महाभारत
Saṃbhava-parva (duryodhana-asūyā) (Duryodhana's Envy)1.129.1–3
785 / 15823
महाभारत · 1.129.1–3
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम् ॥
दुर्योधनो लक्षयित्व पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥
ततो वैकर्तनः कर्णः शकुनिश् चापि सौबलः ॥
अनेकैर् अभ्युपायैस् ताञ् जिघांसन्ति स्म पाण्डवान् ॥
पाण्डवाश् चापि तत् सर्वं प्रत्यजानन्न् अरिंदमाः ॥
उद्भावनम् अकुर्वन्तो विदुरस्य मते स्थिताः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayam ||
duryodhano lakṣayitva paryatapyata durmatiḥ ||
tato vaikartanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ ||
anekair abhyupāyais tāñ jighāṃsanti sma pāṇḍavān ||
pāṇḍavāś cāpi tat sarvaṃ pratyajānann ariṃdamāḥ ||
udbhāvanam akurvanto vidurasya mate sthitāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम्prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayamBhimasena, dearer than life, and skillful Dhananjaya
दुर्योधनः लक्षयित्वा पर्यतप्यत दुर्मतिःduryodhanaḥ lakṣayitvā paryatapyata durmatiḥhaving noticed [this], Duryodhana grieved, evil-minded
ततः वैकर्तनः कर्णः शकुनिः च अपि सौबलःtataḥ vaikartanaḥ karṇaḥ śakuniḥ ca api saubalaḥthen Vaikartana-Karna and Shakuni, son of Subala,
अनेकैः अभ्युपायैः तान् जिघांसन्ति स्म पाण्डवान्anekaiḥ abhyupāyaiḥ tān jighāṃsanti sma pāṇḍavānby many means sought to destroy those Pandavas
पाण्डवाः च अपि तत् सर्वं प्रत्यजानन् अरिंदमाःpāṇḍavāḥ ca api tat sarvaṃ pratyajānan ariṃdamāḥbut the Pandavas, tamers of foes, recognized all of that,
उद्भावनम् अकुर्वन्तः विदुरस्य मते स्थिताःudbhāvanam akurvantaḥ vidurasya mate sthitāḥnot betraying [it], abiding by the counsel of Vidura
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
दुर्योधनोduryodhanooriginal form "duryodhano", added to complete the word-by-word coverage
लक्षयित्वlakṣayitvaoriginal form "lakṣayitva", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
शकुनिश्śakuniśoriginal form "śakuniś", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
अनेकैर्anekairoriginal form "anekair", added to complete the word-by-word coverage
अभ्युपायैस्abhyupāyaisoriginal form "abhyupāyais", added to complete the word-by-word coverage
ताञ्tāñoriginal form "tāñ", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डवाश्pāṇḍavāśoriginal form "pāṇḍavāś", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
प्रत्यजानन्न्pratyajānannoriginal form "pratyajānann", added to complete the word-by-word coverage
अकुर्वन्तोakurvantooriginal form "akurvanto", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Noticing Bhimasena, dearer than life, and skillful Dhananjaya, the evil-minded Duryodhana grieved. Then Vaikartana-Karna and Shakuni, son of Subala, sought by many means to destroy those Pandavas; but the Pandavas, tamers of their foes, recognized all of it, and yet, without betraying it, abided by the counsel of Vidura."

संस्करण

c0c042804ca2 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:53:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से