तस्याः पुत्रो महान् आसीद् युवनाश्वो नराधिपः मान्धाता युवनाश्वस्य त्रिलोकविजयी नृपः ॥
तस्य चैत्ररथी भार्या शशबिन्दोः सुताभवत् साध्वी बिन्दुमती नाम रूपेणासदृशी भुवि पतिव्रता च ज्येष्ठा च भ्रातॄणाम् अयुतस्य सा ॥
तस्याम् उत्पादयाम् आस मान्धाता द्वौ सुतौ नृप पुरुकुत्सं च धर्मज्ञं मुचुकुन्दं च पार्थिवम् ॥
पुरुकुत्ससुतस् त्व् आसीत् त्रसद्दस्युर् महीपतिः नर्मदायाम् अथोत्पन्नः संभूतस् तस्य चात्मजः ॥
संभूतस्य तु दायादः सुधन्वा रिपुमर्दनः सुधन्वनः सुतश् चापि त्रिधन्वा नाम पार्थिवः ॥
राज्ञस् त्रिधन्वनस् त्व् आसीद् विद्वांस् त्रय्यारुणः प्रभुः तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून् महाबलः ॥
पाणिग्रहणमन्त्राणां विघ्नं चक्रे सुदुर्मतिः येन भार्या हृता पूर्वं कृतोद्वाहा परस्य वै ॥
बाल्यात् कामाच् च मोहाच् च संहर्षाच् चापलेन च जहार कन्यां कामात् स कस्य चित् पुरवासिनः ॥
अधर्मशङ्कुना तेन राजा त्रय्यारुणो ऽत्यजत् अपध्वंसेति बहुशो वदन् क्रोधसमन्वितः ॥
पितरं सो ऽब्रवीत् त्यक्तः क्व गच्छामीति वै मुहुः पिता त्व् एनम् अथोवाच श्वपाकैः सह वर्तय नाहं पुत्रेण पुत्रार्थी त्वयाद्य कुलपांसन ॥
इत्य् उक्तः स निराक्रामन् नगराद् वचनात् पितुः न च तं वारयाम् आस वसिष्ठो भगवान् ऋषिः ॥
स तु सत्यव्रतस् तात श्वपाकावसथान्तिके पित्रा त्यक्तो ऽवसद् वीरः पिताप्य् अस्य वनं ययौ ॥
ततस् तस्मिंस् तु विषये नावर्षत् पाकशासनः समा द्वादश राजेन्द्र तेनाधर्मेण वै तदा ॥
दारांस् तु तस्य विषये विश्वामित्रो महातपाः संन्यस्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः ॥
तस्य पत्नी गले बद्ध्वा मध्यमं पुत्रम् औरसम् शेषस्य भरणार्थाय व्यक्रीणाद् गोशतेन वै ॥
तं तु बद्धं गले दृष्ट्वा विक्रीयन्तं नृपात्मजः महर्षिपुत्रं धर्मात्मा मोक्षयाम् आस भारत ॥
सत्यव्रतो महाबाहुर् भरणं तस्य चाकरोत् विश्वामित्रस्य तुष्ट्यर्थम् अनुकम्पार्थम् एव च ॥
सो ऽभवद् गालवो नाम गलबन्धान् महातपाः महर्षिः कौशिकस् तात तेन वीरेण मोक्षितः ॥
tasyāḥ putro mahān āsīd yuvanāśvo narādhipaḥ māndhātā yuvanāśvasya trilokavijayī nṛpaḥ ||
tasya caitrarathī bhāryā śaśabindoḥ sutābhavat sādhvī bindumatī nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi pativratā ca jyeṣṭhā ca bhrātṝṇām ayutasya sā ||
tasyām utpādayām āsa māndhātā dvau sutau nṛpa purukutsaṃ ca dharmajñaṃ mucukundaṃ ca pārthivam ||
purukutsasutas tv āsīt trasaddasyur mahīpatiḥ narmadāyām athotpannaḥ saṃbhūtas tasya cātmajaḥ ||
saṃbhūtasya tu dāyādaḥ sudhanvā ripumardanaḥ sudhanvanaḥ sutaś cāpi tridhanvā nāma pārthivaḥ ||
rājñas tridhanvanas tv āsīd vidvāṃs trayyāruṇaḥ prabhuḥ tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūn mahābalaḥ ||
pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ vighnaṃ cakre sudurmatiḥ yena bhāryā hṛtā pūrvaṃ kṛtodvāhā parasya vai ||
bālyāt kāmāc ca mohāc ca saṃharṣāc cāpalena ca jahāra kanyāṃ kāmāt sa kasya cit puravāsinaḥ ||
adharmaśaṅkunā tena rājā trayyāruṇo 'tyajat apadhvaṃseti bahuśo vadan krodhasamanvitaḥ ||
pitaraṃ so 'bravīt tyaktaḥ kva gacchāmīti vai muhuḥ pitā tv enam athovāca śvapākaiḥ saha vartaya nāhaṃ putreṇa putrārthī tvayādya kulapāṃsana ||
ity uktaḥ sa nirākrāman nagarād vacanāt pituḥ na ca taṃ vārayām āsa vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ ||
sa tu satyavratas tāta śvapākāvasathāntike pitrā tyakto 'vasad vīraḥ pitāpy asya vanaṃ yayau ||
tatas tasmiṃs tu viṣaye nāvarṣat pākaśāsanaḥ samā dvādaśa rājendra tenādharmeṇa vai tadā ||
dārāṃs tu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ saṃnyasya sāgarānūpe cacāra vipulaṃ tapaḥ ||
tasya patnī gale baddhvā madhyamaṃ putram aurasam śeṣasya bharaṇārthāya vyakrīṇād gośatena vai ||
taṃ tu baddhaṃ gale dṛṣṭvā vikrīyantaṃ nṛpātmajaḥ maharṣiputraṃ dharmātmā mokṣayām āsa bhārata ||
satyavrato mahābāhur bharaṇaṃ tasya cākarot viśvāmitrasya tuṣṭyartham anukampārtham eva ca ||
so 'bhavad gālavo nāma galabandhān mahātapāḥ maharṣiḥ kauśikas tāta tena vīreṇa mokṣitaḥ ||
«Её великим сыном был владыка людей Юванашва, а Мандхата, сын Юванашвы, был царём, победителем трёх миров. Его женой стала Чайтраратхи, дочь Шашабинду, праведная Биндумати, несравненная красотой на земле, верная мужу и старшая среди десяти тысяч братьев. Она родила Мандхате двух сыновей, о царь: праведного Пурукутсу и земного владыку Мучукунду. Сыном Пурукутсы был царь Трасаддасью; затем от Нармады родился его сын Самбхута. Наследником Самбхуты был Судханван, сокрушитель врагов; сыном Судханвана был царь по имени Тридханван. У царя Тридханвана был учёный владыка Трайяруна, а у него родился могучий царевич по имени Сатьяврата. Этот дурноразумный прежде нарушил свадебные мантры, из-за чего была уведена жена другого, уже выданная замуж. По детскости, страсти, заблуждению, возбуждению и легкомыслию он из желания похитил дочь некоего горожанина. Из-за этого острия адхармы царь Трайяруна отверг его и, охваченный гневом, много раз говорил: “Прочь!” Изгнанный сын снова и снова спрашивал отца: “Куда мне идти?” Отец ответил: “Живи со швапаками. Сегодня мне не нужен такой сын, о позор рода”. Услышав это, Сатьяврата по слову отца вышел из города, и благой риши Васиштха не остановил его. Тогда, дорогой, герой Сатьяврата, оставленный отцом, жил возле поселения швапаков, а отец его ушёл в лес. После этого в той стране Индра не проливал дождя двенадцать лет, о царь царей, из-за той адхармы. Великий тапасвин Вишвамитра оставил свою семью в этой стране, а сам у морского берега совершал широкий подвиг. Его жена, привязав за шею среднего родного сына, стала продавать его за сотню коров ради пропитания оставшихся. Увидев сына великого риши связанным за шею и продаваемым, праведнодушный царевич освободил его, о Бхарата. Могучерукий Сатьяврата стал поддерживать его ради удовлетворения Вишвамитры и из сострадания. Из-за привязи на шее этот великий тапасвин стал известен как Галава; великий риши Каушика, дорогой, был спасён этим героем».
af90c655c1e8 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:30:35 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Завершение главы вводит Сатьяврату как противоречивого героя: он совершает тяжкий проступок, терпит отвержение и последствия адхармы, но затем проявляет сострадание и спасает сына Вишвамитры. Родословие не скрывает падения; оно показывает, как в царской линии дхарма может быть потеряна и затем вновь взыскана через покаяние, аскезу и милосердие.