एकादशाहे प्रेतस्य यस्यात्सृज्येत नो वृषः । प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि
अकृत्वा यद्वृषोत्सर्गं कृतं वै पिण्डपातनम् । निष्फलं सकलं विद्यात्प्रमीताय न तद्भवेत्
वृषोत्सर्गादृते नान्यत्किञ्चिदस्ति महीतले । पुत्रः पत्न्यथ दौहित्रः पिता वा दुहिताथ वा
मृतादनन्तरं तस्य ध्रुवं कार्यो वृषोत्सवः । चतुर्वत्सतरीयुक्तो यस्योत्सृज्येत वा वृषः
अलङ्कृतो विधानेन प्रेतत्वं तस्य नो भवेत् । एकादशे ऽह्नि सम्प्राप्ते वृषालाभो भवेद्यदि
दर्भैः पिष्टैस्तु सम्पाद्य तं वृषं मोचयेद्वुधः । वृषोत्सर्जनवेलायां वृषाभाव (लाभ) कथञ्चन
मृत्तिकाभिस्तु दर्भैर्वा वृषं कृत्वा विमोचयेत् । यदिष्टं जीवतस्तस्य दद्यादेकादशे ऽहनि
मृतमुद्दिश्य दातव्यं शय्याधेन्वादिकं तथा । विप्रान्बहून् भोजयीत प्रेतस्य क्षुद्विशान्तये
तृतीयां षोडशीं वच्मि वैनतेय शृणुष्व ताम् । द्वादश प्रतिमास्यानि आद्यं षाण्मासिकं तथा
सपिण्डीकरणं चैव तृतीया षोडशी मता । द्वादशाहे त्रिपक्षे च षण्मासे मासिके ऽब्दिके
तृतीयां षोडशीमेनां वदन्ति मतभेदतः । यस्यैता नि न दत्तानि प्रेतश्राद्धानि षोडश
पिशाचत्वं स्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि । एकादशे द्वादशे वा दिने आद्यं प्रकीर्तितम्
मासादौ प्रतिमासञ्च शुद्धं मृततिथौ खग । एकेनाह्ना त्रिभिर्वापि हीनेषु विनतासुत
ekādaśāhe pretasya yasyātsṛjyeta no vṛṣaḥ / pretatvaṃ susthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi
akṛtvā yadvṛṣotsargaṃ kṛtaṃ vai piṇḍapātanam / niṣphalaṃ sakalaṃ vidyātpramītāya na tadbhavet
vṛṣotsargādṛte nānyatkiñcidasti mahītale / putraḥ patnyatha dauhitraḥ pitā vā duhitātha vā
mṛtādanantaraṃ tasya dhruvaṃ kāryo vṛṣotsavaḥ / caturvatsatarīyukto yasyotsṛjyeta vā vṛṣaḥ
alaṅkṛto vidhānena pretatvaṃ tasya no bhavet / ekādaśe 'hni samprāpte vṛṣālābho bhavedyadi
darbhaiḥ piṣṭaistu sampādya taṃ vṛṣaṃ mocayedvudhaḥ / vṛṣotsarjanavelāyāṃ vṛṣābhāva (lābha) kathañcana
mṛttikābhistu darbhairvā vṛṣaṃ kṛtvā vimocayet / yadiṣṭaṃ jīvatastasya dadyādekādaśe 'hani
mṛtamuddiśya dātavyaṃ śayyādhenvādikaṃ tathā / viprānbahūn bhojayīta pretasya kṣudviśāntaye
tṛtīyāṃ ṣoḍaśīṃ vacmi vainateya śṛṇuṣva tām / dvādaśa pratimāsyāni ādyaṃ ṣāṇmāsikaṃ tathā
sapiṇḍīkaraṇaṃ caiva tṛtīyā ṣoḍaśī matā / dvādaśāhe tripakṣe ca ṣaṇmāse māsike 'bdike
tṛtīyāṃ ṣoḍaśīmenāṃ vadanti matabhedataḥ / yasyaitā ni na dattāni pretaśrāddhāni ṣoḍaśa
piśācatvaṃ sthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi / ekādaśe dvādaśe vā dine ādyaṃ prakīrtitam
māsādau pratimāsañca śuddhaṃ mṛtatithau khaga / ekenāhnā tribhirvāpi hīneṣu vinatāsuta
Шестою — все уязвимые места, седьмою — жилы, восьмою — зубы и волоски, девятою — мощь, а десятою — полнота, насыщенность и прекращение голода. Изрекаю среднюю шодаши, о сын Винаты, — слушай от меня: одиннадцать от Вишну до Вишну, о птица, и пять шраддх божеств — вот их средняя шодаши. Если поводом была дурная смерть, то Нараяна-бали на одиннадцатый день надлежит совершить, и отпущение быка также там. У того усопшего, для кого не отпущен бык, состояние усопшего весьма прочно, даже если поднесены сотни шраддх. Что совершено — поднесение пинды, — не совершив отпущения быка, всё то да знает он бесплодным: не бывает оно умершему. Кроме отпущения быка, нет ничего иного на земле. Сын, жена, внук по дочери, отец или дочь — сразу после смерти непременно надлежит совершить праздник быка. У кого отпущен бык с четырьмя тёлками, украшенный по уставу, у того не бывает состояния усопшего. Если по наступлении одиннадцатого дня бывает неполучение быка, то, изготовив того быка из дарбхи и муки, да отпустит его разумный. Если во время отпущения быка как-нибудь нет быка, то, сделав его из глины или из дарбхи, да отпустит. Что было желанно ему при жизни, то да даст он на одиннадцатый день; имея в виду умершего, надлежит дать ложе, дойную корову и прочее, и многих брахманов да накормит ради утоления голода.
f1220a1e07a1 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 11:03:41 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сказано прямо: без отпущения быка сотни шраддх бесплодны. Один обряд объявлен ключевым, и всё прочее без него не действует.
Быка, если его нет, делают из глины, дарбхи или муки. Требование не отменяется, но и не разоряет: довольно изображения.
Совершить его вправе не только сын, но и жена, дочь, внук по дочери, отец. Круг правомочных широк, и никто не остаётся без обряда за неимением сына.