गरुड़ पुराण
The Origin of a Creature, the Elements of the Body, and the Worlds Within It2.32.66-78
1079 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.32.66-78
देवनागरी

ततः कालक्रमाज्जन्तुः परिवर्त्यत्वधोमुखः । नवमे दशमे वापि मासि संजायते ततः
निष्क्रम्यमाणो वातेन प्राजापत्येन पीड्यते । निष्क्रमते च विलपंस्तदा दुःखनिपीडितः
निष्क्रामंश्चोदरान्मूर्छामसह्यां प्रतिपद्यते । प्राप्नोति चेतनां चासौ वायुस्पर्शसुखान्वितः
ततस्तं वैष्णवी माया समास्कन्दति मोहिनी । तया विमोहितात्मासौ ज्ञानभ्रंशमवाप्नुते
भ्रष्टज्ञानं बालभावे ततो जन्तुः प्रपद्यते । ततः कौमारकावस्थां यौवनं वृद्धतामपि
पुनश्च तद्वन्मरणं जन्म प्राप्नोति मानवः । ततः संसारचक्रे ऽस्मिन् भ्राम्यते घटयन्त्रवत्
कदाचित्स्वर्गमाप्नोति कदाचिन्निरयं नरः । स्वर्गं च निरयं चैव स्वकर्मफलमश्नुते
कदाचिद्भुक्तकर्मा च भुवं स्वल्पेन गच्छति । स्वर्लोके नरके चैव भुक्तप्राये द्विजोत्तमाः
नरकेषु महद्दुःखमेतद्यत्स्वर्गवासिनः । दृश्यते नात्र मोदन्ते पात्यमानास्तु नारकैः
स्वर्गे ऽपि दुः खमतुलं यदारोहणकालतः । प्रभृत्यहं पतिष्यामीत्येतन्मनसि वर्तते
नार कांश्चैव सम्प्रेक्ष्य महद्दुः खमवाप्यते । एवं गतिमहं गन्तेत्यहर्निशमनिर्वृतः
गर्भवासे महद्दुः खं जायमानस्य योनिजम् । जातस्य बालभावे ऽपि वृद्धत्वे दुःखमेव च
कामेर्ष्याक्रोधसम्बन्धाद्यौवने ऽपि च दुः सहम् । दुःस्वप्नं या वृद्धता च मरणे दुः खमुत्कटम्

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ kālakramājjantuḥ parivartyatvadhomukhaḥ / navame daśame vāpi māsi saṃjāyate tataḥ
niṣkramyamāṇo vātena prājāpatyena pīḍyate / niṣkramate ca vilapaṃstadā duḥkhanipīḍitaḥ
niṣkrāmaṃścodarānmūrchāmasahyāṃ pratipadyate / prāpnoti cetanāṃ cāsau vāyusparśasukhānvitaḥ
tatastaṃ vaiṣṇavī māyā samāskandati mohinī / tayā vimohitātmāsau jñānabhraṃśamavāpnute
bhraṣṭajñānaṃ bālabhāve tato jantuḥ prapadyate / tataḥ kaumārakāvasthāṃ yauvanaṃ vṛddhatāmapi
punaśca tadvanmaraṇaṃ janma prāpnoti mānavaḥ / tataḥ saṃsāracakre 'smin bhrāmyate ghaṭayantravat
kadācitsvargamāpnoti kadācinnirayaṃ naraḥ / svargaṃ ca nirayaṃ caiva svakarmaphalamaśnute
kadācidbhuktakarmā ca bhuvaṃ svalpena gacchati / svarloke narake caiva bhuktaprāye dvijottamāḥ
narakeṣu mahadduḥkhametadyatsvargavāsinaḥ / dṛśyate nātra modante pātyamānāstu nārakaiḥ
svarge 'pi duḥ khamatulaṃ yadārohaṇakālataḥ / prabhṛtyahaṃ patiṣyāmītyetanmanasi vartate
nāra kāṃścaiva samprekṣya mahadduḥ khamavāpyate / evaṃ gatimahaṃ gantetyaharniśamanirvṛtaḥ
garbhavāse mahadduḥ khaṃ jāyamānasya yonijam / jātasya bālabhāve 'pi vṛddhatve duḥkhameva ca
kāmerṣyākrodhasambandhādyauvane 'pi ca duḥ saham / duḥsvapnaṃ yā vṛddhatā ca maraṇe duḥ khamutkaṭam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यानिyāniкоторые
पूर्वानुभूतानिpūrvānubhūtāniпрежде испытанные
देवभूतात्मजानिdevabhūtātmajāniу богов, существ и рождённых
ततःtataḥзатем
कालक्रमाज्kālakramājпо ходу времени
जन्तुःjantuḥсущество
परिवर्त्यतेparivartyateповорачивается
अधोमुखःadhomukhaḥлицом вниз
नवमेnavameв девятый
दशमेdaśameв десятый
मासिmāsiмесяц
संजायतेsaṃjāyateрождается
निष्क्रम्यमाणोniṣkramyamāṇoвыводимый
वातेनvātenaветром
प्राजापत्येनprājāpatyenaпраджапатья
पीड्यतेpīḍyateтеснится
निष्क्रमतेniṣkramateвыходит
विलपंस्vilapaṃsпричитая
तदाtadāтогда
दुःखनिपीडितःduḥkhanipīḍitaḥмучимый страданием
निष्क्रामंश्niṣkrāmaṃśвыходя
उदरान्udarānиз чрева
मूर्छाम्mūrchāmобморок
असह्यांasahyāṃнестерпимый
प्रतिपद्यतेpratipadyateобретает
प्राप्नोतिprāpnotiобретает
चेतनांcetanāṃсознание
असौasauон
वायुस्पर्शसुखान्वितःvāyusparśasukhānvitaḥс отрадою прикосновения ветра
तंtaṃего
वैष्णवीvaiṣṇavīВишнуева
मायाmāyāмайя
समास्कन्दतिsamāskandatiнастигает
मोहिनीmohinīобольщающая
तयाtayāею
विमोहितात्माvimohitātmāс помрачённою душою
ज्ञानभ्रंशम्jñānabhraṃśamутраты знания
अवाप्नुतेavāpnuteдостигает
भ्रष्टज्ञानंbhraṣṭajñānaṃутративший знание
बालभावेbālabhāveв детство
प्रपद्यतेprapadyateвступает
कौमारकावस्थांkaumārakāvasthāṃотроческое состояние
यौवनंyauvanaṃюность
वृद्धताम्vṛddhatāmстарость
पुनश्punaśснова
तद्वन्tadvanтак же
मरणंmaraṇaṃсмерть
जन्मjanmaрождение
मानवःmānavaḥчеловек
संसारचक्रेsaṃsāracakreв колесе круговорота
अस्मिन्asminв этом
भ्राम्यतेbhrāmyateвращается
घटयन्त्रवत्ghaṭayantravatкак водочерпальное колесо
कदाचित्kadācitиногда
स्वर्गम्svargamна небо
आप्नोतिāpnotiобретает
निरयंnirayaṃпреисподнюю
नरःnaraḥчеловек
स्वकर्मफलम्svakarmaphalamплод своих деяний
अश्नुतेaśnuteвкушает
भुक्तकर्माbhuktakarmāисчерпавший деяние
भुवंbhuvaṃна землю
स्वल्पेनsvalpenaс малым
गच्छतिgacchatiидёт
स्वर्लोकेsvarlokeв мире небес
नरकेnarakeв преисподней
भुक्तप्रायेbhuktaprāyeпочти исчерпанном
द्विजोत्तमाःdvijottamāḥо лучшие из дваждырождённых
नरकेषुnarakeṣuв преисподних
महद्mahadвеликое
दुःखम्duḥkhamстрадание
एतद्etadэто
यत्yatчто
स्वर्गवासिनःsvargavāsinaḥобитатели неба
दृश्यतेdṛśyateвидится
नात्रnātraздесь не
मोदन्तेmodanteрадуются
पात्यमानास्pātyamānāsнизвергаемые
नारकैःnārakaiḥадскими
स्वर्गेsvargeна небе
दुःखम्duḥkhamстрадание
अतुलंatulaṃнесравненное
यद्yadпоскольку
आरोहणकालतःārohaṇakālataḥсо времени восхождения
प्रभृत्य्prabhṛtyначиная
अहंahaṃя
पतिष्यामिpatiṣyāmiупаду
इत्य्ityтак
एतन्etanэто
मनसिmanasiв уме
वर्ततेvartateпребывает
नारकांश्nārakāṃśадских
सम्प्रेक्ष्यsamprekṣyaоглядев
अवाप्यतेavāpyateобретается
एवंevaṃтак
गतिम्gatimпуть
गन्ताgantāпойду
इतिitiтак
अहर्निशम्aharniśamднём и ночью
अनिर्वृतःanirvṛtaḥнеспокойный
गर्भवासेgarbhavāseв пребывании во чреве
जायमानस्यjāyamānasyaу рождающегося
योनिजम्yonijamиз лона
जातस्यjātasyaу рождённого
वृद्धत्वेvṛddhatveв старости
दुःखम्duḥkhamстрадание
कामेर्ष्याक्रोधसम्बन्धाद्kāmerṣyākrodhasambandhādот связи с вожделением, завистью и гневом
यौवनेyauvaneв юности
दुःसहम्duḥsahamнестерпимо
दुःस्वप्नंduḥsvapnaṃдурные сны
याкоторая
वृद्धताvṛddhatāстарость
मरणेmaraṇeпри смерти
उत्कटम्utkaṭamжестокое
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
ततःtataḥзатем
ततःtataḥзатем
अनुवाद

…то, что прежде испытано у богов, существ и рождённых. Затем по ходу времени существо поворачивается лицом вниз и в девятый или десятый месяц рождается. Выводимый ветром праджапатья, он теснится и выходит, причитая, мучимый страданием; выходя из чрева, впадает он в нестерпимый обморок и снова обретает сознание с отрадою прикосновения ветра. И тогда настигает его обольщающая Вишнуева майя; и, с помрачённою ею душою, он достигает утраты знания. Утративший знание, вступает существо в детство, затем в отроческое состояние, в юность и в старость; и снова так же смерть и рождение обретает человек. Затем вращается он в этом колесе круговорота, как водочерпальное колесо. Иногда обретает человек небо, иногда преисподнюю: и небо, и преисподнюю — он вкушает плод своих деяний. А иногда, исчерпав деяние, идёт он на землю с малым остатком — когда в мире небес или в преисподней почти всё исчерпано. В преисподних великое страдание, и его видят обитатели неба: не радуются они здесь, видя низвергаемых. Да и на небе страдание несравненное: со времени восхождения и далее в уме пребывает — «я упаду». И, оглядев адских, обретают великое страдание: «так и я пойду», — и днём и ночью неспокойны. Великое страдание в пребывании во чреве, у рождающегося из лона; у рождённого — и в детстве, и в старости страдание; в юности же нестерпимо от связи с вожделением, завистью и гневом; дурные сны и старость, а при смерти — жестокое.

संस्करण

a05e820b295d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 1:41:27 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से