महाभारत
Saṃbhava-parva (Citrāṅgada and Vicitravīrya)1.95.1–4
518 / 15823
महाभारत · 1.95.1–4
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा शंतनुर् नृपः ॥
तां कन्यां रूपसंपन्नां स्वगृहे संन्यवेशयत् ॥
ततः शांतनवो धीमान् सत्यवत्याम् अजायत ॥
वीरश् चित्राङ्गदो नाम वीर्येण मनुजान् अति ॥
अथापरं महेष्वासं सत्यवत्यां पुनः प्रभुः ॥
विचित्रवीर्यं राजानं जनयाम् आस वीर्यवान् ॥
अप्राप्तवति तस्मिंश् च यौवनं भरतर्षभ ॥
स राजा शंतनुर् धीमान् कालधर्मम् उपेयिवान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato vivāhe nirvṛtte sa rājā śaṃtanur nṛpaḥ ||
tāṃ kanyāṃ rūpasaṃpannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayat ||
tataḥ śāṃtanavo dhīmān satyavatyām ajāyata ||
vīraś citrāṅgado nāma vīryeṇa manujān ati ||
athāparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ punaḥ prabhuḥ ||
vicitravīryaṃ rājānaṃ janayām āsa vīryavān ||
aprāptavati tasmiṃś ca yauvanaṃ bharatarṣabha ||
sa rājā śaṃtanur dhīmān kāladharmam upeyivān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशंपायनः उवाच ततः विवाहे निर्वृत्ते सः राजा शंतनुः नृपः तां कन्यां रूपसंपन्नां स्वगृहे संन्यवेशयत्vaiśaṃpāyanaḥ uvāca tataḥ vivāhe nirvṛtte saḥ rājā śaṃtanuḥ nṛpaḥ tāṃ kanyāṃ rūpasaṃpannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayatVaishampayana said: then, when the marriage was accomplished, that king Shantanu brought that maiden, endowed with beauty, into his house
ततः शांतनवः धीमान् सत्यवत्यां अजायत वीरः चित्राङ्गदः नाम वीर्येण मनुजान् अतिtataḥ śāṃtanavaḥ dhīmān satyavatyāṃ ajāyata vīraḥ citrāṅgadaḥ nāma vīryeṇa manujān atithen to Shantanu, by Satyavati, was born the wise hero named Chitrangada, who surpassed men in valor
अथ अपरं महेष्वासं सत्यवत्यां पुनः प्रभुः विचित्रवीर्यं राजानं जनयाम् आस वीर्यवान्atha aparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ punaḥ prabhuḥ vicitravīryaṃ rājānaṃ janayām āsa vīryavānthen another, a great archer, the lord, valorous [Shantanu], again begot upon Satyavati — King Vichitravirya
अप्राप्तवति तस्मिन् च यौवनं भरतर्षभ सः राजा शंतनुः धीमान् कालधर्मम् उपेयिवान्aprāptavati tasmin ca yauvanaṃ bharatarṣabha saḥ rājā śaṃtanuḥ dhīmān kāladharmam upeyivānand when he had not yet reached youth, O bull among the Bharatas, that wise king Shantanu submitted to the law of time (died)
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
शंतनुर्śaṃtanuroriginal form "śaṃtanur", added to complete the word-by-word coverage
शांतनवोśāṃtanavooriginal form "śāṃtanavo", added to complete the word-by-word coverage
सत्यवत्याम्satyavatyāmoriginal form "satyavatyām", added to complete the word-by-word coverage
वीरश्vīraśoriginal form "vīraś", added to complete the word-by-word coverage
चित्राङ्गदोcitrāṅgadooriginal form "citrāṅgado", added to complete the word-by-word coverage
अथापरंathāparaṃoriginal form "athāparaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तस्मिंश्tasmiṃśoriginal form "tasmiṃś", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
शंतनुर्śaṃtanuroriginal form "śaṃtanur", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: 'Then, when the marriage was accomplished, King Shantanu brought that maiden, endowed with beauty, into his house. Then to Shantanu, by Satyavati, was born the wise hero named Chitrangada, who surpassed men in valor. Then again the lord, mighty in valor, begot upon Satyavati another son, a great archer — King Vichitravirya. And before that one had reached youth, O bull among the Bharatas, the wise King Shantanu submitted to the law of time.'

संस्करण

a2016e156d79 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:16:46 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से