गरुड़ पुराण
On the Annual and Other Śrāddhas2.45.13-23
1123 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.45.13-23
देवनागरी

प्रत्यब्दमेवं यः कुर्याद्यथातथमतन्द्रितः । तारयित्वा पितॄन् सर्वान् प्राप्नोति परमां गतिम्
न ज्ञायते मृताहश्चेत् प्रस्थानदिनमेव च । मासश्चेत् स्यात् परिज्ञातस्तद्दर्शे स्यान्मृताहिकम्
यदा मासो न विज्ञातो विज्ञातं दिनमेव च । तदा मार्गशिरे मासि माघे वा तद्दिनं भवेत्
दिनमासावविज्ञातौ मरणस्य यदा पुनः । प्रस्थानदिनमासौ तु ग्राह्यौ श्राद्धे मयोदितौ
प्रस्थानस्यापि न ज्ञातौ दिनमासौ यदा पुनः । मृतवार्ताश्रुतौ ग्राह्यौ पूर्वप्रोक्तक्रमेण तु
प्रवासमन्तरेणापि स्यातां तौ विस्मृतौ यदा । तदानीमपि तौ ग्राह्यौ पूर्ववत् तु मृताहिके
गृहस्थे प्रोषिते यच्च कश्चित्तु म्रियते गृहे । आसौचापगमे यत्र प्रारब्धे श्राद्धकर्मणि
प्रत्यागतश्चेज्जानाति तत्र वृत्तं गृही तथा । आशौचं गृहिणस्तेषां न द्रव्यादेस्तदा भवेत्
पुत्रादिना यदारब्धं श्राद्धं तत्त्वेन वाखिलम् । समापनीयं तत्रापि श्राद्धं गृहीतु दूरतः
दात्रा बोक्त्रा च न ज्ञातं सूतकं मृतकं तथा । उभयोरपि तद्दोषं नारोपयति कर्हिचित्
यदा त्वन्यतरज्ञातं सूतकं मृतकं तथा । भोक्तुरेव तदा दोषो नान्यो दाता प्रदुष्यति

लिप्यंतरण (IAST)

pratyabdamevaṃ yaḥ kuryādyathātathamatandritaḥ / tārayitvā pitṝn sarvān prāpnoti paramāṃ gatim
na jñāyate mṛtāhaścet prasthānadinameva ca / māsaścet syāt parijñātastaddarśe syānmṛtāhikam
yadā māso na vijñāto vijñātaṃ dinameva ca / tadā mārgaśire māsi māghe vā taddinaṃ bhavet
dinamāsāvavijñātau maraṇasya yadā punaḥ / prasthānadinamāsau tu grāhyau śrāddhe mayoditau
prasthānasyāpi na jñātau dinamāsau yadā punaḥ / mṛtavārtāśrutau grāhyau pūrvaproktakrameṇa tu
pravāsamantareṇāpi syātāṃ tau vismṛtau yadā / tadānīmapi tau grāhyau pūrvavat tu mṛtāhike
gṛhasthe proṣite yacca kaścittu mriyate gṛhe / āsaucāpagame yatra prārabdhe śrāddhakarmaṇi
pratyāgataścejjānāti tatra vṛttaṃ gṛhī tathā / āśaucaṃ gṛhiṇasteṣāṃ na dravyādestadā bhavet
putrādinā yadārabdhaṃ śrāddhaṃ tattvena vākhilam / samāpanīyaṃ tatrāpi śrāddhaṃ gṛhītu dūrataḥ
dātrā boktrā ca na jñātaṃ sūtakaṃ mṛtakaṃ tathā / ubhayorapi taddoṣaṃ nāropayati karhicit
yadā tvanyatarajñātaṃ sūtakaṃ mṛtakaṃ tathā / bhoktureva tadā doṣo nānyo dātā praduṣyati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रत्यब्दम्pratyabdamежегодно
एवंevaṃтак
यःyaḥкто
कुर्याद्kuryādсовершает
यथातथम्yathātathamкак должно
अतन्द्रितःatandritaḥнеленивый
तारयित्वाtārayitvāспасши
पितॄन्pitṝnотцов
सर्वान्sarvānвсех
प्राप्नोतिprāpnotiобретает
परमांparamāṃвысший
गतिम्gatimпуть
naне
ज्ञायतेjñāyateизвестен
मृताहश्mṛtāhaśдень смерти
चेद्cedесли
प्रस्थानदिनम्prasthānadinamдень ухода
एवevaименно
मासश्māsaśмесяц
स्यात्syātбудет
परिज्ञातस्parijñātasизвестен
तद्दर्शेtaddarśeв его новолуние
स्यान्syānда будет
मृताहिकम्mṛtāhikamпоминание дня смерти
यदाyadāкогда
विज्ञातोvijñātoузнан
विज्ञातंvijñātaṃизвестен
दिनम्dinamдень
तदाtadāтогда
मार्गशिरेmārgaśireв маргаширшу
मासिmāsiв месяц
माघेmāgheв магху
वाили
तद्दिनंtaddinaṃтот день
भवेत्bhavetда будет
दिनमासाव्dinamāsāvдень и месяц
अविज्ञातौavijñātauнеизвестны
मरणस्यmaraṇasyaсмерти
पुनःpunaḥснова
प्रस्थानदिनमासौprasthānadinamāsauдень и месяц ухода
ग्राह्यौgrāhyauдолжны быть взяты
श्राद्धेśrāddheв шраддхе
मयोदितौmayoditauМною названные
प्रस्थानस्यापिprasthānasyāpiи ухода
ज्ञातौjñātauизвестны
मृतवार्ताश्रुतौmṛtavārtāśrutauпри услышанной вести о смерти
पूर्वप्रोक्तक्रमेणpūrvaproktakrameṇaпрежде названным порядком
प्रवासम्pravāsamотлучки
अन्तरेणापिantareṇāpiи без
स्यातांsyātāṃесли будут
तौtauте двое
विस्मृतौvismṛtauзабыты
तदानीम्tadānīmтогда
अपिapiтакже
पूर्ववत्pūrvavatкак прежде
मृताहिकेmṛtāhikeв поминании дня смерти
गृहस्थेgṛhastheпри домохозяине
प्रोषितेproṣiteотлучившемся
यच्yacчто
कश्चित्kaścitкто-либо
म्रियतेmriyateумирает
गृहेgṛheв доме
आशौचापगमेāśaucāpagameпо прекращении нечистоты
यत्रyatraгде
प्रारब्धेprārabdheначатом
श्राद्धकर्मणिśrāddhakarmaṇiпри обряде шраддхи
प्रत्यागतश्pratyāgataśвернувшийся
चेज्cejесли
जानातिjānātiузнаёт
तत्रtatraтам
वृत्तंvṛttaṃслучившееся
गृहीgṛhīдомохозяин
तथाtathāтакже
आशौचंāśaucaṃнечистота
गृहिणस्gṛhiṇasу домохозяина
तेषांteṣāṃу них
द्रव्यादेस्dravyādesимущества и прочего
तदाtadāтогда
भवेत्bhavetбывает
पुत्रादिनाputrādināсыном и прочими
यदारब्धंyadārabdhaṃкогда начата
श्राद्धंśrāddhaṃшраддха
तत्त्वेनtattvenaвоистину
अखिलम्akhilamполностью
समापनीयंsamāpanīyaṃдолжна быть завершена
तत्रापिtatrāpiи там
दूरतःdūrataḥиздали
दात्राdātrāдающим
भोक्त्राbhoktrāвкушающим
ज्ञातंjñātaṃузнана
सूतकंsūtakaṃродовая нечистота
मृतकंmṛtakaṃсмертная нечистота
उभयोर्ubhayorу обоих
तद्दोषंtaddoṣaṃтого порока
नारोपयतिnāropayatiне возлагает
कर्हिचित्karhicitкогда-либо
अन्यतरज्ञातंanyatarajñātaṃузнана одним из двух
भोक्तुर्bhokturу вкушающего
दोषोdoṣoпорок
नान्योnānyoне иной
दाताdātāдающий
प्रदुष्यतिpraduṣyatiоскверняется
इत्युक्तेनityuktenaтак сказанным
प्रकारेणprakāreṇaобразом
मृतवासरम्mṛtavāsaramдень смерти
अविज्ञातमृताहस्यavijñātamṛtāhasyaу кого день смерти неизвестен
सततंsatataṃпостоянно
तारयत्य्tārayatyспасает
असौasauон
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
यदाyadāкогда
यदाyadāкогда
अनुवाद

Кто так ежегодно совершает, как должно, неленивый, тот, спасши всех отцов, обретает высший путь. Если день смерти неизвестен, а известен день ухода и месяц, то поминание дня смерти да будет в новолуние того месяца. Когда месяц не узнан, а день известен, тогда тот день да будет в месяце маргаширше или в магхе. Когда же и день, и месяц смерти неизвестны, должны быть взяты в шраддхе день и месяц ухода, Мною названные. А если и день с месяцем ухода неизвестны, должны быть взяты они по услышанной вести о смерти — прежде названным порядком. И если даже без отлучки те двое забыты, тогда и в этом случае поминание дня смерти совершается, как прежде. Если при отлучившемся домохозяине кто-нибудь умирает в доме и по прекращении нечистоты уже начат обряд шраддхи, — а вернувшийся домохозяин узнаёт о случившемся там, — тогда нечистоты у домохозяина и его имущества не бывает. И шраддха, начатая сыном и прочими, должна быть завершена полностью и воистину; и там же — шраддха домохозяина издали. Если ни дающим, ни вкушающим не узнана родовая или смертная нечистота, она никогда не возлагает того порока ни на одного из двоих. А когда узнана одним из двух, то порок лишь у вкушающего; дающий же не оскверняется. Так сказанным образом кто совершает день смерти, тот постоянно спасает и того, у кого день смерти неизвестен.

संस्करण

138ed62b6919 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 2:34:22 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से