माधुर्यकादम्बिनी
The supremacy of bhakti1.8विश्वनाथ चक्रवर्ती
8 / 77
Linux
पन्ने पलटें
माधुर्यकादम्बिनी · 1.8
॥
देवनागरी

किं च स्वेच्छावतारचरितैः इति, स्वेच्छामयस्य इत्य् आदि प्रमाणशतैर् अवगतेन स्वाच्छन्द्येनावतरतोऽपि तस्य भूभारहरणादेः स्थूलदृष्ट्या हेतुत्वे इव निष्कामकर्मादेः क्वापि द्वारत्वेऽपि न क्षतिः । किं च—यं न योगेन साङ्ख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः ।व्याख्यास्वाध्यायसन्न्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवान् अपि ॥इत्य् आदिना दानव्रतादीनां स्पष्टम् एव हेतुखण्डनेऽपि—दानव्रततपोहोमजपस्वाध्यायसंयमैः ।श्रेयोभिर् विविधैश् चान्यैः कृष्णे भक्तिर् हि साध्यते ॥इति यद् धेतुत्वं श्रूयते तत् खलु ज्ञानाङ्गभूतायाः सात्त्विक्या एव भक्तेर् न तु निर्गुणायां प्रेमाङ्गभूतायाः । केचित् तु दानं विष्णुवैष्णवसम्प्रदानकं व्रतान्य् एकादश्यादीनि तपस्तत्प्राप्तिहेतुको भोगादित्याग इति साधनभक्त्यङ्गान्य् एवाहुः । तत्साध्यत्वे भक्तेः भक्त्या सञ्जातया भक्त्या इतिवत् निर्हेतुकत्वम् एव सिद्धम् इति सर्वं समञ्जसम्

लिप्यंतरण (IAST)

kiṁ ca svecchāvatāra-caritaiḥ iti, svecchā-mayasya ity ādi pramāṇa-śatair avagatena svācchandyenāvatarato'pi tasya bhū-bhāra-haraṇādeḥ sthūla-dṛṣṭyā hetutve iva niṣkāma-karmādeḥ kvāpi dvāratve'pi na kṣatiḥ | kiṁ ca—yaṁ na yogena sāṅkhyena dāna-vrata-tapo-'dhvaraiḥ |vyākhyā-svādhyāya-sannyāsaiḥ prāpnuyād yatnavān api ||ity ādinā dāna-vratādīnāṁ spaṣṭam eva hetu-khaṇḍane'pi—dāna-vrata-tapo-homa-japa-svādhyāya-saṁyamaiḥ |śreyobhir vividhaiś cānyaiḥ kṛṣṇe bhaktir hi sādhyate ||iti yad dhetutvaṁ śrūyate tat khalu jñānāṅga-bhūtāyāḥ sāttvikyā eva bhakter na tu nirguṇāyāṁ premāṅga-bhūtāyāḥ | kecit tu dānaṁ viṣṇu-vaiṣṇava-sampradānakaṁ vratāny ekādaśy-ādīni tapas-tat-prāpti-hetuko bhogādi-tyāga iti sādhana-bhakty-aṅgāny evāhuḥ | tat-sādhyatve bhakteḥ bhaktyā sañjātayā bhaktyā itivat nirhetukatvam eva siddham iti sarvaṁ samañjasam

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
किं चkiṁ caкроме того
स्वेच्छावतार-चरितैःsvecchāvatāra-caritaiḥдеяниями воплощений по своей воле
इतिitiтак
स्वेच्छा-मयस्यsvecchā-mayasyaисполненного своей воли
इत्य् आदिity ādiи прочими
प्रमाण-शतैर्pramāṇa-śatairсотнями свидетельств
अवगतेनavagatenaустановленной
स्वाच्छन्द्येनावतरतोऽपिsvācchandyenāvatarato'piхоть Он и нисходит по своей воле
तस्यtasyaЕго
भू-भार-हरणादेःbhū-bhāra-haraṇādeḥснятия бремени земли и прочего
स्थूल-दृष्ट्याsthūla-dṛṣṭyāна грубый взгляд
हेतुत्वेhetutveбудто причина
इवivaкак
निष्काम-कर्मादेःniṣkāma-karmādeḥбескорыстных дел и прочего
क्वापिkvāpiгде-либо
द्वारत्वेऽपिdvāratve'piдаже если они — проход
नnaнет
क्षतिःkṣatiḥурона
किं चkiṁ caкроме того
यंyaṁкого
नnaне
योगेनyogenaйогой
साङ्ख्येनsāṅkhyenaсанкхьей
दान-व्रत-तपो-ऽध्वरैःdāna-vrata-tapo-'dhvaraiḥдарами, обетами, подвижничеством, жертвами
व्याख्या-स्वाध्याय-सन्न्यासैःvyākhyā-svādhyāya-sannyāsaiḥтолкованием, изучением, отречением
प्राप्नुयाद्prāpnuyādможет достичь
यत्नवान्yatnavānусердный
अपिapiдаже
इत्य् आदिनाity ādināэтими и другими словами
दान-व्रतादीनांdāna-vratādīnāṁдаров, обетов и прочего
स्पष्टम्spaṣṭamясно
एवevaже
हेतु-खण्डनेऽपिhetu-khaṇḍane'piхотя и отвергнута причинность
दान-व्रत-तपो-होम-जप-स्वाध्याय-संयमैःdāna-vrata-tapo-homa-japa-svādhyāya-saṁyamaiḥдарами, обетами, аскезой, возлияниями, джапой, изучением, обузданием
श्रेयोभिर्śreyobhirблагими делами
विविधैश्vividhaiśразными
चान्यैःcānyaiḥи прочими
कृष्णेkṛṣṇeк Кришне
भक्तिर्bhaktirпреданность
हिhiведь
साध्यतेsādhyateдостигается
इतिitiтак
यद्yadчто
धेतुत्वंdhetutvaṁпричинность
श्रूयतेśrūyateслышится
तत्tatто
खलुkhaluпоистине
ज्ञानाङ्ग-भूतायाःjñānāṅga-bhūtāyāḥслужащей частью знания
सात्त्विक्याsāttvikyāсаттвической
एवevaлишь
भक्तेर्bhakterпреданности
नnaне
तुtuже
निर्गुणायांnirguṇāyāṁзапредельной качествам
प्रेमाङ्ग-भूतायाःpremāṅga-bhūtāyāḥведущей к любви
केचित्kecitнекоторые
तुtuже
दानंdānaṁдар
विष्णु-वैष्णव-सम्प्रदानकंviṣṇu-vaiṣṇava-sampradānakaṁподносимый Вишну и вайшнавам
व्रतान्य्vratānyобеты
एकादश्य्-आदीनिekādaśy-ādīniэкадаши и прочие
तपस्-तत्-प्राप्ति-हेतुकोtapas-tat-prāpti-hetukoаскеза — ради Его обретения
भोगादि-त्यागbhogādi-tyāgaотказ от наслаждений и прочего
इतिitiтак
साधन-भक्त्य्-अङ्गान्य्sādhana-bhakty-aṅgānyчастями практики преданности
एवाहुःevāhuḥи называют
तत्-साध्यत्वेtat-sādhyatveесли она достигается ими
भक्तेःbhakteḥпреданности
भक्त्याbhaktyāпреданностью
सञ्जातयाsañjātayāрождённой
भक्त्याbhaktyāпреданностью
इतिवत्itivatкак [в словах]
निर्हेतुकत्वम्nirhetukatvamбеспричинность
एवevaименно
सिद्धम्siddhamдоказана
इतिitiитак
सर्वंsarvaṁвсё
समञ्जसम्samañjasamсогласуется
अनुवाद

Кроме того: сотни свидетельств — «деяниями воплощений по своей воле», «исполненного своей воли» и прочие — устанавливают, что Он нисходит по своей воле; и всё же на грубый взгляд причиной называют снятие бремени земли и прочее. Так и бескорыстные дела и прочее где-то служат проходом [к преданности] — урона от этого нет. Далее: «Кого не достичь ни йогой, ни санкхьей, ни дарами, обетами, подвижничеством и жертвами, ни толкованием, изучением и отречением, даже усердному» — эти и другие слова ясно отвергают причинность даров, обетов и прочего. А слышимое в словах «дарами, обетами, аскезой, возлияниями, джапой, изучением, обузданием и разными иными благими делами достигается преданность к Кришне» — относится лишь к саттвической преданности, служащей знанию, а не к запредельной качествам, ведущей к любви. Некоторые же понимают так: дар — подносимый Вишну и вайшнавам, обеты — экадаши и прочие, аскеза — отказ от наслаждений ради Него; всё это — части практики преданности. Если преданность достигается ими, то, как в словах «преданностью, рождённой преданностью», её беспричинность доказана. Так всё согласуется.

संस्करण

6a4d985068ef · प्रकाशित 28 सित॰ 2026, 3:35:09 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से