गरुड़ पुराण
The Year's Rites and the Road to Yama's World2.5.66-78
953 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.5.66-78
देवनागरी

पितामहीभिः सापिण्ड्यं तथा मातामहैः सह । उक्तं भर्त्रापि सापिण्ड्यं स्त्रिया वेषयभेदतः
नवश्राद्धस्य ते कालं वक्ष्यामि शृणु काश्यप । मरणाह्नि मृतिस्थाने श्राद्धं पक्षिन्प्रकल्पयेत्
द्वितीयञ्च ततो मार्गे विश्रामो यत्र कारितः । ततः सञ्चयनस्थाने तृतीयं श्राद्धमुच्यते
पञ्चमे सप्तमे तद्वदष्टमे नवमे तथा । दशमैकादशे चैव नव श्राद्धानि वै खग
श्राद्धानि नव चैतानि तृतीया षोडशी स्मृता । एकोद्दिष्टविधानेन कार्याणि मनुजैस्तथा
प्रथमे ऽह्नि तृतीये वा पञ्चमे सप्तमे तथा । नवमैकादशे चैव नवश्राद्धं प्रकीर्तितम्
उच्यन्ते षडिमानीह नव स्युरपि यागेतः । उक्तानि ते मया तानि ऋषीणां मतभेदतः
रूढिपक्षो ममाभीष्टो योगः कैश्चिदिहेष्यते । आद्ये द्वितीये दातव्यस्तथैवैकं पवित्रकम्
प्रेताय पिण्डो दातव्यो भुक्तवत्सु द्विजातिषु । प्रश्रस्तत्राभिरण्येति यजमानद्विजन्मना
अक्षय्यममुकस्येति वक्तव्यं विरतौ तथा । एकोद्दिष्टं मे निबोध चेत्थमावत्सरं स्मृतम्
सपिण्डीकरणादूर्ध्वं यानि श्राद्धानि षोडश । एकोद्दिष्टविधानेन चरेद्वा पार्वणादृते
प्रत्यब्दं यो यथा कुर्यात्तथा कुर्यात्स तान्यपि । एकादशे द्वादशे ऽह्नि प्रेतो भुङ्क्ते दिनद्वयम्
योषितः पुरुषस्यापि पिण्डं प्रेतेति निर्वपेत् । सापिण्ड्ये तु कृते तस्य प्रेतशब्दो निवर्तते

लिप्यंतरण (IAST)

pitāmahībhiḥ sāpiṇḍyaṃ tathā mātāmahaiḥ saha / uktaṃ bhartrāpi sāpiṇḍyaṃ striyā veṣayabhedataḥ
navaśrāddhasya te kālaṃ vakṣyāmi śṛṇu kāśyapa / maraṇāhni mṛtisthāne śrāddhaṃ pakṣinprakalpayet
dvitīyañca tato mārge viśrāmo yatra kāritaḥ / tataḥ sañcayanasthāne tṛtīyaṃ śrāddhamucyate
pañcame saptame tadvadaṣṭame navame tathā / daśamaikādaśe caiva nava śrāddhāni vai khaga
śrāddhāni nava caitāni tṛtīyā ṣoḍaśī smṛtā / ekoddiṣṭavidhānena kāryāṇi manujaistathā
prathame 'hni tṛtīye vā pañcame saptame tathā / navamaikādaśe caiva navaśrāddhaṃ prakīrtitam
ucyante ṣaḍimānīha nava syurapi yāgetaḥ / uktāni te mayā tāni ṛṣīṇāṃ matabhedataḥ
rūḍhipakṣo mamābhīṣṭo yogaḥ kaiścidiheṣyate / ādye dvitīye dātavyastathaivaikaṃ pavitrakam
pretāya piṇḍo dātavyo bhuktavatsu dvijātiṣu / praśrastatrābhiraṇyeti yajamānadvijanmanā
akṣayyamamukasyeti vaktavyaṃ viratau tathā / ekoddiṣṭaṃ me nibodha cetthamāvatsaraṃ smṛtam
sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ yāni śrāddhāni ṣoḍaśa / ekoddiṣṭavidhānena caredvā pārvaṇādṛte
pratyabdaṃ yo yathā kuryāttathā kuryātsa tānyapi / ekādaśe dvādaśe 'hni preto bhuṅkte dinadvayam
yoṣitaḥ puruṣasyāpi piṇḍaṃ preteti nirvapet / sāpiṇḍye tu kṛte tasya pretaśabdo nivartate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततःtataḥзатем
पितृत्वम्pitṛtvamсостояния предка
आपन्नेāpanneпри достигшем
तस्मिन्tasminпри том
प्रेतेpreteусопшем
खगेश्वरkhageśvaraо владыка птиц
श्राद्धधर्मैर्śrāddhadharmairуставами шраддхи
अशेषैस्aśeṣaisвсеми
तुtuже
तत्पूर्वान्tatpūrvānпрежде него бывших
अर्चयेत्arcayetда чтит
पितॄन्pitṝnпредков
एकचित्यारोहणेekacityārohaṇeпри восхождении на один костёр
caи
एकाह्निekāhniв один день
मरणेmaraṇeпри смерти
तथाtathāтакже
सापिण्ड्यन्sāpiṇḍyanсапиндья
स्त्रियाstriyāу женщины
नास्तिnāstiне бывает
मृतेmṛteпри умершем
भर्तुःbhartuḥмуже
स्त्रियोstriyoу жены
भवेत्bhavetбывает
पाकैक्यम्pākaikyamединство стряпни
अथathaзатем
कालैक्यंkālaikyaṃединство времени
कर्त्रैक्यञ्kartraikyañи единство совершающего
खगkhagaо птица
श्राद्धादौśrāddhādauпри шраддхе и прочем
सहsahaвместе
दाहेdāheпри сожжении
पतिपत्न्योर्patipatnyorу мужа и жены
naне
संशयःsaṃśayaḥсомнения
भर्तुर्bharturмужа
मृततिथेर्mṛtatitherлунного дня смерти
अन्यतिथौanyatithauв иной лунный день
चितिम्citimна костёр
अथारुहेत्athāruhetесли взойдёт
तांtāṃеё
मृताहनिmṛtāhaniв день смерти
सम्प्राप्तेsamprāpteпо наступлении
पृथक्pṛthakотдельно
पिण्डेनpiṇḍenaпиндою
योजयेत्yojayetда соединит
प्रत्यब्दञ्pratyabdañежегодно
युगपत्yugapatразом
समापयेत्samāpayetда завершит
यस्यyasyaу кого
संवत्सराद्saṃvatsarādгода
अर्वाक्arvākпрежде
सपिण्डीकरणंsapiṇḍīkaraṇaṃсапиндикарана
भवेत्bhavetбывает
मासिकञ्māsikañежемесячное
चोदकुम्भञ्codakumbhañи кувшин воды
देयंdeyaṃнадлежит давать
तस्यापिtasyāpiи ему
वत्सरम्vatsaramгод
नवश्राद्धंnavaśrāddhaṃдевять шраддх
सपिण्डत्वंsapiṇḍatvaṃсапиндство
श्राद्धान्य्śrāddhānyшраддхи
अपिapiтакже
षोडशṣoḍaśaшестнадцать
एकेनैवekenaivaодним же
कार्याणिkāryāṇiнадлежит совершать
संविभक्तधनेष्व्saṃvibhaktadhaneṣvпри разделённом имуществе
पितामहीभिःpitāmahībhiḥс бабками
सापिण्ड्यंsāpiṇḍyaṃсапиндья
मातामहैःmātāmahaiḥс дедами по матери
उक्तंuktaṃназвана
भर्त्रापिbhartrāpiи с мужем
वेषयभेदतःveṣayabhedataḥпо различию предмета
नवश्राद्धस्यnavaśrāddhasyaдевяти шраддх
तेteтебе
कालंkālaṃвремя
वक्ष्यामिvakṣyāmiизреку
शृणुśṛṇuслушай
काश्यपkāśyapaо Кашьяпа
मरणाह्निmaraṇāhniв день смерти
मृतिस्थानेmṛtisthāneна месте смерти
श्राद्धंśrāddhaṃшраддху
पक्षिन्pakṣinо птица
प्रकल्पयेत्prakalpayetда устроит
द्वितीयञ्dvitīyañвторую
मार्गेmārgeна пути
विश्रामोviśrāmoотдых
यत्रyatraгде
कारितःkāritaḥбыл сделан
सञ्चयनस्थानेsañcayanasthāneна месте собирания костей
तृतीयंtṛtīyaṃтретья
उच्यतेucyateназывается
पञ्चमेpañcameв пятый
सप्तमेsaptameв седьмой
तद्वद्tadvadтак же
अष्टमेaṣṭameв восьмой
नवमेnavameв девятый
दशमैकादशेdaśamaikādaśeв десятый и одиннадцатый
नवnavaдевять
श्राद्धानिśrāddhāniшраддх
चैतानिcaitāniи эти
तृतीयाtṛtīyāтретья
षोडशीṣoḍaśīшодаши
स्मृताsmṛtāназвана
एकोद्दिष्टविधानेनekoddiṣṭavidhānenaуставом экоддишты
कार्याणिkāryāṇiнадлежит совершать
मनुजैस्manujaisлюдьми
प्रथमेprathameв первый
ह्निhniдень
तृतीयेtṛtīyeв третий
वाили
नवमैकादशेnavamaikādaśeв девятый и одиннадцатый
प्रकीर्तितम्prakīrtitamназвано
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
तुtuже
तुtuже
वैvaiже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
saон
वाили
हिhiведь
अपिapiтакже
भवेत्bhavetбывает
अनुवाद

Затем, когда тот усопший достиг состояния предка, о владыка птиц, всеми уставами шраддхи да чтит он и прежде него бывших предков. При восхождении на один костёр и при смерти в один день у женщины сапиндьи не бывает; при умершем муже она бывает у жены. Единство стряпни, единство времени и единство совершающего, о птица, бывает при шраддхе и прочем, и при совместном сожжении мужа и жены — нет сомнения. Если она взойдёт на костёр в иной лунный день, не в лунный день смерти мужа, то по наступлении её дня смерти да соединит он её отдельною пиндою; а ежегодно да завершит разом. У кого сапиндикарана бывает прежде года, тому надлежит давать ежемесячное и кувшин воды весь год. Девять шраддх, сапиндство и шестнадцать шраддх надлежит совершать одному же, даже при разделённом имуществе. Сапиндья названа с бабками и с дедами по матери, и с мужем — у женщины, по различию предмета. Изреку тебе время девяти шраддх — слушай, о Кашьяпа. В день смерти, на месте смерти, да устроит он шраддху, о птица; вторую — на пути, где был сделан отдых; третья называется на месте собирания костей. В пятый, в седьмой, так же в восьмой, в девятый, в десятый и одиннадцатый — девять шраддх, и эти названы третьею шодаши; уставом экоддишты надлежит совершать их людям. В первый день, или в третий, в пятый, в седьмой, в девятый и одиннадцатый — так названо девять шраддх.

संस्करण

8945a56a5f9a · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 11:03:41 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से