गरुड़ पुराण
How the Śrāddha Gives Satisfaction2.10.49-60
994 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.10.49-60
देवनागरी

इति श्रुत्वा प्रियावाक्यं रामो विस्मितमानसः
आश्चर्यमिति तज्ज्ञात्वा तदा स्वस्थानमागमत् । सीतया पितरो दृष्टा यथा तत्ते निवेदितम्
अपरं श्राद्धमाहात्म्यं किञ्चिच्छृणु समासतः । अमावस्यादिने प्राप्ते गृहद्वारे समास्थिताः
वायुभूताः प्रवाञ्छन्ति श्राद्धं पितृगणा नृणाम् । यावदस्तमयं भानोः क्षुत्पिपासासमाकुलाः
ततश्चास्तं गते सूर्ये निराशा दुः खसंयुताः । निः श्वसन्तश्चिरं यान्ति गर्हयन्तस्तु वंशजम्
तस्माच्छ्राद्धं प्रयत्नेन अमायां कर्तुमर्हति । यदि श्राद्धं प्रकुर्वन्ति पुत्राद्यास्तस्य बान्धवाः
उद्धृता ये गयाश्राद्धे ब्रह्मलोकञ्च तैः सह । भजन्ते क्षुत्पिपासा वा न तेषां जायते क्वचित्
तस्माच्छ्राद्धं प्रयत्नेन सम्यक्कुर्याद्विचक्षणः । तस्माच्छ्राद्धं चरेद्भक्त्या शाकैरपि यथाविधि
कुर्वीत समये श्राद्धं कुले कश्चिन्न सीदति । आयुः पुत्रान्यशः स्वर्गं कीर्तिं पुष्टिं बलं श्रियम्
पशून्सारैव्यं धनं धान्यं प्राप्नुयात्पितृपूजनात् । देवकार्यादपि सदा पितृकार्यं विशिष्यते
देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं शुभम् । ये यजन्ति पितॄन्देवान्ब्राह्मणांश्च हुताशनम्
सर्वभूतान्तरात्मानं मामेव हि यजन्ति ते । स्मार्तेन विधिना श्राद्धं कृत्वा स्वविभवोचितम्

लिप्यंतरण (IAST)

iti śrutvā priyāvākyaṃ rāmo vismitamānasaḥ
āścaryamiti tajjñātvā tadā svasthānamāgamat / sītayā pitaro dṛṣṭā yathā tatte niveditam
aparaṃ śrāddhamāhātmyaṃ kiñcicchṛṇu samāsataḥ / amāvasyādine prāpte gṛhadvāre samāsthitāḥ
vāyubhūtāḥ pravāñchanti śrāddhaṃ pitṛgaṇā nṛṇām / yāvadastamayaṃ bhānoḥ kṣutpipāsāsamākulāḥ
tataścāstaṃ gate sūrye nirāśā duḥ khasaṃyutāḥ / niḥ śvasantaściraṃ yānti garhayantastu vaṃśajam
tasmācchrāddhaṃ prayatnena amāyāṃ kartumarhati / yadi śrāddhaṃ prakurvanti putrādyāstasya bāndhavāḥ
uddhṛtā ye gayāśrāddhe brahmalokañca taiḥ saha / bhajante kṣutpipāsā vā na teṣāṃ jāyate kvacit
tasmācchrāddhaṃ prayatnena samyakkuryādvicakṣaṇaḥ / tasmācchrāddhaṃ caredbhaktyā śākairapi yathāvidhi
kurvīta samaye śrāddhaṃ kule kaścinna sīdati / āyuḥ putrānyaśaḥ svargaṃ kīrtiṃ puṣṭiṃ balaṃ śriyam
paśūnsāraivyaṃ dhanaṃ dhānyaṃ prāpnuyātpitṛpūjanāt / devakāryādapi sadā pitṛkāryaṃ viśiṣyate
devatābhyaḥ pitṝṇāṃ hi pūrvamāpyāyanaṃ śubham / ye yajanti pitṝndevānbrāhmaṇāṃśca hutāśanam
sarvabhūtāntarātmānaṃ māmeva hi yajanti te / smārtena vidhinā śrāddhaṃ kṛtvā svavibhavocitam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतिitiтак
श्रुत्वाśrutvāуслышав
प्रियावाक्यंpriyāvākyaṃслово любимой
रामोrāmoРама
विस्मितमानसःvismitamānasaḥс изумлённым умом
आश्चर्यम्āścaryamчудо
तत्tatто
ज्ञात्वाjñātvāпризнав
तदाtadāтогда
स्वस्थानम्svasthānamк своему месту
आगमत्āgamatпошёл
सीतयाsītayāСитою
पितरोpitaroотцы
दृष्टाdṛṣṭāвидены
यथाyathāкак
तेteтебе
निवेदितम्niveditamповедано
अपरंaparaṃиное
श्राद्धमाहात्म्यंśrāddhamāhātmyaṃвеличие шраддхи
किञ्चिच्kiñcicнечто
छृणुchṛṇuслушай
समासतःsamāsataḥвкратце
अमावस्यादिनेamāvasyādineв день новолуния
प्राप्तेprāpteнаступившем
गृहद्वारेgṛhadvāreу дверей дома
समास्थिताःsamāsthitāḥстоящие
वायुभूताःvāyubhūtāḥставшие ветром
प्रवाञ्छन्तिpravāñchantiжаждут
श्राद्धंśrāddhaṃшраддхи
पितृगणाpitṛgaṇāсонмы отцов
नृणाम्nṛṇāmу людей
यावद्yāvadпокуда
अस्तमयंastamayaṃзаката
भानोःbhānoḥсолнца
क्षुत्पिपासासमाकुलाःkṣutpipāsāsamākulāḥтомимые голодом и жаждою
ततश्tataśзатем
अस्तंastaṃк закату
गतेgateпри ушедшем
सूर्येsūryeсолнце
निराशाnirāśāлишённые надежды
दुःखसंयुताःduḥkhasaṃyutāḥобъятые скорбью
निःश्वसन्तश्niḥśvasantaśвздыхая
चिरंciraṃдолго
यान्तिyāntiуходят
गर्हयन्तस्garhayantasукоряя
वंशजम्vaṃśajamпотомка
तस्माच्tasmācпотому
छ्राद्धंchrāddhaṃшраддху
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
अमायांamāyāṃв новолуние
कर्तुम्kartumсовершать
अर्हतिarhatiдолжно
यदिyadiесли
प्रकुर्वन्तिprakurvantiсовершают
पुत्राद्यास्putrādyāsсыновья и прочие
तस्यtasyaего
बान्धवाःbāndhavāḥродные
उद्धृताuddhṛtāизвлечённые
येyeкоторые
गयाश्राद्धेgayāśrāddheв шраддхе в Гае
ब्रह्मलोकञ्brahmalokañмира Брахмы
तैःtaiḥс ними
सहsahaвместе
भजन्तेbhajanteдостигают
क्षुत्पिपासाkṣutpipāsāголода и жажды
तेषांteṣāṃу них
जायतेjāyateрождается
क्वचित्kvacitкогда-либо
सम्यक्samyakкак должно
कुर्याद्kuryādда совершит
विचक्षणःvicakṣaṇaḥразумный
चरेद्caredда совершает
भक्त्याbhaktyāс преданностью
शाकैर्śākairовощами
यथाविधिyathāvidhiпо уставу
कुर्वीतkurvītaда совершит
समयेsamayeв срок
कुलेkuleв роду
कश्चिन्kaścinникто
सीदतिsīdatiбедствует
आयुःāyuḥдолголетие
पुत्रान्putrānсыновей
यशःyaśaḥславу
स्वर्गंsvargaṃнебо
कीर्तिंkīrtiṃизвестность
पुष्टिंpuṣṭiṃтучность
बलंbalaṃсилу
श्रियम्śriyamблагополучие
पशून्paśūnскот
सौख्यंsaukhyaṃсчастье
धनंdhanaṃбогатство
धान्यंdhānyaṃзерно
प्राप्नुयात्prāpnuyātобретает
पितृपूजनात्pitṛpūjanātот почитания отцов
देवकार्याद्devakāryādнежели дело богов
सदाsadāвсегда
पितृकार्यंpitṛkāryaṃдело отцов
विशिष्यतेviśiṣyateпредпочитается
देवताभ्यःdevatābhyaḥпрежде божеств
पितॄणांpitṝṇāṃотцов
पूर्वम्pūrvamсперва
आप्यायनंāpyāyanaṃнасыщение
शुभम्śubhamблаго
यजन्तिyajantiпочитают
पितॄन्pitṝnотцов
देवान्devānбогов
ब्राह्मणांश्brāhmaṇāṃśбрахманов
हुताशनम्hutāśanamогонь
सर्वभूतान्तरात्मानंsarvabhūtāntarātmānaṃвнутреннюю душу всех существ
माम्māmМеня
स्मार्तेनsmārtenaсмарта
विधिनाvidhināуставом
कृत्वाkṛtvāсовершив
स्वविभवोचितम्svavibhavocitamсоразмерную своим средствам
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तंābrahmastambaparyantaṃот Брахмы до пучка травы
जगत्jagatмир
प्रीणातिprīṇātiрадует
मानवःmānavaḥчеловек
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वैvaiже
वैvaiже
saон
saон
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
तस्मात्tasmātпотому
तस्मात्tasmātпотому
वाили
वाили
तेteони
अनुवाद

Шри Бхагаван сказал: услышав слово любимой, Рама с изумлённым умом признал это чудом и пошёл к своему месту. Так были видены Ситою отцы — как тебе и поведано. Слушай вкратце и об ином величии шраддхи. В наступивший день новолуния сонмы отцов, ставшие ветром, стоят у дверей дома и жаждут шраддхи от людей — до самого заката солнца, томимые голодом и жаждою. А когда солнце ушло к закату, они, лишённые надежды, объятые скорбью, долго вздыхая, уходят, укоряя своего потомка. Потому должно с усердием совершать шраддху в новолуние. И если совершают шраддху сыновья и прочие родные, то извлечённые шраддхою в Гае достигают вместе с ними мира Брахмы, и никогда не рождается у них ни голода, ни жажды. Потому разумный да совершает шраддху с усердием и как должно; потому да совершает её с преданностью, хотя бы и овощами, по уставу. Да совершит он её в срок — и никто в роду не бедствует. Долголетие, сыновей, славу, небо, известность, тучность, силу, благополучие, скот, счастье, богатство и зерно обретает человек от почитания отцов. И даже дела богов всегда предпочтительнее дело отцов, ибо благо — насыщение отцов прежде божеств. Кто почитает отцов, богов, брахманов и огонь — тот почитает Меня одного, внутреннюю душу всех существ. Совершив шраддху по смарта-уставу, соразмерную своим средствам, человек радует весь мир — от Брахмы до пучка травы.

संस्करण

3c49262b0d4c · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 11:49:40 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से