गरुड़ पुराण
The Extent of Yama's World and the Road to It2.15.37-48
1013 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.15.37-48
देवनागरी

चितापिण्ढप्रभृतितः प्रेतत्वमुपजायते । चितायां साधकं नाम वदन्त्येके खगेश्वर
केचित्तं प्रेतमेवाहुर्यथा कल्पविदो बुधाः । तदादि तत्रतत्रापि प्रेतनाम्ना प्रदीयते
इत्येवं पञ्चभिः पिण्डैः शवस्याहुतियोग्यता । अन्यथा चोपघाताय पूर्वोक्तास्ते भवन्ति हि
उत्क्रामे प्रथमं पिण्डं तथा चार्धपयेपि च । चितायां तु तृतीयं स्यात्त्रयः पिण्डाश्च कल्पिताः
विधाता प्रथमे पिण्डे द्वितीये गरुडध्वजः । तृतीये यमदूताश्च प्रयोगः परिकीर्तितः
दत्ते तृतीये पिण्डे ऽस्मिन्देहदोषैः प्रमुच्यते । आधारभूतजीवश्चज्वलनैर्ज्वालयेच्चिताम्
संमृज्य चोपलिप्याथ उल्लिख्योद्धृत्य वेदिकाम् । अभ्युक्ष्योपसमाधाय वह्निं तत्रः विधानतः
पुष्पाक्षतैश्च सम्पूज्य देवं क्रव्यादसंज्ञकम् । त्वं भूतकृज्जगद्योने त्वं लोकपरिपालकः
उपसंहारकस्तस्मादेनं स्वर्गं मृतं नय । इति क्रव्यादमभ्यर्च्य शरीराहुतिमाचरेत्
अर्धदग्धे तथा देहे दद्यादाज्याहुतिं ततः । लोमभ्यः स्वोतिवाक्येन कुर्याद्धोमं यथाविधि
चितामारोप्य तं प्रेतं हुनेदाज्याहुतिं ततः । यमाय चान्तकायेति मृत्यवे ब्रह्मणे तथा
जातवेदोमुके देया एका प्रेतमुखे तथा । ऊर्ध्वं तु ज्वालयेद्वह्निं पूर्वभागे चितां पुनः

लिप्यंतरण (IAST)

citāpiṇḍhaprabhṛtitaḥ pretatvamupajāyate / citāyāṃ sādhakaṃ nāma vadantyeke khageśvara
kecittaṃ pretamevāhuryathā kalpavido budhāḥ / tadādi tatratatrāpi pretanāmnā pradīyate
ityevaṃ pañcabhiḥ piṇḍaiḥ śavasyāhutiyogyatā / anyathā copaghātāya pūrvoktāste bhavanti hi
utkrāme prathamaṃ piṇḍaṃ tathā cārdhapayepi ca / citāyāṃ tu tṛtīyaṃ syāttrayaḥ piṇḍāśca kalpitāḥ
vidhātā prathame piṇḍe dvitīye garuḍadhvajaḥ / tṛtīye yamadūtāśca prayogaḥ parikīrtitaḥ
datte tṛtīye piṇḍe 'smindehadoṣaiḥ pramucyate / ādhārabhūtajīvaścajvalanairjvālayeccitām
saṃmṛjya copalipyātha ullikhyoddhṛtya vedikām / abhyukṣyopasamādhāya vahniṃ tatraḥ vidhānataḥ
puṣpākṣataiśca sampūjya devaṃ kravyādasaṃjñakam / tvaṃ bhūtakṛjjagadyone tvaṃ lokaparipālakaḥ
upasaṃhārakastasmādenaṃ svargaṃ mṛtaṃ naya / iti kravyādamabhyarcya śarīrāhutimācaret
ardhadagdhe tathā dehe dadyādājyāhutiṃ tataḥ / lomabhyaḥ svotivākyena kuryāddhomaṃ yathāvidhi
citāmāropya taṃ pretaṃ hunedājyāhutiṃ tataḥ / yamāya cāntakāyeti mṛtyave brahmaṇe tathā
jātavedomuke deyā ekā pretamukhe tathā / ūrdhvaṃ tu jvālayedvahniṃ pūrvabhāge citāṃ punaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
चितापिण्डप्रभृतितःcitāpiṇḍaprabhṛtitaḥначиная с пинды на костре
प्रेतत्वम्pretatvamсостояние преты
उपजायतेupajāyateвозникает
चितायांcitāyāṃна костре
साधकंsādhakaṃСадхака
नामnāmaпо имени
वदन्त्य्vadantyговорят
एकेekeодни
खगेश्वरkhageśvaraо владыка птиц
केचित्kecitнекоторые
तंtaṃего
प्रेतम्pretamпретою
आहुर्āhurназывают
यथाyathāкак
कल्पविदोkalpavidoзнатоки кальпы
बुधाःbudhāḥмудрые
तदादिtadādiс того начиная
तत्रतत्रtatratatraв каждом месте
प्रेतनाम्नाpretanāmnāпод именем преты
प्रदीयतेpradīyateподаётся
इत्येवंityevaṃтак вот
पञ्चभिःpañcabhiḥпятью
पिण्डैःpiṇḍaiḥпиндами
शवस्यśavasyaу тела
आहुतियोग्यताāhutiyogyatāгодность к возлиянию
अन्यथाanyathāиначе
उपघातायupaghātāyaко вреду
पूर्वोक्तास्pūrvoktāsпрежде названные
तेteони
भवन्तिbhavantiбывают
उत्क्रामेutkrāmeпри исходе
प्रथमंprathamaṃпервая
पिण्डंpiṇḍaṃпинда
अर्धपथेardhapatheна полпути
तृतीयंtṛtīyaṃтретья
स्यात्syātбывает
त्रयःtrayaḥтри
पिण्डाश्piṇḍāśпинды
कल्पिताःkalpitāḥустановлены
विधाताvidhātāВидхатар
प्रथमेprathameв первой
द्वितीयेdvitīyeво второй
गरुडध्वजःgaruḍadhvajaḥтот, чьё знамя Гаруда
तृतीयेtṛtīyeв третьей
यमदूताश्yamadūtāśпосланцы Ямы
प्रयोगःprayogaḥприменение
परिकीर्तितःparikīrtitaḥпровозглашено
दत्तेdatteпри данной
अस्मिन्asminпри этой
देहदोषैःdehadoṣaiḥот пороков тела
प्रमुच्यतेpramucyateосвобождается
आधारभूतजीवश्ādhārabhūtajīvaśжизнь, ставшая опорою
ज्वलनैर्jvalanairогнями
ज्वालयेच्jvālayecда возожжёт
चिताम्citāmкостёр
संमृज्यsaṃmṛjyaвыметя
उपलिप्यupalipyaобмазав
अथathaзатем
उल्लिख्यullikhyaначертив
उद्धृत्यuddhṛtyaподняв
वेदिकाम्vedikāmжертвенник
अभ्युक्ष्यabhyukṣyaокропив
उपसमाधायupasamādhāyaразложив
वह्निंvahniṃогонь
तत्रtatraтам
विधानतःvidhānataḥпо уставу
पुष्पाक्षतैश्puṣpākṣataiśцветами и зёрнами
सम्पूज्यsampūjyaпочтив
देवंdevaṃбога
क्रव्यादसंज्ञकम्kravyādasaṃjñakamименуемого Кравьядою
त्वंtvaṃты
भूतकृज्bhūtakṛjтворец существ
जगद्योनेjagadyoneо лоно мира
लोकपरिपालकःlokaparipālakaḥхранитель миров
उपसंहारकस्upasaṃhārakasсвершитель конца
तस्माद्tasmādпотому
एनंenaṃэтого
स्वर्गंsvargaṃна небо
मृतंmṛtaṃумершего
नयnayaуведи
इतिitiтак
क्रव्यादम्kravyādamКравьяду
अभ्यर्च्यabhyarcyaпочтив
शरीराहुतिम्śarīrāhutimвозлияние тела
आचरेत्ācaretда совершит
अर्धदग्धेardhadagdheпри наполовину сожжённом
देहेdeheтеле
दद्याद्dadyādда даст
आज्याहुतिंājyāhutiṃвозлияние топлёного масла
ततःtataḥзатем
लोमभ्यःlomabhyaḥволосам
कुर्याद्kuryādда совершит
धोमंdhomaṃвозлияние
यथाविधिyathāvidhiпо уставу
चिताम्citāmна костёр
आरोप्यāropyaвозложив
यमायyamāyaЯме
अन्तकायantakāyaАнтаке
मृत्यवेmṛtyaveМритью
ब्रह्मणेbrahmaṇeБрахме
जातवेदोमुखेjātavedomukheв уста Джатаведаса
देयाdeyāдолжна быть дана
एकाekāодна
प्रेतमुखेpretamukheв уста преты
ऊर्ध्वंūrdhvaṃвверх
ज्वालयेद्jvālayedда разожжёт
पूर्वभागेpūrvabhāgeс восточной стороны
पुनःpunaḥзатем
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
खगkhagaо птица
अनुवाद

Начиная с пинды на костре возникает состояние преты. На костре его называют «Садхака» — так говорят одни, о владыка птиц; а некоторые называют его уже претою, как мудрые знатоки кальпы. С того и далее в каждом месте подаётся под именем преты. Так вот пятью пиндами достигается годность тела к возлиянию; иначе прежде названные обращаются ему во вред. При исходе — первая пинда, на полпути — вторая, а на костре третья: три пинды установлены. В первой пинде — Видхатар, во второй — Тот, чьё знамя Гаруда, в третьей — посланцы Ямы: таково провозглашено применение. Когда дана эта третья пинда, освобождается он от пороков тела; и, поскольку жизнь стала здесь опорою, да возожжёт он костёр огнями. Выметя и обмазав, начертив линии и подняв жертвенник, окропив и по уставу разложив там огонь, и почтив цветами и зёрнами бога, именуемого Кравьядою: «Ты — творец существ, о лоно мира, ты — хранитель миров и свершитель конца; потому уведи этого умершего на небо». Так почтив Кравьяду, да совершит он возлияние тела. Когда тело сожжено наполовину, да даст он возлияние топлёного масла; со словом «сваха» для волос да совершит возлияние по уставу. Возложив того прету на костёр, да возольёт топлёное масло: «Яме», «Антаке», «Мритью», «Брахме»; одна должна быть дана в уста Джатаведаса и одна — в уста преты. Затем да разожжёт он огонь вверх, с восточной стороны костра.

संस्करण

4f670b733708 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 12:15:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से