महाभारत
Bakavadha-parva (kanyā-vākya) (The Daughter's Speech)1.147.1–3
933 / 15823
महाभारत · 1.147.1–3
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
तयोर् दुःखितयोर् वाक्यम् अतिमात्रं निशम्य तत् ॥
भृशं दुःखपरीताङ्गी कन्या ताव् अभ्यभाषत ॥
किम् इदं भृशदुःखार्तौ रोरवीथो अनाथवत् ॥
ममापि श्रूयतां किं चिच् छ्रुत्वा च क्रियतां क्षमम् ॥
धर्मतो ऽहं परित्याज्या युवयोर् नात्र संशयः ॥
त्यक्तव्यां मां परित्यज्य त्रातं सर्वं मयैकया ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tayor duḥkhitayor vākyam atimātraṃ niśamya tat ||
bhṛśaṃ duḥkhaparītāṅgī kanyā tāv abhyabhāṣata ||
kim idaṃ bhṛśaduḥkhārtau roravītho anāthavat ||
mamāpi śrūyatāṃ kiṃ cic chrutvā ca kriyatāṃ kṣamam ||
dharmato 'haṃ parityājyā yuvayor nātra saṃśayaḥ ||
tyaktavyāṃ māṃ parityajya trātaṃ sarvaṃ mayaikayā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तयोः दुःखितयोः वाक्यम् अतिमात्रं निशम्य तत्tayoḥ duḥkhitayoḥ vākyam atimātraṃ niśamya tathaving heard that excessive speech of the two grieving ones,
भृशं दुःखपरीताङ्गी कन्या तौ अभ्यभाषतbhṛśaṃ duḥkhaparītāṅgī kanyā tau abhyabhāṣatathe maiden, her body overcome with intense grief, said to them both:
किम् इदं भृशदुःखार्तौ रोरवीथः अनाथवत्kim idaṃ bhṛśaduḥkhārtau roravīthaḥ anāthavat"why is it that you, so heavily afflicted with grief, weep as though helpless?
मम अपि श्रूयतां किं चित् श्रुत्वा च क्रियतां क्षमम्mama api śrūyatāṃ kiṃ cit śrutvā ca kriyatāṃ kṣamamlet something be heard from me as well, and having heard it, let what is fitting be done;
धर्मतः अहम् परित्याज्या युवयोः न अत्र संशयःdharmataḥ aham parityājyā yuvayoḥ na atra saṃśayaḥby dharma I must be given away by you both — there is no doubt in this;
त्यक्तव्यां मां परित्यज्य त्रातं सर्वं मया एकयाtyaktavyāṃ māṃ parityajya trātaṃ sarvaṃ mayā ekayāby giving me up, who am destined to be given up in any case, you will save everything through me alone;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
तयोर्tayororiginal form "tayor", added to complete the word-by-word coverage
दुःखितयोर्duḥkhitayororiginal form "duḥkhitayor", added to complete the word-by-word coverage
ताव्tāvoriginal form "tāv", added to complete the word-by-word coverage
रोरवीथोroravīthooriginal form "roravītho", added to complete the word-by-word coverage
ममापिmamāpioriginal form "mamāpi", added to complete the word-by-word coverage
चिच्cicoriginal form "cic", added to complete the word-by-word coverage
छ्रुत्वाchrutvāoriginal form "chrutvā", added to complete the word-by-word coverage
धर्मतोdharmatooriginal form "dharmato", added to complete the word-by-word coverage
ऽहं'haṃoriginal form "'haṃ", added to complete the word-by-word coverage
युवयोर्yuvayororiginal form "yuvayor", added to complete the word-by-word coverage
नात्रnātraoriginal form "nātra", added to complete the word-by-word coverage
मयैकयाmayaikayāoriginal form "mayaikayā", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Having heard those excessive words of the two grieving ones, the maiden, overcome with intense grief, said to them." The daughter said: "Why is it that you, so heavily afflicted with grief, weep as though helpless? Let something be heard from me as well, and having heard it, let what is fitting be done. By dharma I must be given away by you — there is no doubt in this; by giving me up, who am destined to be given up in any case, you will save everything through me alone."

संस्करण

acd5a9b491fe · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:09:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से