कालेनाद्य परीतास् ते तव वत्स पितामहाः न मां भविष्यं पप्रच्छुर् न चापृष्टो ब्रवीम्य् अहम् ॥
निःसामर्थ्यं च पश्यामि भविष्यस्य निवेदनम् परिहर्तुं न शक्ष्यामि कालनिष्ठां हि तां गतिम् ॥
त्वया त्व् इदम् अहं पृष्टो वक्ष्याम्य् आगन्तु भावि यत् अतश् च बलवान् कालः श्रुत्वापि न करिष्यसि ॥
न संरम्भान् न चारम्भान् न वै स्थास्यसि पौरुषे लेखा हि काललिखिता वेलेव दुरतिक्रमाः ॥
अश्वमेधः क्रतुः श्रेष्ठः क्षत्रियाणां परिश्रुतः तेन भावेन ते यज्ञं वासवो धर्षयिष्यति ॥
यदि तच् छक्यते राजन् परिहर्तुं कथंचन दैवं पुरुषकारेण मा यजेथाश् च तं क्रतुम् ॥
न चापराधः शक्रस्य नोपध्यायगणस्य ते तव वा यजमानस्य कालो ऽत्र परमेश्वरः ॥
तस्य संस्थापनम् इदम् कालस्य वशवर्ति वै तत् प्रणेयं निबोधस्य त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
यथा यष्टा नृपः स्वर्गं गमिष्यति युगक्षये तथा यज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजातयः ॥
निवृत्ताव् अश्वमेधस्य किं निमित्तं भविष्यति श्रुत्वा परिहरिष्यामि भगवन् यदि शक्यते ॥
निमित्तं भविता तत्र ब्रह्मकोपकृतं प्रभो यतस्व परिहर्तुं तद् इत्य् एतद् भद्रम् अस्तु ते ॥
kālenādya parītās te tava vatsa pitāmahāḥ na māṃ bhaviṣyaṃ papracchur na cāpṛṣṭo bravīmy aham ||
niḥsāmarthyaṃ ca paśyāmi bhaviṣyasya nivedanam parihartuṃ na śakṣyāmi kālaniṣṭhāṃ hi tāṃ gatim ||
tvayā tv idam ahaṃ pṛṣṭo vakṣyāmy āgantu bhāvi yat ataś ca balavān kālaḥ śrutvāpi na kariṣyasi ||
na saṃrambhān na cārambhān na vai sthāsyasi pauruṣe lekhā hi kālalikhitā veleva duratikramāḥ ||
aśvamedhaḥ kratuḥ śreṣṭhaḥ kṣatriyāṇāṃ pariśrutaḥ tena bhāvena te yajñaṃ vāsavo dharṣayiṣyati ||
yadi tac chakyate rājan parihartuṃ kathaṃcana daivaṃ puruṣakāreṇa mā yajethāś ca taṃ kratum ||
na cāparādhaḥ śakrasya nopadhyāyagaṇasya te tava vā yajamānasya kālo 'tra parameśvaraḥ ||
tasya saṃsthāpanam idam kālasya vaśavarti vai tat praṇeyaṃ nibodhasya trailokyaṃ sacarācaram ||
yathā yaṣṭā nṛpaḥ svargaṃ gamiṣyati yugakṣaye tathā yajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijātayaḥ ||
nivṛttāv aśvamedhasya kiṃ nimittaṃ bhaviṣyati śrutvā parihariṣyāmi bhagavan yadi śakyate ||
nimittaṃ bhavitā tatra brahmakopakṛtaṃ prabho yatasva parihartuṃ tad ity etad bhadram astu te ||
«Вьяса ответил: “Дитя, твои деды тогда были охвачены временем. Они не спрашивали меня о будущем, а я, не будучи спрошен, не говорю. Я вижу и бессилие сообщения о будущем: я не смогу предотвратить тот путь, который утверждён во времени. Но теперь ты спросил меня, и я скажу, что должно прийти; время сильно, и даже услышав, ты не сделаешь иначе. Ни возбуждением, ни начинаниями, ни мужеством ты не устоишь: черты, начертанные временем, труднопреодолимы, как морской берег. Ашвамедха прославлена как лучший обряд кшатриев, но именно поэтому Васава оскорбит твою жертву. Если это возможно каким-либо образом предотвратить, царь, не совершай этот обряд, стараясь человеческим усилием уклониться от судьбы. Но нет вины ни Шакры, ни твоих наставников, ни тебя как жертвователя: здесь верховный владыка — время. Это установление времени; узнай, что три мира с движимым и недвижимым находятся во власти времени. Как жертвующий царь в конце юги пойдёт на небо, так дваждырождённые станут продавцами плодов жертв. Джанамеджая спросил: “Что будет причиной прекращения ашвамедхи? Услышав, я предотвращу это, Бхагаван, если возможно”. Вьяса сказал: “Причиной там будет гнев брахманов, владыка. Постарайся предотвратить его; благо тебе”».
afa2f7965d08 · प्रकाशित 22 जून 2026, 6:44:24 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вьяса говорит жёстко: знание будущего не всегда даёт власть над ним. Время здесь показано как сила, перед которой даже правильное намерение царя становится уязвимым.