महाभारत
Bakavadha-parva (kuntī-yudhiṣṭhira-saṃvāda) (The Conversation Between Kuntī and Yudhiṣṭhira)1.150.21–24
968 / 15823
महाभारत · 1.150.21–24
देवनागरी

यो ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुर्याद् अर्थेषु कर्हि चित् ॥
क्षत्रियः स शुभांल् लोकान् प्राप्नुयाद् इति मे श्रुतम् ॥
क्षत्रियः क्षत्रियस्यैव कुर्वाणो वधमोक्षणम् ॥
विपुलां कीर्तिम् आप्नोति लोके ऽस्मिंश् च परत्र च ॥
वैश्यस्यैव तु साहाय्यं कुर्वाणः क्षत्रियो युधि ॥
स सर्वेष्व् अपि लोकेषु प्रजा रञ्जयते ध्रुवम् ॥
शूद्रं तु मोक्षयन् राजा शरणार्थिनम् आगतम् ॥
प्राप्नोतीह कुले जन्म सद्रव्ये राजसत्कृते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yo brāhmaṇasya sāhāyyaṃ kuryād artheṣu karhi cit ||
kṣatriyaḥ sa śubhāṃl lokān prāpnuyād iti me śrutam ||
kṣatriyaḥ kṣatriyasyaiva kurvāṇo vadhamokṣaṇam ||
vipulāṃ kīrtim āpnoti loke 'smiṃś ca paratra ca ||
vaiśyasyaiva tu sāhāyyaṃ kurvāṇaḥ kṣatriyo yudhi ||
sa sarveṣv api lokeṣu prajā rañjayate dhruvam ||
śūdraṃ tu mokṣayan rājā śaraṇārthinam āgatam ||
prāpnotīha kule janma sadravye rājasatkṛte ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यः ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुर्यात् अर्थेषु कर्हि चित्yaḥ brāhmaṇasya sāhāyyaṃ kuryāt artheṣu karhi cit"A kshatriya who would ever render help to a brahmin in his needs,
क्षत्रियः सः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् इति मे श्रुतम्kṣatriyaḥ saḥ śubhān lokān prāpnuyāt iti me śrutamthat kshatriya attains blessed worlds — so have I heard;
क्षत्रियः क्षत्रियस्य एव कुर्वाणः वधमोक्षणम्kṣatriyaḥ kṣatriyasya eva kurvāṇaḥ vadhamokṣaṇama kshatriya who delivers another kshatriya from death
विपुलां कीर्तिम् आप्नोति लोके अस्मिन् च परत्र चvipulāṃ kīrtim āpnoti loke asmin ca paratra caattains vast fame in this world and in the next;
वैश्यस्य एव तु साहाय्यं कुर्वाणः क्षत्रियः युधिvaiśyasya eva tu sāhāyyaṃ kurvāṇaḥ kṣatriyaḥ yudhia kshatriya who renders help to a vaishya in battle,
सः सर्वेषु अपि लोकेषु प्रजाः रञ्जयते ध्रुवम्saḥ sarveṣu api lokeṣu prajāḥ rañjayate dhruvamhe surely delights the people in all worlds;
शूद्रं तु मोक्षयन् राजा शरणार्थिनम् आगतम्śūdraṃ tu mokṣayan rājā śaraṇārthinam āgatambut a king who delivers a shudra who has come seeking refuge
प्राप्नोति इह कुले जन्म सद्रव्ये राजसत्कृतेprāpnoti iha kule janma sadravye rājasatkṛteattains, in this life, birth in a family rich and honored by kings;
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
कुर्याद्kuryādoriginal form "kuryād", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
शुभांल्śubhāṃloriginal form "śubhāṃl", added to complete the word-by-word coverage
प्राप्नुयाद्prāpnuyādoriginal form "prāpnuyād", added to complete the word-by-word coverage
क्षत्रियस्यैवkṣatriyasyaivaoriginal form "kṣatriyasyaiva", added to complete the word-by-word coverage
कुर्वाणोkurvāṇooriginal form "kurvāṇo", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्मिंश्'smiṃśoriginal form "'smiṃś", added to complete the word-by-word coverage
वैश्यस्यैवvaiśyasyaivaoriginal form "vaiśyasyaiva", added to complete the word-by-word coverage
क्षत्रियोkṣatriyooriginal form "kṣatriyo", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
सर्वेष्व्sarveṣvoriginal form "sarveṣv", added to complete the word-by-word coverage
प्रजाprajāoriginal form "prajā", added to complete the word-by-word coverage
प्राप्नोतीहprāpnotīhaoriginal form "prāpnotīha", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"A kshatriya who ever renders help to a brahmin in his needs attains blessed worlds — so have I heard. A kshatriya who delivers another kshatriya from death attains vast fame in this world and in the next. A kshatriya who renders help to a vaishya in battle surely delights the people in all worlds. And a king who delivers a shudra who has come seeking refuge attains, in this life, birth in a family rich and honored by kings."

संस्करण

08978ef7a6b8 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:09:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से