हरिवंश
Йогический сон и пробуждение ВишнуHV 40.36-41
217 / 607
हरिवंश · HV 40.36-41
देवनागरी

स तु द्वापरपर्यन्ते दृष्ट्वा लोकान् सुदुःखितान् प्राबुध्यत महातेजाः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥
जहीहि निद्रां सहजां भुक्तपूर्वाम् इव स्रजम् इमे ते ब्रह्मणा सार्धं देवा दर्शनकाङ्क्षिणः ॥
इमे त्वां ब्रह्मविदुषो ब्रह्मसंस्तववादिनः वर्धयन्ति हृषीकेश ऋषयः संशितव्रताः ॥
एतेषाम् आत्मभूतानां भूतानां भूतभावन शृणु विष्णो शुभां वाचं भूव्योमाग्न्यनिलाम्भसाम् ॥
इमे त्वा सप्त मुनयः सहिता मुनिमण्डलैः स्तुवन्ति देव दिव्याभिर् गेयाभिर् गीर्भिर् अञ्जसा ॥
उत्तिष्ठ शतपत्राक्ष पद्मनाभ महाद्युते कारणं किंचिद् उत्पन्नं देवानां कार्यगौरवात् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa tu dvāparaparyante dṛṣṭvā lokān suduḥkhitān prābudhyata mahātejāḥ stūyamāno maharṣibhiḥ ||
jahīhi nidrāṃ sahajāṃ bhuktapūrvām iva srajam ime te brahmaṇā sārdhaṃ devā darśanakāṅkṣiṇaḥ ||
ime tvāṃ brahmaviduṣo brahmasaṃstavavādinaḥ vardhayanti hṛṣīkeśa ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ ||
eteṣām ātmabhūtānāṃ bhūtānāṃ bhūtabhāvana śṛṇu viṣṇo śubhāṃ vācaṃ bhūvyomāgnyanilāmbhasām ||
ime tvā sapta munayaḥ sahitā munimaṇḍalaiḥ stuvanti deva divyābhir geyābhir gīrbhir añjasā ||
uttiṣṭha śatapatrākṣa padmanābha mahādyute kāraṇaṃ kiṃcid utpannaṃ devānāṃ kāryagauravāt ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स तु द्वापरपर्यन्तेsa tu dvāparaparyanteон же в конце Двапары; но он на исходе Двапары
दृष्ट्वा लोकान् सुदुःखितान्dṛṣṭvā lokān suduḥkhitānувидев миры очень страдающими; узрев миры в великой скорби
प्राबुध्यत महातेजाःprābudhyata mahātejāḥпробудился великосияющий; очнулся великий блеском
स्तूयमानो महर्षिभिःstūyamāno maharṣibhiḥвосхваляемый махариши; прославляемый великими риши
जहीहि निद्रां सहजांjahīhi nidrāṃ sahajāṃоставь врождённый сон; сбрось природную нидру
भुक्तपूर्वाम् इव स्रजम्bhuktapūrvām iva srajamсловно ранее носимую гирлянду; как уже использованный венок
इमे ते ब्रह्मणा सार्धंime te brahmaṇā sārdhaṃэти твои вместе с Брахмой; вот они с Брахмой
देवा दर्शनकाङ्क्षिणःdevā darśanakāṅkṣiṇaḥбоги, желающие దర్శания; девы, стремящиеся увидеть
इमे त्वां ब्रह्मविदुषोime tvāṃ brahmaviduṣoэти знатоки Брахмана тебя; вот ведающие Брахман
ब्रह्मसंस्तववादिनःbrahmasaṃstavavādinaḥпроизносящие хвалы Брахману; говорящие гимны Брахману
वर्धयन्ति हृषीकेशvardhayanti hṛṣīkeśaпрославляют, Хришикеша; возвеличивают тебя, Хришикеша
ऋषयः संशितव्रताःṛṣayaḥ saṃśitavratāḥриши с острыми обетами; мудрецы строгих обетов
एतेषाम् आत्मभूतानांeteṣām ātmabhūtānāṃэтих, ставших твоим Атманом; для тех, кто сроден твоей сущности
भूतानां भूतभावनbhūtānāṃ bhūtabhāvanaсуществ, создатель существ; живых, о породитель живых
शृणु विष्णो शुभां वाचंśṛṇu viṣṇo śubhāṃ vācaṃслушай, Вишну, благую речь; выслушай доброе слово, о Вишну
भूव्योमाग्न्यनिलाम्भसाम्bhūvyomāgnyanilāmbhasāmземли, неба, огня, ветра и вод; от земли, пространства, огня, воздуха и воды
इमे त्वा सप्त मुनयःime tvā sapta munayaḥэти семь муни тебя; семь мудрецов тебя
सहिता मुनिमण्डलैःsahitā munimaṇḍalaiḥвместе с кругами муни; собравшись с сонмами мудрецов
स्तुवन्ति देव दिव्याभिर्stuvanti deva divyābhirславят, бог, божественными; восхваляют тебя, дева, небесными
गेयाभिर् गीर्भिर् अञ्जसाgeyābhir gīrbhir añjasāпесенными речами прямо; певучими словами искренне
उत्तिष्ठ शतपत्राक्षuttiṣṭha śatapatrākṣaвстань, лотосоокий; поднимись, сто-лепестковоокий
पद्मनाभ महाद्युतेpadmanābha mahādyuteПадманабха, великосияющий; лотосопупый, великого блеска
कारणं किंचिद् उत्पन्नंkāraṇaṃ kiṃcid utpannaṃнекоторая причина возникла; появилось некое основание
देवानां कार्यगौरवात्devānāṃ kāryagauravātиз-за важности дела богов; по тяжести задачи девов
अनुवाद

Но в конце Двапары, увидев миры в великой скорби, великосияющий пробудился, когда великие риши стали его восхвалять: «Оставь врождённый сон, как уже использованный венок. Вот боги вместе с Брахмой желают твоего దర్శания. Эти знатоки Брахмана, произносящие хвалы Брахману, строгие в обетах риши, прославляют тебя, о Хришикеша. О создатель существ, выслушай благую речь этих существ, ставших твоим Атманом, речь земли, неба, огня, ветра и вод. Семь муни вместе с кругами мудрецов прямо славят тебя, о бог, божественными песенными словами. Встань, лотосоокий Падманабха великого сияния: возникла некая причина, важная для дела богов».

संस्करण

90f327a87f22 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:31:01 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से