Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
हरिवंश
Упадок и восстановление дхармы в конце югиHV 117.14-31
602 / 607
हरिवंश · HV 117.14-31
॥
देवनागरी

महायुद्धं महानादं महावर्षं महाभयम् भविष्यति युगे क्षीणे तत् कषायस्य लक्षणम् ॥
विप्ररूपाणि रक्षांसि राजानः कर्णवेदिनः पृथिवीम् उपभोक्ष्यन्ति युगान्ते प्रत्युपस्थिते ॥
निःस्वाध्यायवषट्कारा मुनयश् चाभिमानिनः क्रव्यादा ब्रह्मरूपेण सर्वभक्षा वृथाव्रताः ॥
मूर्खाः स्वार्थपरा लुब्धाः क्षुद्राः क्षुद्रपरिच्छदाः व्यवाहारोपवृत्ताश् च च्युता धर्माच् च शाश्वतात् ॥
हर्तारः पररत्नानां परदारप्रधर्षकाः कामात्मानो दुरात्मानः सोपधाः प्रियसाहसाः ॥
तेषु प्रभवमानेषु तुल्यशीलेषु सर्वतः अभाविनो भविष्यन्ति मुनयो बहुरूपिणः ॥
उत्पन्ना ये कृतयुगे प्रधानपुरुषाश्रयाः कथायोगेन तान् सर्वान् पूजयिष्यन्ति मानवाः ॥
सस्यचोरा भविष्यन्ति तथा चैलापहारिणः भक्ष्यभोज्यहराश् चैव भाण्डानां चैव हारिणः ॥
चोराश् चोरस्य हर्तारो हन्ता हर्तुर् भविष्यति चोराश् चोरक्षये चापि कृते क्षेमं भविष्यति ॥
निःसारे क्षुभिते लोके निष्क्रिये व्यन्तरे स्थिते नराः श्रयिष्यन्ति वनं करभारप्रपीडिताः ॥
यज्ञकर्मण्य् उपरते रक्षांसि श्वापदानि च कोटिमूषकसर्पाश् च धर्षयिष्यन्ति मानवान् ॥
क्षेमं सुभिक्षम् आरोग्यं सामग्र्यम् अथ बन्धुभिः उद्देशेन नरश्रेष्ठ भविष्यन्ति युगक्षये ॥
स्वयंपालाः स्वयंचोरा युगसंभारसंभृताः मण्डलैः प्रभविष्यन्ति देशे देशे पृथक् पृथक् ॥
स्वदेशेभ्यः परिभ्रष्टा निःसाराः सह बन्धुभिः नरास् तदा भविष्यन्ति सर्वे कालप्रतीक्षिणः ॥
तदा स्कन्धे समादाय कुमारान् प्रद्रुता भयात् कौशिकीं संश्रयिष्यन्ति नराः क्षुद्भयपीडिताः ॥
अङ्गान् वङ्गान् कलिङ्गांश् च काश्मीरान् अथ मेकलान् ऋषिकान्तगिरिद्रोणीः संश्रयिष्यन्ति मानवाः ॥
कृत्स्नं च हिमवत्पार्श्वं कूलं च लवणाम्भसः अरण्यानि च वत्स्यन्ति नरा म्लेच्छगणैः सह ॥
नैव शून्या न चाशून्या भविष्यति वसुंधरा गोप्तारश् चाप्य् अगोप्तारः प्रभविष्यन्ति शासिनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mahāyuddhaṃ mahānādaṃ mahāvarṣaṃ mahābhayam bhaviṣyati yuge kṣīṇe tat kaṣāyasya lakṣaṇam ||
viprarūpāṇi rakṣāṃsi rājānaḥ karṇavedinaḥ pṛthivīm upabhokṣyanti yugānte pratyupasthite ||
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārā munayaś cābhimāninaḥ kravyādā brahmarūpeṇa sarvabhakṣā vṛthāvratāḥ ||
mūrkhāḥ svārthaparā lubdhāḥ kṣudrāḥ kṣudraparicchadāḥ vyavāhāropavṛttāś ca cyutā dharmāc ca śāśvatāt ||
hartāraḥ pararatnānāṃ paradārapradharṣakāḥ kāmātmāno durātmānaḥ sopadhāḥ priyasāhasāḥ ||
teṣu prabhavamāneṣu tulyaśīleṣu sarvataḥ abhāvino bhaviṣyanti munayo bahurūpiṇaḥ ||
utpannā ye kṛtayuge pradhānapuruṣāśrayāḥ kathāyogena tān sarvān pūjayiṣyanti mānavāḥ ||
sasyacorā bhaviṣyanti tathā cailāpahāriṇaḥ bhakṣyabhojyaharāś caiva bhāṇḍānāṃ caiva hāriṇaḥ ||
corāś corasya hartāro hantā hartur bhaviṣyati corāś corakṣaye cāpi kṛte kṣemaṃ bhaviṣyati ||
niḥsāre kṣubhite loke niṣkriye vyantare sthite narāḥ śrayiṣyanti vanaṃ karabhāraprapīḍitāḥ ||
yajñakarmaṇy uparate rakṣāṃsi śvāpadāni ca koṭimūṣakasarpāś ca dharṣayiṣyanti mānavān ||
kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ sāmagryam atha bandhubhiḥ uddeśena naraśreṣṭha bhaviṣyanti yugakṣaye ||
svayaṃpālāḥ svayaṃcorā yugasaṃbhārasaṃbhṛtāḥ maṇḍalaiḥ prabhaviṣyanti deśe deśe pṛthak pṛthak ||
svadeśebhyaḥ paribhraṣṭā niḥsārāḥ saha bandhubhiḥ narās tadā bhaviṣyanti sarve kālapratīkṣiṇaḥ ||
tadā skandhe samādāya kumārān pradrutā bhayāt kauśikīṃ saṃśrayiṣyanti narāḥ kṣudbhayapīḍitāḥ ||
aṅgān vaṅgān kaliṅgāṃś ca kāśmīrān atha mekalān ṛṣikāntagiridroṇīḥ saṃśrayiṣyanti mānavāḥ ||
kṛtsnaṃ ca himavatpārśvaṃ kūlaṃ ca lavaṇāmbhasaḥ araṇyāni ca vatsyanti narā mlecchagaṇaiḥ saha ||
naiva śūnyā na cāśūnyā bhaviṣyati vasuṃdharā goptāraś cāpy agoptāraḥ prabhaviṣyanti śāsinaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
महायुद्धं महानादंmahāyuddhaṃ mahānādaṃвеликая война, великий шум
महावर्षं महाभयम्mahāvarṣaṃ mahābhayamвеликий дождь, великий страх
भविष्यति युगे क्षीणेbhaviṣyati yuge kṣīṇeбудет при истощённой юге
तत् कषायस्य लक्षणम्tat kaṣāyasya lakṣaṇamэто признак смуты
विप्ररूपाणि रक्षांसिviprarūpāṇi rakṣāṃsiракшасы в облике брахманов
राजानः कर्णवेदिनःrājānaḥ karṇavedinaḥцари, прокалывающие уши
पृथिवीम् उपभोक्ष्यन्तिpṛthivīm upabhokṣyantiземлёй будут наслаждаться
युगान्ते प्रत्युपस्थितेyugānte pratyupasthiteкогда конец юги наступит
निःस्वाध्यायवषट्काराniḥsvādhyāyavaṣaṭkārāбез изучения и возгласа вашат
मुनयश् च अभिमानिनःmunayaś ca abhimāninaḥи муни горделивые
क्रव्यादा ब्रह्मरूपेणkravyādā brahmarūpeṇaплотоядные в облике Брахмы
सर्वभक्षा वृथाव्रताःsarvabhakṣā vṛthāvratāḥвсёядные, с пустыми обетами
मूर्खाः स्वार्थपरा लुब्धाःmūrkhāḥ svārthaparā lubdhāḥглупые, преданные своей выгоде, жадные
क्षुद्राः क्षुद्रपरिच्छदाःkṣudrāḥ kṣudraparicchadāḥнизкие, с низким окружением
व्यवाहारोपवृत्ताश् चvyavāhāropavṛttāś caживущие судебными тяжбами
च्युता धर्माच् च शाश्वतात्cyutā dharmāc ca śāśvatātи отпавшие от вечной дхармы
हर्तारः पररत्नानांhartāraḥ pararatnānāṃпохитители чужих драгоценностей
परदारप्रधर्षकाःparadārapradharṣakāḥоскорбители чужих жён
कामात्मानो दुरात्मानःkāmātmāno durātmānaḥстрастные, дурные душой
सोपधाः प्रियसाहसाःsopadhāḥ priyasāhasāḥс обманом, любящие дерзость
तेषु प्रभवमानेषुteṣu prabhavamāneṣuкогда они процветают
तुल्यशीलेषु सर्वतःtulyaśīleṣu sarvataḥс одинаковым нравом повсюду
अभाविनो भविष्यन्तिabhāvino bhaviṣyantiнесуществующими будут
मुनयो बहुरूपिणःmunayo bahurūpiṇaḥмуни многих обликов
उत्पन्ना ये कृतयुगेutpannā ye kṛtayugeрождённые которые в Крита-югу
प्रधानपुरुषाश्रयाःpradhānapuruṣāśrayāḥопирающиеся на пракрити и пурушу
कथायोगेन तान् सर्वान्kathāyogena tān sarvānчерез связь рассказов их всех
पूजयिष्यन्ति मानवाःpūjayiṣyanti mānavāḥбудут почитать люди
सस्यचोरा भविष्यन्तिsasyacorā bhaviṣyantiворы урожая будут
तथा चैलापहारिणःtathā cailāpahāriṇaḥи похитители одежды
भक्ष्यभोज्यहराश् चैवbhakṣyabhojyaharāś caivaи похитители съедобного и пищи
भाण्डानां चैव हारिणःbhāṇḍānāṃ caiva hāriṇaḥи похитители сосудов
चोराश् चोरस्य हर्तारोcorāś corasya hartāroворы похитители вора
हन्ता हर्तुर् भविष्यतिhantā hartur bhaviṣyatiубийца похитителя будет
चोराश् चोरक्षये चापिcorāś corakṣaye cāpiи воры при уничтожении воров
कृते क्षेमं भविष्यतिkṛte kṣemaṃ bhaviṣyatiкогда сделано, будет безопасность
निःसारे क्षुभिते लोकेniḥsāre kṣubhite lokeв бессущностном, смущённом мире
निष्क्रिये व्यन्तरे स्थितेniṣkriye vyantare sthiteбездейственном, промежуточном стоящем
नराः श्रयिष्यन्ति वनंnarāḥ śrayiṣyanti vanaṃлюди прибегнут к лесу
करभारप्रपीडिताःkarabhāraprapīḍitāḥналоговым бременем измученные
यज्ञकर्मण्य् उपरतेyajñakarmaṇy uparateкогда жертвенное дело прекратится
रक्षांसि श्वापदानि चrakṣāṃsi śvāpadāni caракшасы и хищные звери
कोटिमूषकसर्पाश् चkoṭimūṣakasarpāś caи множества мышей и змей
धर्षयिष्यन्ति मानवान्dharṣayiṣyanti mānavānбудут терзать людей
क्षेमं सुभिक्षम् आरोग्यंkṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃбезопасность, изобилие, здоровье
सामग्र्यम् अथ बन्धुभिःsāmagryam atha bandhubhiḥи согласие с родичами
उद्देशेन नरश्रेष्ठuddeśena naraśreṣṭhaпо упоминанию, лучший людей
भविष्यन्ति युगक्षयेbhaviṣyanti yugakṣayeбудут при конце юги
स्वयंपालाः स्वयंचोराsvayaṃpālāḥ svayaṃcorāсами защитники, сами воры
युगसंभारसंभृताःyugasaṃbhārasaṃbhṛtāḥсобранные грузом юги
मण्डलैः प्रभविष्यन्तिmaṇḍalaiḥ prabhaviṣyantiкругами будут возникать
देशे देशे पृथक् पृथक्deśe deśe pṛthak pṛthakв каждой стране отдельно
स्वदेशेभ्यः परिभ्रष्टाsvadeśebhyaḥ paribhraṣṭāиз своих стран изгнанные
निःसाराः सह बन्धुभिःniḥsārāḥ saha bandhubhiḥобессиленные вместе с родичами
नरास् तदा भविष्यन्तिnarās tadā bhaviṣyantiлюди тогда будут
सर्वे कालप्रतीक्षिणःsarve kālapratīkṣiṇaḥвсе ожидающие времени
तदा स्कन्धे समादायtadā skandhe samādāyaтогда на плечи взяв
कुमारान् प्रद्रुता भयात्kumārān pradrutā bhayātдетей, бегущие от страха
कौशिकीं संश्रयिष्यन्तिkauśikīṃ saṃśrayiṣyantiк Каушики прибегнут
नराः क्षुद्भयपीडिताःnarāḥ kṣudbhayapīḍitāḥлюди, голодом и страхом мучимые
अङ्गान् वङ्गान् कलिङ्गांश् चaṅgān vaṅgān kaliṅgāṃś caАнгов, Вангов, Калингов
काश्मीरान् अथ मेकलान्kāśmīrān atha mekalānКашмиров затем Мекалов
ऋषिकान्तगिरिद्रोणीःṛṣikāntagiridroṇīḥдолины гор у краёв риши
संश्रयिष्यन्ति मानवाःsaṃśrayiṣyanti mānavāḥлюди прибегнут
कृत्स्नं च हिमवत्पार्श्वंkṛtsnaṃ ca himavatpārśvaṃи весь склон Химавата
कूलं च लवणाम्भसःkūlaṃ ca lavaṇāmbhasaḥи берег солёных вод
अरण्यानि च वत्स्यन्तिaraṇyāni ca vatsyantiи леса будут населять
नरा म्लेच्छगणैः सहnarā mlecchagaṇaiḥ sahaлюди вместе с толпами млеччхов
नैव शून्या न च अशून्याnaiva śūnyā na ca aśūnyāни пустой и ни непустой
भविष्यति वसुंधराbhaviṣyati vasuṃdharāбудет земля
गोप्तारश् च अपि अगोप्तारःgoptāraś ca api agoptāraḥи защитники также незащитники
प्रभविष्यन्ति शासिनःprabhaviṣyanti śāsinaḥвозникнут правители
अनुवाद

«В истощённой юге будут великая война, великий шум, великий дождь и великий страх: это признак смуты. Когда наступит конец юги, ракшасы в облике брахманов и цари, прокалывающие уши, будут наслаждаться землёй. Мнимые муни, гордые, без изучения Вед и без возгласа вашат, плотоядные в облике Брахмы, всёядные и с пустыми обетами, будут глупыми, жадными, преданными своей выгоде, низкими, окружёнными низкими людьми, живущими судебными тяжбами и отпавшими от вечной дхармы. Они будут похитителями чужих драгоценностей, оскорбителями чужих жён, страстными, дурными душой, обманчивыми и любящими дерзость. Когда такие люди с одинаковым нравом будут процветать повсюду, настоящие муни многих обликов словно исчезнут. Люди будут почитать через рассказы тех, кто родился в Крита-югу и опирался на пракрити и пурушу. Появятся воры урожая, похитители одежды, пищи и сосудов. Воры будут грабить воров, убийцы — похитителей, и безопасность возникнет лишь после уничтожения воров. В бессущностном, смущённом, бездейственном мире люди, измученные налоговым бременем, прибегнут к лесу. Когда жертвенные дела прекратятся, ракшасы, хищники, множества мышей и змей будут терзать людей. Безопасность, изобилие, здоровье и согласие с родичами будут существовать только как слово, о лучший людей. В каждой стране отдельно появятся круги людей, которые сами будут защитниками и сами ворами, собранные грузом юги. Изгнанные из своих стран и обессиленные, вместе с родичами, все люди будут ждать времени. Взяв детей на плечи и бегая от страха, люди, мучимые голодом и страхом, прибегнут к Каушики; они будут искать убежище у Ангов, Вангов, Калингов, Кашмиров, Мекалов и в горных долинах на краю земель риши. Люди вместе с толпами млеччхов будут жить на всём склоне Химавата, на берегу солёных вод и в лесах. Земля будет ни пустой, ни непустой; правители будут и защитниками, и незащитниками».

संस्करण

a80a7bfad72e · प्रकाशित 22 जून 2026, 6:49:45 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक HV 117.1-13

श्लोक बदलें इन कुंजियों से