syurnimajjeyuśca te tryaham
amāṃsabhojanāścādhaḥ śayīranbrahmacāriṇaḥ / parasparaṃ na saṃspṛṣṭā dānādhyayanavarjitāḥ
malināścādhomukhāśca dīnā bhogavivarjitāḥ / aṅgasaṃvāhanaṃ keśamārjanaṃ varjayanti te
mṛnmaye patraje vāpi bhuñjīraṃste ca bhājane / uvāsantu te kuryurekāhamatha vā tryaham
garuḍa uvāca / āśaucina iti proktamāśaucasya ca vai prabho / lakṣaṇaṃ kiṃ kiyatkālaṃ bhāvyaṃ vā tadyutairnaraiḥ
śṛkṛṣṇa uvāca / apanodyantvidaṃ kālādibhirāśu niṣedhakṛt / piṇḍādhyayanadānādeḥ puṅgato 'tiśayo hi tat
daśāhaṃ śāvamāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate / janane 'pyevameva syānnipuṇaṃ śuddhimicchatām
janmanyekodakānāntutrirātrācchuddhiriṣyate / śāvasya śeṣācchudhyanti tryahādudakadāyinaḥ
ādantajananatsadya ā caulānnaiśikī smṛtā / trirātramā vratādeśāddaśarātramataḥ param
āśaucaṃ te samākhyātaṃ saṃkṣepātprakṛtaṃ bruve / jalaṃ tridivamākāśe sthāpyaṃ kṣīrañca mṛnmaye

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रीकृष्णśrīkṛṣṇaШри Кришна
उवाचuvācaсказал
एवंevaṃтак
दग्ध्वाdagdhvāсжегши
नरंnaraṃчеловека
प्रेतंpretaṃусопшего
स्नात्वाsnātvāомывшись
कृत्वाkṛtvāсовершив
तिलोदकम्tilodakamводу с сезамом
अग्रतःagrataḥвпереди
स्त्रीजनोstrījanoженщины
गच्छेद्gacchedда идут
व्रजेयुःvrajeyuḥда идут
पृष्ठतोpṛṣṭhatoпозади
नराःnarāḥмужчины
प्राशयेन्prāśayenда дают вкусить
निम्बपत्राणिnimbapatrāṇiлистья нимбы
रुदन्तोrudantoрыдая
नामपूर्वकम्nāmapūrvakamназывая по имени
विधातव्यंvidhātavyaṃнадлежит совершить
चाचमनंcācamanaṃи отхлёбывание воды
पाषाणोपरिpāṣāṇopariна камне
संस्थितेsaṃsthiteстоя
तेteони
प्रविश्यpraviśyaвойдя
गृहंgṛhaṃв дом
सर्वेsarveвсе
सुताद्याश्sutādyāśсыновья и прочие
caи
सपिण्डकाःsapiṇḍakāḥсапинды
भवेयुर्bhaveyurда будут
दशरात्रंdaśarātraṃдесять ночей
वैvaiже
यतyataпоскольку
आशौचकंāśaucakaṃнечистота
खगkhagaо птица
क्रीतलब्धाशनाःkrītalabdhāśanāḥпитающиеся купленным и полученным
स्वपेयुस्svapeyusда спят
पृथक्pṛthakпо отдельности
अक्षारलवणान्नाःakṣāralavaṇānnāḥс пищей без щёлочи и соли
स्युर्syurда будут
निमज्जेयुश्nimajjeyuśда погружаются
त्र्यहम्tryahamтри дня
अमांसभोजनाश्amāṃsabhojanāśне вкушающие мяса
चाधःcādhaḥи внизу
शयीरन्śayīranда спят
ब्रह्मचारिणःbrahmacāriṇaḥвоздержные
परस्परंparasparaṃдруг друга
naне
संस्पृष्टाsaṃspṛṣṭāкасающиеся
दानाध्ययनवर्जिताःdānādhyayanavarjitāḥоставившие даяние и изучение
मलिनाश्malināśнеопрятные
चाधोमुखाश्cādhomukhāśи потупившиеся
दीनाdīnāубогие
भोगविवर्जिताःbhogavivarjitāḥоставившие наслаждения
अङ्गसंवाहनंaṅgasaṃvāhanaṃрастирание тела
केशमार्जनंkeśamārjanaṃрасчёсывание волос
वर्जयन्तिvarjayantiоставляют
मृन्मयेmṛnmayeв глиняном
पत्रजेpatrajeв листяном
वापिvāpiили же
भुञ्जीरंस्bhuñjīraṃsда вкушают
भाजनेbhājaneв сосуде
उवासन्तुuvāsantuда постятся
कुर्युर्kuryurда совершат
एकाहम्ekāhamодин день
अथathaили
गरुडgaruḍaГаруда
आशौचिनāśaucinaнечистыми
इतिitiтак
प्रोक्तम्proktamназвано
आशौचस्यāśaucasyaнечистоты
प्रभोprabhoо владыка
लक्षणंlakṣaṇaṃпризнак
किंkiṃкаков
कियत्kiyatсколько
कालंkālaṃвремени
भाव्यंbhāvyaṃнадлежит быть
वाили
तद्युतैर्tadyutairею объятым
नरैःnaraiḥлюдям
शृकृष्णśṛkṛṣṇaШри Кришна
अपनोद्यन्त्व्apanodyantvда будет отвращаемо
इदंidaṃэто
कालादिभिर्kālādibhirвременем и прочим
आशुāśuбыстро
निषेधकृत्niṣedhakṛtтворящее запрет
पिण्डाध्ययनदानादेःpiṇḍādhyayanadānādeḥпинды, изучения, даяния и прочего
पुङ्गतोpuṅgatoу человека
तिशयोtiśayoизбыток
हिhiведь
तत्tatто
दशाहंdaśāhaṃдесять дней
शावम्śāvamтрупная
आशौचंāśaucaṃнечистота
सपिण्डेषुsapiṇḍeṣuу сапинд
विधीयतेvidhīyateпредписывается
जननेjananeпри рождении
प्य्pyтакже
एवम्evamтак
एवevaже
स्यान्syānбывает
निपुणंnipuṇaṃтщательно
शुद्धिम्śuddhimчистоты
इच्छताम्icchatāmу желающих
जन्मन्य्janmanyпри рождении
एकोदकानान्ekodakānānу соводников
तुtuже
त्रिरात्राच्trirātrācтремя ночами
छुद्धिर्chuddhirочищение
इष्यतेiṣyateжелаемо
शावस्यśāvasyaтрупной
शेषाच्śeṣācот остатка
छुध्यन्तिchudhyantiочищаются
त्र्यहाद्tryahādтремя днями
उदकदायिनःudakadāyinaḥдающие воду
आदन्तजननत्ādantajananatдо прорезания зубов
सद्यsadyaтотчас
चौलान्caulānдо тонзуры
नैशिकीnaiśikīночная
स्मृताsmṛtāназвана
त्रिरात्रम्trirātramтри ночи
व्रतादेशाद्vratādeśādдо посвящения в обет
दशरात्रम्daśarātramдесять ночей
अतःataḥпосле
परम्paramтого
तेteтебе
समाख्यातंsamākhyātaṃповедана
संक्षेपात्saṃkṣepātвкратце
प्रकृतंprakṛtaṃпредмет
ब्रुवेbruveизрекаю
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वैvaiже
तथाtathāтакже
saон
वाили
वाили
हिhiведь
तेteони
अनुवाद

Шри Кришна сказал: так, сжегши умершего человека, омывшись и совершив воду с сезамом, впереди да идут женщины, а позади мужчины. Да дают им вкусить листья нимбы, рыдая и называя по имени; и надлежит совершить отхлёбывание воды, стоя на камне. Войдя в дом, все они — сыновья и прочие, сапинды — да будут десять ночей в нечистоте, о птица. Питающиеся купленным и полученным, да спят они по отдельности, с пищей без щёлочи и соли, и три дня да погружаются в воду. Не вкушающие мяса, да спят они внизу, воздержные, не касаясь друг друга, оставив даяние и изучение, неопрятные, потупившиеся, убогие, оставившие наслаждения; растирание тела и расчёсывание волос оставляют они. В глиняном или листяном сосуде да вкушают они; и да постятся один день или три дня. Гаруда сказал: «нечистыми» — так названо, о владыка; каков же признак нечистоты, сколько времени надлежит быть ею объятым людям? Шри Кришна сказал: да будет она быстро отвращаема временем и прочим — то, что творит запрет на пинду, изучение, даяние и прочее; ибо это избыток у человека. Десять дней предписывается трупная нечистота у сапинд; при рождении бывает так же, для тщательно желающих чистоты. При рождении у соводников желаемо очищение тремя ночами; а от остатка трупной очищаются тремя днями дающие воду. До прорезания зубов — тотчас, до тонзуры названа ночною, три ночи — до посвящения в обет, а после того десять ночей. Нечистота поведана тебе вкратце; изрекаю предмет.

संस्करण

b2e9dc2b1822 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 11:03:41 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से