Śrī-viṣṇur
श्रीविष्णुरुवाच । प्रत्यब्दं श्राद्धमेवं ते कथयामि खगेश्वर । प्रत्यब्दं पार्वणेनैव कुर्यातां क्षेत्रजोरसौ
विधिनाचेतरैरेवमेकोद्दिष्टं न पार्वणम्
अनग्नेश्च सुतौ स्यातामनग्नी क्षेत्रजोरसौ । एकोद्दिष्टं न कुर्यातां प्रत्यब्दं तौ तु पार्वणम्
यदा त्वन्यतरः साग्निः पुत्रो वाप्यथवा पिता । प्रत्यब्दं पार्वणं तत्र कुर्यातां क्षेत्रजौरसौ
अनग्नयः साग्नयो वा पुत्रा वा पितरो ऽपि वा । एकोद्दिष्टं सुतैः कार्यं क्षयाह इति केचन
दर्शकाले क्षयो यस्य प्रेतपक्षे ऽथ वा पुनः । प्रत्यब्दं पार्वणं कार्यं तस्य सर्वैः सुतैरपि
एकोद्दिष्टमपुत्राणां पुंसां स्याद्योपितामपि । एकोद्दिष्टे कुशा ग्राह्याः समूला यज्ञकर्मणि । बहिर्लूनाः सकृल्लनाः श्राद्धं वृद्धिमृते सदा
कर्तव्ये पार्वणे श्राद्धे आशौचं यदि जायते । आशौचावगमे कुर्याच्छ्राद्धं हि तदनन्तरम्
एकोद्दिष्टे तु सम्प्राप्ते यदि विघ्नः प्रजायते । मासेन्यस्मिन् तिथौ तस्यां कुर्याच्छ्राद्धं तदैव हि
तूष्णीं श्राद्धान्तु शूद्रस्य भार्यायास्तत्सुतस्य च । कन्यायाश्च द्विजातीनामनुपेतद्विजस्य च
एककाले गता सूनां बहूनामथ वा द्वयोः । तन्त्रेण श्रपणं कुर्याच्छ्राद्धं कुर्यात् पृथक्पृथक्
दद्यात् पूर्वं मृतस्यादौ द्वितीयस्य ततः पुनः । तृतीयस्य ततः कुर्यात् संनिपाते त्वयं विधिः (क्रमः)
śrīviṣṇuruvāca / pratyabdaṃ śrāddhamevaṃ te kathayāmi khageśvara / pratyabdaṃ pārvaṇenaiva kuryātāṃ kṣetrajorasau
vidhinācetarairevamekoddiṣṭaṃ na pārvaṇam
anagneśca sutau syātāmanagnī kṣetrajorasau / ekoddiṣṭaṃ na kuryātāṃ pratyabdaṃ tau tu pārvaṇam
yadā tvanyataraḥ sāgniḥ putro vāpyathavā pitā / pratyabdaṃ pārvaṇaṃ tatra kuryātāṃ kṣetrajaurasau
anagnayaḥ sāgnayo vā putrā vā pitaro 'pi vā / ekoddiṣṭaṃ sutaiḥ kāryaṃ kṣayāha iti kecana
darśakāle kṣayo yasya pretapakṣe 'tha vā punaḥ / pratyabdaṃ pārvaṇaṃ kāryaṃ tasya sarvaiḥ sutairapi
ekoddiṣṭamaputrāṇāṃ puṃsāṃ syādyopitāmapi / ekoddiṣṭe kuśā grāhyāḥ samūlā yajñakarmaṇi / bahirlūnāḥ sakṛllanāḥ śrāddhaṃ vṛddhimṛte sadā
kartavye pārvaṇe śrāddhe āśaucaṃ yadi jāyate / āśaucāvagame kuryācchrāddhaṃ hi tadanantaram
ekoddiṣṭe tu samprāpte yadi vighnaḥ prajāyate / māsenyasmin tithau tasyāṃ kuryācchrāddhaṃ tadaiva hi
tūṣṇīṃ śrāddhāntu śūdrasya bhāryāyāstatsutasya ca / kanyāyāśca dvijātīnāmanupetadvijasya ca
ekakāle gatā sūnāṃ bahūnāmatha vā dvayoḥ / tantreṇa śrapaṇaṃ kuryācchrāddhaṃ kuryāt pṛthakpṛthak
dadyāt pūrvaṃ mṛtasyādau dvitīyasya tataḥ punaḥ / tṛtīyasya tataḥ kuryāt saṃnipāte tvayaṃ vidhiḥ (kramaḥ)
Шри Вишну сказал: так поведаю тебе, о владыка птиц, о ежегодной шраддхе. Ежегодную именно парваною да совершают двое — рождённый от поля и рождённый от лона; иными же по уставу совершается экоддишта, а не парвана. Если оба сына у не имеющего огня и сами без огня — рождённый от поля и рождённый от лона, — да не совершают они экоддишты, но ежегодно парвану. А когда один из двух имеет огонь — сын ли, или отец, — там ежегодно парвану да совершают рождённый от поля и рождённый от лона. Не имеющие огня или имеющие огонь, сыновья или отцы — экоддишта должна быть совершена сыновьями в день кончины, — так говорят некоторые. У кого кончина пришлась на время новолуния или снова на половину прет, у того ежегодно должна быть совершена парвана всеми сыновьями. У бессыновних мужей и у женщин бывает экоддишта. При экоддиште куши должны быть взяты с корнем, как в жертвенном деле, срезанные снаружи и срезанные один раз; и всегда — при прибавлении в семье и при смерти. Если при совершаемой парване случается нечистота, то по прекращении её вслед за тем да совершит он шраддху. А если при наступившей экоддиште случается препятствие, то в иной месяц, в ту же самую титхи, тогда же да совершит он. Молча совершается шраддха у шудры, у жены его и у его сына, у девы дваждырождённых и у непосвящённого брахмана. Если в одно время ушли многие сыновья или двое, варку да совершит он одним чином, а шраддхи — по отдельности: сперва да даст умершему первым, затем второму, затем третьему; при таком стечении вот этот порядок.
86be317be203 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 2:34:22 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Устав разбирает не общее правило, а редкие случаи: два сына, у одного огонь, у другого нет; смерть в новолуние; помеха посреди обряда. Свод здесь работает как справочник для затруднений.\n\nПри помехе обряд не отменяют, а переносят на ту же титхи следующего месяца. Пропущенное восполняется, а не списывается.\n\nЕсли умерли несколько сразу, варят один раз, а поминают каждого отдельно и в порядке ухода. Общая стряпня, но раздельный счёт.