गरुड़ पुराण
The Extent of Yama's World and the Road to It2.15.25-36
1012 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.15.25-36
देवनागरी

को गर्वः क्रियते तार्क्ष्य क्षणविध्वंसिभिर्नरैः । दानं वित्तादृता वाचः कीर्तिधर्मौ तथायुषः
परोपकरणं कायादसतः सारमुद्धृतम् । तस्यैवं नीयमानस्य दूताः सन्तर्जयन्ति हि
दर्शयन्तो भयं तीव्रं नरकाय पुनः पुनः । शीघ्रं प्रचल दुष्टात्मन् गतो ऽसित्वं यमालये
कुंभीपाकादिनरकांस्त्वां नेष्यामश्च मा चिरम् । एवं वाचस्तदा शृण्वन्बन्धूनां रुदितं तथा
उच्चैर्हाहेति विलपन्नीयते यमकिङ्करैः । स्थाने श्राद्धं प्रकुर्वीत तथा चेकादशे ऽहनि
मृस्योत्क्रान्तिसमयात्षट् पिण्डान्क्रमशो ददेत् । मृतस्थाने तथा द्वारे चत्वरे तार्क्ष्य कारणात्
विश्रामे काष्ठचयने तथा सञ्चयने च षट् । शृणु तत्कारणं तार्क्ष्य षट् पिण्डपरिकल्पने
मृतस्थाने शवो नाम तेन नाम्ना प्रदीयते । तेन दत्तेन तृप्यन्ति गृहवास्त्वधिदेवताः
तेन भूमिर्भवेत्तुष्टातदधिष्ठातृदेवता । द्वारे तु पिण्डं देयं च पान्थमित्यभिधाय तु
दत्तेन तेन प्रीणन्ति द्वारस्था गृहदेवताः । चत्वरे खेचरो नाम तमुद्दिश्य प्रदापयेत्
न चोपघातं कुर्वन्ति भूताद्या देवयोनयः । विश्रामे भूतसंज्ञो ऽयं तेन तत्र प्रदापयेत्
पिशाचा राक्षसा यक्षा ये चान्ये दिशि वासिनः । तस्य होतव्यदेहस्यनैवायोग्यत्वकारकाः

लिप्यंतरण (IAST)

ko garvaḥ kriyate tārkṣya kṣaṇavidhvaṃsibhirnaraiḥ / dānaṃ vittādṛtā vācaḥ kīrtidharmau tathāyuṣaḥ
paropakaraṇaṃ kāyādasataḥ sāramuddhṛtam / tasyaivaṃ nīyamānasya dūtāḥ santarjayanti hi
darśayanto bhayaṃ tīvraṃ narakāya punaḥ punaḥ / śīghraṃ pracala duṣṭātman gato 'sitvaṃ yamālaye
kuṃbhīpākādinarakāṃstvāṃ neṣyāmaśca mā ciram / evaṃ vācastadā śṛṇvanbandhūnāṃ ruditaṃ tathā
uccairhāheti vilapannīyate yamakiṅkaraiḥ / sthāne śrāddhaṃ prakurvīta tathā cekādaśe 'hani
mṛsyotkrāntisamayātṣaṭ piṇḍānkramaśo dadet / mṛtasthāne tathā dvāre catvare tārkṣya kāraṇāt
viśrāme kāṣṭhacayane tathā sañcayane ca ṣaṭ / śṛṇu tatkāraṇaṃ tārkṣya ṣaṭ piṇḍaparikalpane
mṛtasthāne śavo nāma tena nāmnā pradīyate / tena dattena tṛpyanti gṛhavāstvadhidevatāḥ
tena bhūmirbhavettuṣṭātadadhiṣṭhātṛdevatā / dvāre tu piṇḍaṃ deyaṃ ca pānthamityabhidhāya tu
dattena tena prīṇanti dvārasthā gṛhadevatāḥ / catvare khecaro nāma tamuddiśya pradāpayet
na copaghātaṃ kurvanti bhūtādyā devayonayaḥ / viśrāme bhūtasaṃjño 'yaṃ tena tatra pradāpayet
piśācā rākṣasā yakṣā ye cānye diśi vāsinaḥ / tasya hotavyadehasyanaivāyogyatvakārakāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कोkoкакая
गर्वःgarvaḥгордость
क्रियतेkriyateделается
तार्क्ष्यtārkṣyaо Таркшья
क्षणविध्वंसिभिर्kṣaṇavidhvaṃsibhirгибнущими в миг
नरैःnaraiḥлюдьми
दानंdānaṃдаяние
वित्ताद्vittādиз богатства
ऋताṛtāправдивые
वाचःvācaḥречи
कीर्तिधर्मौkīrtidharmauслава и долг
आयुषःāyuṣaḥиз срока жизни
परोपकरणंparopakaraṇaṃпомощь другим
कायाद्kāyādиз тела
असतःasataḥиз несущего
सारम्sāramсуть
उद्धृतम्uddhṛtamизвлечена
तस्यtasyaу него
एवंevaṃтак
नीयमानस्यnīyamānasyaуводимого
दूताःdūtāḥпосланцы
सन्तर्जयन्तिsantarjayantiгрозят
दर्शयन्तोdarśayantoпоказывая
भयंbhayaṃстрах
तीव्रंtīvraṃлютый
नरकायnarakāyaк преисподней
पुनःpunaḥснова
शीघ्रंśīghraṃбыстро
प्रचलpracalaступай
दुष्टात्मन्duṣṭātmanо злая душа
गतोgatoпришедший
त्वंtvaṃты
यमालयेyamālayeв обитель Ямы
कुंभीपाकादिनरकांस्kuṃbhīpākādinarakāṃsв Кумбхипаку и прочие преисподние
त्वांtvāṃтебя
नेष्यामश्neṣyāmaśповедём
चिरम्ciramмедля
वाचस्vācasречи
तदाtadāтогда
शृण्वन्śṛṇvanслыша
बन्धूनांbandhūnāṃродных
रुदितंruditaṃплач
उच्चैर्uccairгромко
विलपन्vilapanпричитая
नीयतेnīyateуводится
यमकिङ्करैःyamakiṅkaraiḥслугами Ямы
स्थानेsthāneна месте
श्राद्धंśrāddhaṃшраддху
प्रकुर्वीतprakurvītaда совершит
एकादशेekādaśeв одиннадцатый
अहनिahaniдень
मृतस्योत्क्रान्तिसमयात्mṛtasyotkrāntisamayātсо времени исхода умершего
षट्ṣaṭшесть
पिण्डान्piṇḍānпинд
क्रमशोkramaśoпо порядку
ददेत्dadetда даст
मृतस्थानेmṛtasthāneна месте смерти
द्वारेdvāreу двери
चत्वरेcatvareна перекрёстке
कारणात्kāraṇātпо причине
विश्रामेviśrāmeна месте отдыха
काष्ठचयनेkāṣṭhacayaneпри укладке поленьев
सञ्चयनेsañcayaneпри собирании костей
शृणुśṛṇuслушай
तत्कारणंtatkāraṇaṃтому причину
पिण्डपरिकल्पनेpiṇḍaparikalpaneпри установлении пинд
शवोśavoШава
नामnāmaпо имени
तेनtenaтем
नाम्नाnāmnāименем
प्रदीयतेpradīyateподаётся
दत्तेनdattenaданным
तृप्यन्तिtṛpyantiнасыщаются
गृहवास्त्वधिदेवताःgṛhavāstvadhidevatāḥбожества дома и участка
भूमिर्bhūmirземля
भवेत्bhavetстановится
तुष्टाtuṣṭāдовольна
तदधिष्ठातृदेवताtadadhiṣṭhātṛdevatāеё владычествующее божество
पिण्डंpiṇḍaṃпинда
देयंdeyaṃдолжна быть дана
पान्थंpānthaṃПантха
इत्य्ityтак
अभिधायabhidhāyaназвав
प्रीणन्तिprīṇantiрадуются
द्वारस्थाdvārasthāстоящие у двери
गृहदेवताःgṛhadevatāḥдомашние божества
खेचरोkhecaroКхечара
तम्tamего
उद्दिश्यuddiśyaимея в виду
प्रदापयेत्pradāpayetда велит подать
उपघातंupaghātaṃвреда
कुर्वन्तिkurvantiпричиняют
भूताद्याbhūtādyāбхуты и прочие
देवयोनयःdevayonayaḥбожественные роды
भूतसंज्ञोbhūtasaṃjñoименуемый Бхутою
अयंayaṃэтот
तत्रtatraтам
पिशाचाpiśācāпишачи
राक्षसाrākṣasāракшасы
यक्षाyakṣāякши
येyeкоторые
अन्येanyeиные
दिशिdiśiпо сторонам
वासिनःvāsinaḥобитающие
होतव्यदेहस्यhotavyadehasyaтела, подлежащего возлиянию
अयोग्यत्वकारकाःayogyatvakārakāḥделающие негодным
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
खगेश्वरkhageśvaraо владыка птиц
अनुवाद

Какая может быть гордость, о Таркшья, у людей, гибнущих в единый миг? Даяние — из богатства, правдивые речи, слава и долг — из срока жизни, помощь другим — из тела: вот суть, извлечённая из несущего. И у него, так уводимого, посланцы грозят, показывая снова и снова лютый страх преисподней: «Ступай быстро, о злая душа, ты пришёл в обитель Ямы; в Кумбхипаку и прочие преисподние поведём мы тебя без промедления». Слыша тогда такие речи и плач родных, громко причитая «увы», уводится он слугами Ямы. На месте да совершит человек шраддху, и в одиннадцатый день; а со времени исхода умершего да даст шесть пинд по порядку: на месте смерти, у двери, на перекрёстке, о Таркшья, на месте отдыха, при укладке поленьев и при собирании костей — шесть. Слушай тому причину, о Таркшья, при установлении шести пинд. На месте смерти подаётся она под именем «Шава», и данным насыщаются божества дома и участка; тем и земля становится довольна, и владычествующее над нею божество. У двери пинда должна быть дана, назвав его «Пантха» — путник; данным этим радуются домашние божества, стоящие у двери. На перекрёстке — «Кхечара», и, имея в виду его, да велит подать; и тогда бхуты и прочие божественные роды не причиняют вреда. На месте отдыха он именуется «Бхута», и потому там подают под этим именем; и тогда пишачи, ракшасы, якши и иные, обитающие по сторонам света, не делают негодным то тело, что подлежит возлиянию.

संस्करण

31c21d466686 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 12:15:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से