सा च निष्ठा साक्षाद्भक्तिवर्तिनी तदनुकूलवस्तुवर्तिनीति द्विविधा । तत्र साक्षाद्भक्तिर् अनन्तप्रकारापि स्थूलतया त्रिविधा । कायिकी वाचिकी मानसी चेति । तत्र प्रथमं कायिक्यास् ततो वाचिक्यास् तत एव मानस्या भक्तेर् निष्ठा सम्भवेद् इति केचित् । भक्तेषु तारतम्येन स्थितानाम् अपि सहओजोबलानां मध्ये क्वचन भक्ते विलक्षणतादृशसंस्कारवशात् कस्यचिद् एव भगवदुन्मुखत्वाधिक्यं स्याद् इति नायं क्रम इत्य् अन्ये । तदनुकूलवस्तुनि अमानित्वमानदत्वमैत्रीदयादीनि । तेषां निष्ठा च कुत्रचन शमप्रकृतौ भक्ते भक्तेर् अनिष्ठितत्वे दृश्यते कुत्रचन तस्मिन्न् उद्धते भक्ते निष्ठितत्वेऽपि न दृश्यते यद्य् अपि तद् अपि भक्तिनिष्ठैव स्वसत्त्वासत्त्वाभ्यां तन्निष्ठासत्त्वासत्त्वे सुधियम् अवगमयति न तु बालप्रतीतिर् एव वास्तवीकर्तुं शक्येति । यद् उक्तं—भक्तिर् भवति नैष्ठिकी ।तदा रजस्तमोभावाः कामलोभादयश् च ये ।चेत एतैर् अनाविद्धं स्थितं सत्त्वे प्रसीदति ॥ इति ।श्रवणकीर्तनादिषु यत्नस्य शैथिल्यप्राबल्य एव दुस्त्यज्ये सम्भवन्ती निष्ठितानिष्ठिते भक्ती प्रदर्शयेताम् इति सङ्क्षेपतो विवेकः
sā ca niṣṭhā sākṣād-bhakti-vartinī tad-anukūla-vastu-vartinīti dvividhā | tatra sākṣād-bhaktir ananta-prakārāpi sthūlatayā trividhā | kāyikī vācikī mānasī ceti | tatra prathamaṁ kāyikyās tato vācikyās tata eva mānasyā bhakter niṣṭhā sambhaved iti kecit | bhakteṣu tāratamyena sthitānām api saha-ojo-balānāṁ madhye kvacana bhakte vilakṣaṇa-tādṛśa-saṁskāra-vaśāt kasyacid eva bhagavad-unmukhatvādhikyaṁ syād iti nāyaṁ krama ity anye | tad-anukūla-vastuni amānitva-mānadatva-maitrī-dayādīni | teṣāṁ niṣṭhā ca kutracana śama-prakṛtau bhakte bhakter aniṣṭhitatve dṛśyate kutracana tasminn uddhate bhakte niṣṭhitatve'pi na dṛśyate yady api tad api bhakti-niṣṭhaiva sva-sattvāsattvābhyāṁ tan-niṣṭhā-sattvāsattve sudhiyam avagamayati na tu bāla-pratītir eva vāstavīkartuṁ śakyeti | yad uktaṁ—bhaktir bhavati naiṣṭhikī |tadā rajas-tamo-bhāvāḥ kāma-lobhādayaś ca ye |ceta etair anāviddhaṁ sthitaṁ sattve prasīdati || iti |śravaṇa-kīrtanādiṣu yatnasya śaithilya-prābalya eva dustyajye sambhavantī niṣṭhitāniṣṭhite bhaktī pradarśayetām iti saṅkṣepato vivekaḥ
छन्द अज्ञात
Эта устойчивость двояка: в самой преданности и в том, что ей благоприятно. Сама преданность, хоть и бесконечно разнообразна, в общих чертах трояка: телесная, словесная и умственная. Некоторые говорят, что устойчивость приходит сначала в телесной преданности, затем в словесной и уж затем в умственной. Другие же — что такого порядка нет: даже среди преданных одной ступени, равных силой и мощью, у какого-то преданного, в силу особых впечатлений, в чём-то одном бывает больше обращённости к Бхагавану. Благоприятное преданности — скромность, почтительность, дружелюбие, сострадание и прочее. Устойчивость в них порой видна у преданного спокойного нрава, даже когда его преданность неустойчива, а у заносчивого порой не видна, даже когда преданность устойчива. И всё же мудрому о наличии или отсутствии устойчивости говорит лишь наличие или отсутствие её в самой преданности; впечатление же простаков истиной не сделать. Как сказано: «…преданность становится устойчивой; тогда порождения раджаса и тамаса…» и так далее. Вкратце различие таково: неустойчивую и устойчивую преданность показывают, соответственно, вялость и сила усилия в слушании, воспевании и прочем — от того и другого трудно избавиться.
3dfecbb6c04b · प्रकाशित 28 सित॰ 2026, 3:54:27 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Важное предупреждение против внешних оценок. Спокойный по характеру человек может казаться очень смиренным, а его практика при этом нестойка; горячий по нраву бывает резок, а практика у него неколебима. Судить надо по самой преданности, а не по манерам. Так заканчивается четвёртый ливень, «Прекрасный поток».